Tronditje politike në Paraguai, presidenti Santiago Peña jep dorëheqjen pas falimentimit të një banke me 3 milionë klientë, Parlamenti voton për gjykimin e tij

Një krizë e rëndë financiare është shndërruar në tërmet politik në Paraguai, duke çuar në dorëheqjen e presidentit Santiago Peña. Kreu i shtetit njoftoi të enjten largimin nga detyra, ndërsa Kongresi po shqyrtonte nisjen e procedurës së shkarkimit të tij, pas ndërhyrjes së autoriteteve në bankën dixhitale Ueno Bank.

Banka, e cila kishte rreth 2,9 milionë klientë, u vu nën kontrollin e Bankës Qendrore të Paraguait për shkak të problemeve të rënda me aftësinë paguese. Bllokimi i shërbimeve bankare la miliona klientë pa akses në llogaritë e tyre dhe shkaktoi protesta të shumta në vend.

Në kulmin e krizës, Dhoma e Deputetëve miratoi me 78 vota pro dhe asnjë kundër akuzën për nisjen e gjykimit politik ndaj presidentit. Votimi u zhvillua edhe pse Peña kishte paraqitur dorëheqjen, duke e vendosur vendin përballë një situate të pazakontë kushtetuese.

“Jap dorëheqjen për stabilitetin e vendit”

Mensaje del Presidente de la República, Santiago Peña, al pueblo paraguayo. https://t.co/RBz6IfFV9L

— Santiago Peña (@SantiPenap) November 5, 2026

Në një videomesazh të publikuar në rrjetet sociale, Peña deklaroi se kishte vendosur të largohej nga drejtimi i shtetit për të ruajtur stabilitetin politik dhe paqen sociale.

Ai kërkoi falje nëse kishte zhgënjyer qytetarët dhe tha se përparësia e tij ishte mbrojtja e kursimeve të paraguajanëve.

Presidenti shprehu gjithashtu dëshirën që të garantohen kthimi i depozitave dhe mbrojtja e fondeve publike të prekura nga kriza.

Peña mori detyrën në gusht 2023 dhe mandati i tij ishte parashikuar të përfundonte në vitin 2028.

Skandali i Ueno Bank, miliona klientë pa akses në paratë e tyre

Kriza shpërtheu më 3 nëntor, kur Banka Qendrore ndërhyri në Ueno Bank pasi konstatoi probleme serioze financiare. Sipas autoriteteve, kapitali i bankës kishte rënë nën gjysmën e nivelit minimal të kërkuar.

Ndërhyrja solli ndërprerjen e aplikacionit bankar, kartave dhe transfertave, duke shkaktuar alarm te klientët që nuk mund të përdornin kursimet e tyre.

Situata preku edhe mijëra pensionistë, përfshirë rreth 32 mijë persona që merrnin pensionet përmes kësaj banke.

Instituti i Sigurimeve Shoqërore njoftoi masa për transferimin e pagesave në një institucion tjetër financiar, ndërsa Banka Qendrore nisi procedurat për kthimin e depozitave të klientëve që plotësojnë kriteret e përcaktuara.

Rreth 850 milionë dollarë fonde publike në bankën e falimentuar

Një nga elementet më shqetësuese të skandalit është përfshirja e fondeve publike në Ueno Bank.

Sipas raportimeve, banka administronte rreth 850 milionë dollarë fonde të institucioneve shtetërore. Mes tyre përfshiheshin edhe investime të sistemit të pensioneve dhe burime financiare të institucioneve publike.

Vetëm Instituti i Sigurimeve Shoqërore të Paraguait kishte rreth 355 milionë dollarë të investuara në këtë bankë, sipas të dhënave të raportuara nga drejtues të institucionit.

Kjo ka ngritur pikëpyetje serioze për mënyrën e administrimit të parave publike dhe për mbikëqyrjen e sistemit bankar.

Akuzat ndaj presidentit, konflikt interesi dhe favorizim i bankës

Deputetët që mbështetën nisjen e procedurës së shkarkimit akuzojnë Peña-n se ka shfrytëzuar pozicionin e tij për të favorizuar një institucion financiar me të cilin kishte pasur lidhje ekonomike.

Një nga çështjet kryesore lidhet me faktin se presidenti kishte qenë aksioner i grupit pronar të Ueno Bank deri në vitin 2025, ndonëse kishte marrë detyrën e kreut të shtetit që në vitin 2023.

Sipas akuzuesve, kjo situatë krijonte një konflikt të mundshëm interesi midis përgjegjësive të tij publike dhe lidhjeve të mëparshme me sektorin privat.

Një tjetër pikë e debatueshme është emërimi i Carlos Carvallo në krye të Bankës Qendrore, pasi ai kishte drejtuar më parë Financiera Ueno, institucionin nga i cili u zhvillua banka.

Peña i kishte kundërshtuar më parë akuzat për lidhje të papërshtatshme me bankën dhe kishte deklaruar se çdo parregullsi duhej të hetohej nga drejtësia. Akuzat politike nuk përbëjnë konstatim gjyqësor të fajësisë.

Edhe partia e tij i kthen shpinën, 78 deputetë votojnë për gjykimin

Kriza politike u thellua pasi presidenti humbi mbështetjen e një pjese të Partisë Colorado, forcës politike që e kishte sjellë në pushtet.

Edhe Horacio Cartes, ish-president i Paraguait dhe figurë me ndikim në këtë parti, mbështeti nisjen e procedurës së gjykimit politik.

Në këto kushte, Dhoma e Deputetëve miratoi unanimisht akuzën ndaj Peña-s, me votat e të 78 ligjvënësve të pranishëm.

Ndërkohë, kërkesa për nisjen e një procedure të ngjashme ndaj zëvendëspresidentit Pedro Alliana u rrëzua me 48 vota kundër dhe 30 pro.

Dorëheqje apo shkarkim, çfarë pritet të ndodhë?

Megjithëse Peña ka paraqitur dorëheqjen, procesi kushtetues kërkon një vendimmarrje për formalizimin e largimit të tij.

Në momentin e raportimeve të konfirmuara, Senati pritej të shqyrtonte si dorëheqjen, ashtu edhe procedurën e gjykimit politik të miratuar nga deputetët.

Dallimi është i rëndësishëm, pasi një shkarkim përmes gjykimit politik mund të ketë pasoja të ndryshme nga pranimi i dorëheqjes, përfshirë çështjen e statusit të ish-presidentit si senator i përjetshëm.

Sipas Kushtetutës, në rast të largimit të Peña-s, drejtimin e shtetit duhet ta marrë zëvendëspresidenti Pedro Alliana, i cili do të përfundojë mandatin presidencial deri në gusht 2028.

Tetë të ndaluar dhe hetim penal ndaj 27 personave

Paralelisht me krizën politike, autoritetet e drejtësisë kanë nisur hetime për parregullsitë e dyshuara në Ueno Bank.

Hetimi penal përfshin 27 persona të lidhur me aktivitetin financiar të institucionit, përfshirë drejtues dhe bashkëpunëtorë biznesi.

Sipas Reuters, tetë persona të lidhur me bankën janë ndaluar në kuadër të hetimeve. Prokurorët po shqyrtojnë praktikat e kreditimit, dokumentacionin financiar dhe përgjegjësitë për përkeqësimin e gjendjes së bankës.

Protesta në rrugë, qytetarët kërkojnë kthimin e kursimeve

Qytetarë të shumtë kanë protestuar në Asunción, kryeqytetin e Paraguait, duke kërkuar kthimin e parave dhe ndëshkimin e personave përgjegjës.

Disa protestues kanë kërkuar që dorëheqja e presidentit të mos e ndërpresë procedurën e gjykimit politik.

Ndërkohë, punonjës të Ueno Bank dhe kompanive të lidhura me të kanë protestuar për paga të papaguara dhe kompensime.

Kriza ka shkaktuar pasiguri të madhe ekonomike dhe politike, duke vënë në provë besimin e qytetarëve te institucionet financiare dhe shtetërore.

Dorëheqja e Peña-s mbyll një kapitull të rëndësishëm politik, por nuk zgjidh automatikisht problemet financiare dhe hetimet që vazhdojnë të shoqërojnë skandalin.