Romë, 14 nëntor 2026 – Arkitektura e mbrojtjes evropiane dhe globale mund të njohë së shpejti një rikonfigurim të rëndësishëm industrial, teksa qeveria italiane i ka hapur zyrtarisht dritën jeshile përfshirjes së Gjermanisë në Programin Global të Ajrit Luftarak (GCAP). Ky projekt gjigant, që bashkon aktualisht Italinë, Britaninë e Madhe dhe Japoninë përmes kolosëve Leonardo, BAE Systems dhe Mitsubishi, synon ndërtimin e një avioni luftarak të gjeneratës së gjashtë brenda vitit 2035.

Përmes një reagimi të prerë institucional, ekzekutivi i drejtuar nga Giorgia Meloni ka përgënjeshtruar zërat e publikuar më herët nga shtypi britanik se Roma po tentonte ta mbante Berlinin në periferi të projektit. Qeveria italiane i cilësoi si tërësisht çorientuese këto raportime, duke sqaruar se propozimi për një fazë fillestare me status vëzhguesi për Gjermaninë ishte menduar vetëm si një urë teknike për të lehtësuar shkëmbimin e të dhënave dhe për të përshpejtuar integrimin e saj të plotë, pa krijuar pengesa burokratike në ecurinë e punimeve.

Me një vlerë financiare që kapërcen shifrën e 100 miliardë eurove, GCAP nuk konceptohet thjesht si një avion i ri luftarak, por si një sistem i plotë dhe i integruar ushtarak, i pajisur me teknologji të avancuara komunikimi që ndërlidhin në kohë reale radarët, satelitët, flotat e dronëve dhe forcat tokësore.

Lehtësimi i kostove, ekuilibrat industrialë dhe shqetësimi i Tokios

Për Romën dhe Londrën, hyrja e ekonomisë më të madhe evropiane në këtë konsorcium do të sillte një frymëmarrje të ndjeshme financiare, duke ndarë faturën marramendëse të kërkimit dhe prodhimit. Megjithatë, zgjerimi i tryezës hap pashmangshmërisht një debat të fortë mbi ndarjen e tortës industriale: Berlini pritet të insistojë për përfshirjen e gjigantit Airbus në zinxhirin e prodhimit, çka do t’i detyronte partnerët themelues të rinegociojnë balancat e përgjegjësive dhe përfitimeve ekonomike.

Nga ana tjetër, në krahun aziatik të aleancës, Japonia e sheh me kujdes çdo lëvizje që mund të ngadalësojë ritmin e projektit. Për Tokion, afati i vitit 2035 për hyrjen në shërbim të avionit të ri është një vijë e kuqe strategjike dhe e panegociueshme, e diktuar nga nevoja urgjente për të balancuar zgjerimin e shpejtë të kapaciteteve ushtarake të Kinës në rajonin e Indo-Paqësorit.

Alternativat e Berlinit mes Suedisë dhe sfidës teknologjike

Ndërsa sinjalet nga Roma janë pozitive, në Berlin vazhdon analiza e kujdesshme mbi rrugën më efikase për të ardhmen e aviacionit ushtarak gjerman. Një grup ekspertësh të mbrojtjes i ka rekomanduar qeverisë gjermane që të mbajë hapur edhe mundësinë e një partneriteti të ri me kompaninë suedeze Saab, të njohur për prodhimin e avionëve Gripen.

Opsioni i tretë, ai i ndërtimit të një avioni krejtësisht të pavarur kombëtar sipas modelit që po ndjek Franca, mbetet më pak i zbatueshëm në afat të shkurtër, pasi Gjermanisë i mungon aktualisht bagazhi i plotë dhe përvoja e nevojshme teknologjike për ta përballuar e vetme një sipërmarrje të këtij niveli.