
11:57 | E pabebsueshme! Gjendet oqean i fshehur 660 km nën mantelin e Tokës. Shkencëtarët: Është tre herë më i madh se sa oqeanet e sipërfaqes të marra së bashku
- 11:31 | Milani përgatit tjetër ‘revolucion’ gjatë verës. Nga Theo Hernandez te Joao Felix, të larguarit e mundshëm
- 11:24 | Harry Kane: Ndaj Interit na presin dy ndeshje të forta. Kam tërë jetën që ëndërroj fitimin e Champions-it
- 11:22 | 52-vjeçari shqiptar nën hetim për vdekjen e një gruaje në Itali!
- 10:41 | 3 shenjat me më shumë fat & 3 që duhet të tregojnë kujdes – 4 Prill 2025 (sipas Paolo Fox)
- 10:39 | Horoskopi i Paolo Fox – 4 Prill 2025: Si ndikojnë sot yjet në dashuri, punë dhe mirëqenie
- 10:35 | Zbardhet dëshmia e 35-vjeçarit të rrëmbyer në Lezhë, policia shpall në kërkim tre autorët
- 10:24 | Susan Miller: 3 shenjat më me fat dhe 3 që duhet të jenë të kujdesshme – 4 Prill 2025
- 10:20 | Horoskopi ditor nga Susan Miller për sot, e premte 4 Prill 2025
- 10:18 | Brenda dy ditëve dy studente të vrara në Itali. Zemërim dhe protesta në vendin fqinj
3 shenjat me fat dhe 3 më të kujdesshmet sot – Susan Miller 3 Prill 2025
- Merret peng shtetasi Dod Gjoka, autorët e futën me forcë në makinë pas një konflikti
- Horoskopi ditor i Susan Miller, e enjte 3 Prill 2025
- Kthesë në hetimet për vdekjen tragjike të italianes. Mediat: Biznesmeni shqiptar i dogji trupin pasi 46-vjeçarja ndërroi jetë nga droga. Autori u largua drejt…
- Djalin ia vranë një vit më parë, gjendet e vd'ekur nëna e Rigels Kasos
- Nëse kodi i kartës tuaj të kreditit është në këtë listë, ndryshojeni menjëherë
- 'Jam Behgjet Pacolli më duhen 12 mijë euro'! Si i riu nga Shqipëria MASHTROI pronarin e ‘Radison Hotel’!
- Tarifat e Trump, kundërpërgjigjet Franca. Macron: Janë brutale. Kompanitë franceze të ndalojnë investimet në SHBA!
- Trump shpall tarifat e reja për disa vende të botës, mes tyre edhe Shqipëria
- Tronditëse në Tiranë/ 12-vjeçari i merr pistoletën babait dhe qëllon në ajër
-
‘Ferma VIP’/ Frederik Ndoci shfaqet i dehur, banorët e mbajnë nga krahu
-
Dua Lipa ndez rrjetin, shfaqet sensuale dhe e veshur me të kuqe në Instagram
-
Gjesti ‘akuzon’ Loredanën se e ka puthur
-
Olsi Bylyku flet për herë të parë për Egli Takon
-
Reklama e re e KFC akuzohet për blasfemi, tallje me Zotin dhe kanibalizëm
-
“Reagova keq nga mllefi…”/Egli dhe Gjesti sqarojnë konfliktet mes tyre!
-
“Unë e kam mbyllur me ty por dua të kthehem siç ishim…”/Gjesti i paqartë me Eglin!
-
U përpoq të arratisej nga policia, aksidentohet për vd’ekje reperi i njohur
-
Produksioni ndryshon numrin e finalistëve – ja sa banorë shkojnë në finale
-
U shtir 2 vjet si Enrique Iglesias dhe i mori mijëra dollarë – Si ra në kurth një grua nga Los Anxhelosi
-
Dubai, i njohur për luksin, tani në qendër të një skandali të rrallë – Modelja përfundon në spital
-
Britney Spears pozon me tanga të kuqe, fotot pikante bëhen virale në rrjet
-
Kim Kardashian me bikini mikroskopike – Foto të reja hot para pasqyrës
-
Pirro Dhima dhe Afërdita do të pagëzojnë vajzën e tyre në maj – Emri që kanë zgjedhur ka domethënie të veçantë
-
Charlize Theron “e thyen” në koncertin e Dua Lipës në Sidnej: “Çfarë nate e mrekullueshme!”
-
I dënuar me një vit burg për falsifikim dokumentesh, Luiz Ejlli ankimon vendimin në Gjykatë
-
Prindërit e Gjestit flasin për herë të parë për banoren, mesazhi për familjen e saj
-
Debati i ashpër Gjesti-Rozana-Egli, banori bën veprimin e papritur që u bë viral në rrjet
-
‘Është kapur prej flokësh me një vajzë’. Debat i ashpër në BBV mes Kellit dhe Rozanës: Ma trego videon!
-
Zbulohet data e finales së madhe të Big Brother VIP4. Banorët në lot
-
‘Ke parë ndonjë mami të moshës time të jetë kështu?…’ Gerta vë në siklet Gjestin!
-
“Dua të të përqafoj, më ka marrë malli…”/Egli i tregon Danjës për Gjestin!
-
SPAK kontroll në banesën e motrave Nikolli në Elbasan, revoltohet Xhovana!
-
“Lufto për vete dhe për ne”/ Kush e surprizoi Rozanën me parashutë në BBV 4?
-
“Ndihem grek”, këngëtari shqiptar: Nga Shqipëria mbaj mend të shtënat me armë

Kromozomi Y, megjithëse më i vogël dhe përmban më pak gjene se kromozomi X, është thelbësor për zhvillimin e mashkullit.
Kromozomi Y, i cili luan një rol vendimtar në përcaktimin e seksit mashkullor tek njerëzit, po zvogëlohet. Gjatë 300 milionë viteve të fundit, ka humbur 1,393 nga 1,438 gjenet e saj origjinale, me vetëm 45 gjene të mbetura. Sipas Jennifer A. Marshall Graves, një profesoreshë e shquar e gjenetikës Kormozomit Y “po i mbaron koha”. Nëse kjo prirje vazhdon, kromozomi Y mund të zhduket tërësisht brenda 11 milionë viteve, duke rritur frikën për të ardhmen e pasardhësve meshkuj dhe mbijetesën njerëzore.
Kromozomi Y, megjithëse më i vogël dhe përmban më pak gjene se kromozomi X, është thelbësor për zhvillimin e mashkullit. Ai mbart gjenin SRY, i cili nxit zhvillimin e indeve riprodhuese mashkullore. Meshkujt zakonisht kanë një kromozom X dhe një Y (XY), ndërsa femrat kanë dy kromozome X (XX). Pavarësisht nga madhësia e tij, funksioni i kromozomit Y është kritik në përcaktimin e karakteristikave mashkullore në embrion.
Ndërsa shqetësimet për fatin e kromozomit Y njerëzor rriten, një studim i ri i botuar në “Proceedings of the National Academy of Sciences” ka dhënë një farë shprese. Studiuesit kanë zbuluar se miu me gjemba, një specie brejtësish vendase në Japoni, ka evoluar një gjen të ri përcaktues të mashkullit pasi humbi plotësisht kromozomin e tij Y. Ky përshtatje mund të ofrojë njohuri se si njerëzit mund t’i mbijetojnë zhdukjes së mundshme të kromozomit të tyre Y.
I udhëhequr nga Asato Kuroiwa në Universitetin Hokkaido, studimi zbuloi se shumica e gjeneve të kromozomeve Y te minjtë me gjemba ishin zhvendosur në kromozome të tjera. Studiuesit identifikuan një dyfishim të vogël të ADN-së pranë gjenit SOX9 në kromozomin 3, i pranishëm në të gjithë minjtë meshkuj me gjemba, por mungon tek femrat. Ky dyfishim duket se aktivizon gjenin SOX9, duke marrë përsipër rolin e gjenit të munguar SRY në zhvillimin e mashkullit. “Humbja e kromozomit Y nuk ka qenë fatale për miun me gjemba; në vend të kësaj, ai është përshtatur duke gjetur një mënyrë alternative për të përcaktuar seksin,” zbulon studimi.
Aftësia e miut me gjemba për të mbijetuar dhe riprodhuar pa një kromozom Y sugjeron që njerëzit potencialisht mund të evoluojnë një gjen të ri që përcakton seksin nëse kromozomi Y do të zhdukej. Ky zbulim është i rëndësishëm sepse tregon se gjitarët mund të zhvillojnë mekanizma alternativë për përcaktimin e seksit, duke ofruar shpresë se edhe njerëzit mund të përshtaten me një ndryshim të tillë gjenetik.
Megjithatë, ky ndryshim evolucionar mund të ketë implikime të thella për evolucionin njerëzor . Shkencëtarët paralajmërojnë se zhvillimi i sistemeve të shumta të përcaktimit të seksit në popullata të ndryshme njerëzore mund të çojë në shfaqjen e specieve të reja njerëzore. “Ne mund të shohim ngritjen e disa llojeve të ndryshme njerëzore, secila me mekanizmin e vet unik për përcaktimin e seksit,” spekulojnë shkencëtarët, duke theksuar potencialin për shtigje të ndryshme evolucionare.
Rënia e kromozomit Y ka qenë një temë e debatit shkencor prej vitesh. Gjeni SRY, i cili u zbulua në vitin 1990, dihet se shkakton gjenin SOX9, një lojtar kyç në përcaktimin e mashkullit në të gjithë vertebrorët. SOX9 nuk ndodhet në kromozomet seksuale, por aktivizohet nga SRY, duke e bërë atë vendimtar për zhvillimin e mashkullit. Megjithatë, kromozomi Y njerëzor ka humbur rreth 900 gjene gjatë 166 milionë viteve të fundit, duke lënë vetëm 55 gjene aktive të mbetura. Kjo humbje ka çuar në shqetësimet se kromozomi Y mund të zhduket brenda disa milion viteve të ardhshme.
Ndërsa disa shkencëtarë argumentojnë se kromozomi Y mund të vazhdojë pafundësisht, të tjerë besojnë se zhdukja e tij është e pashmangshme. Mbijetesa e disa llojeve të brejtësve, si miu i nishanit dhe miu me gjemba, pa një kromozom Y, ofron një dritë shprese. Këta brejtës kanë arritur të përshtaten dhe të riprodhohen, duke sugjeruar që gjitarët, përfshirë njerëzit, mund të gjejnë mënyra alternative për të përcaktuar seksin.
Ndërsa potenciali që njerëzit të evoluojnë një gjen të ri që përcakton seksin ofron shpresë, ai gjithashtu paraqet rreziqe. Shfaqja e sistemeve të ndryshme për përcaktimin e seksit mund të çojë në një diversitet të konsiderueshëm gjenetik, duke rezultuar ndoshta në specie të reja njerëzore. “Një “luftë” e gjeneve seksuale mund të çojë në ndarjen e specieve të reja, gjë që është pikërisht ajo që ka ndodhur me molat dhe minjtë me gjemba,” paralajmërojnë shkencëtarët.
Në 11 milionë vjet, Toka mund të jetë shtëpia e disa llojeve të ndryshme njerëzore, secila me përbërjen e saj unike gjenetike. Përndryshe, zhdukja e kromozomit Y mund të ketë pasoja katastrofike, duke çuar potencialisht në zhdukjen e specieve njerëzore. E ardhmja mbetet e pasigurt, por zbulimi i mekanizmave alternativë për përcaktimin e seksit te gjitarët e tjerë jep një fije shprese se njerëzit mund të përshtaten dhe të mbijetojnë.
Zhdukja e mundshme e kromozomit Y është një shqetësim i rëndësishëm, por kërkimet e fundit mbi miun me gjemba ofrojnë shpresë se njerëzit mund të evoluojnë për të kapërcyer këtë sfidë. Ndërsa përballemi me një të ardhme të pasigurt, gjetjet e studimit hapin rrugë të reja për kërkime mbi përcaktimin dhe evolucionin e seksit. Ndërsa mundësia e shfaqjes së specieve të reja njerëzore është intriguese, ajo gjithashtu ngre pyetje të rëndësishme për të ardhmen e diversitetit dhe mbijetesës njerëzore.
Bashkohu me kanalin e NOA WhatsApp për lajmet më të fundit direkt në celularin tënd
