Projektbuxheti i vitit 2027 do të mbështetet gjithnjë e më shumë te taksat mbi konsumin, duke rritur barrën fiskale për familjet shqiptare, ndërsa shpërndarja e shpenzimeve publike vazhdon të favorizojë investimet në infrastrukturën fizike përkundrejt financimit të kapitalit njerëzor. Projektligji i ri parashikon rritjen e të ardhurave dhe shpenzimeve në nivele rekord, por diferenca mes burimeve të mbledhura dhe përfitimit real të qytetarëve mbetet e ndjeshme.

Struktura fiskale: Rritet pesha e TVSH-së, ulet kontributi i biznesit Nga çdo 100 lekë të ardhura tatimore që qeveria synon të mbledhë në vitin 2027, rreth 42 lekë do të sigurohen nga TVSH-ja dhe akcizat, nga 40 lekë që parashikoheshin për vitin 2026. Nga shtesa prej 55.4 miliardë lekësh në të ardhurat tatimore, 62% (ose 34.3 miliardë lekë) do të përballohet drejtpërdrejt nga taksat mbi konsumin, të cilat transferohen te çmimet finale.

Në krahun tjetër, pesha e tatimit mbi fitimin e bizneseve në totalin e të ardhurave do të ulet nga 7.3% në 2027 (nga 7.6% në 2026), duke kontribuar me vetëm 2.4% të shtesës fiskale. Kjo strukturë e largon Shqipërinë nga mesatarja e Bashkimit Europian, ku tatimet mbi konsumin përbëjnë 26.8% të të ardhurave tatimore, ndërsa vetëm TVSH-ja dhe akcizat në Shqipëri do të zënë 41.7%. Paketa e re fiskale parashikon gjithashtu rritjen e TVSH-së standarde nga 20% në 21% për shumicën e produkteve (ndonëse ulet në 6% për ushqimet) dhe rritjen e tatimit mbi dividendin nga 8% në 15%.

Shpërndarja e buxhetit: Infrastruktura fizike përkundrejt arsimit dhe shëndetësisë

Shpenzimet publike për vitin 2027 parashikohen të arrijnë në 976.1 miliardë lekë (gati 10 miliardë euro), me një rritje prej 7.6% krahasuar me vitin parardhës. Mbi një e treta e kësaj shtese u dedikohet investimeve kapitale, të cilat rriten me 14.4% duke arritur në 201.5 miliardë lekë (20.6% e buxhetit total ose 6.9% e PBB-së). Fondet kryesore orientohen drejt infrastrukturës rrugore, hekurudhore, portuale dhe mbrojtjes, ku vetëm Ministria e Infrastrukturës dhe ajo e Mbrojtjes do të administrojnë respektivisht 75 miliardë dhe 76 miliardë lekë.

Në të kundërt, sektorët e zhvillimit njerëzor shënojnë rritje minimale që u afrohet normave të inflacionit:

Arsimi: Financimi rritet me vetëm 4% (2.7 miliardë lekë shtesë), nga ku arsimi bazë dhe parashkollor rritet me vetëm 1.6%. Buxheti për arsimin mbetet në nivelin 2.3% të PBB-së, më pak se gjysma e objektivit të premtuar prej 5%.

Shëndetësia: Fondi i Sigurimeve Shëndetësore parashikohet të rritet me vetëm 1.5% (në 70.3 miliardë lekë), nivel ky sa gjysma e inflacionit të parashikuar prej 3%. Financimi i sektorit mbetet rreth 3% të PBB-së, ndërsa një pjesë e konsiderueshme e fondeve vijon të shkojë për pagesat e kontratave koncesionare.

Bujqësia: Megjithëse gjeneron 15% të PBB-së dhe punëson mbi 30% të fuqisë punëtore, sektori përfiton më pak se 0.6% të PBB-së nga buxheti i shtetit.

Pagat, pensionet dhe ekzekutimi i deficitit

Projektbuxheti 2027 nuk parashikon një rritje të përgjithshme pagash për administratën publike, ku fondi i pagave do të rritet me vetëm 1.7% (kundrejt 12.8% në vitin 2026). Për pensionistët parashikohet një fond shtesë prej 12.3 miliardë lekësh, i cili përkthehet në një përfitim mesatar prej 1,529 lekësh në muaj për person. Megjithatë, 81% e kësaj shtese përbëhet nga bonuset e përkohshme dhe vetëm 19% i dedikohet rritjes së përhershme të pensionit bazë.

Ndërkohë, deficiti buxhetor programohet të rritet në 68.2 miliardë lekë, pavarësisht se ekzekutimi i shpenzimeve publike shfaq probleme strukturore. Në nëntëmujorin e vitit 2026 u regjistrua një suficit rekord prej 70.3 miliardë lekësh për shkak të mosrealizimit të investimeve kapitale (të realizuara vetëm në masën 75.2%), duke ngritur pikëpyetje mbi kapacitetin e institucioneve për t’i kthyer taksat e mbledhura në shërbime konkrete për qytetarët.