Ndonjëherë shoqëritë e bëjnë të qartë se kërkojnë ndryshim rrënjësor

Nga Lefter Haralambopulo

Donald Trump arriti një triumf elektoral në zgjedhjet e vitit 2024. Ai i fitoi zgjedhjet bindshëm – në vitin 2016 kishte humbur votën popullore, por kishte fituar votat e Kolegjit Zgjedhor – ndërsa republikanët siguruan kontrollin e të gjithë Kongresit, pra si të Dhomës së Përfaqësuesve, ashtu edhe të Senatit. Ai dukej se ishte zotëruesi i padiskutueshëm i lojës politike, ndërkohë që kundërshtarët e tij, demokratët, ndodheshin në një krizë të thellë.

Dy vjet më vonë, Donald Trump pësoi një humbje poshtëruese. Në zgjedhjet e mesmandatit, demokratët arritën të fitonin si Senatin, ashtu edhe Dhomën e Përfaqësuesve, ndërsa votuesit dërguan një mesazh shumë të qartë kundërshtimi ndaj politikave të tij.

Dhe arsyet e këtij kundërshtimi ishin shumë konkrete: Shtetet e Bashkuara po përballen me një valë shtrenjtimi, një krizë të kostos së jetesës, që është pikërisht e kundërta e asaj që Trump u kishte premtuar amerikanëve. Akoma më keq, Trump jo vetëm që nuk e mbajti premtimin për t’u dhënë fund luftërave të pafundme, por arriti t’i përfshinte Shtetet e Bashkuara në një luftë me Iranin, të cilën nuk mund ta fitojnë dhe që, pikërisht për shkak se ka çuar në rritje të ndjeshme të çmimeve të karburanteve, po e përkeqëson krizën e kostos së jetesës. Në të njëjtën kohë, ai këmbënguli në aleancën me Izraelin, e cila tashmë kundërshtohet nga pjesë të rëndësishme të shoqërisë amerikane.

Përpjekja e tij për të vendosur “Amerikën të Parën” çoi në një obsesion me tarifat doganore, të cilat, megjithatë, nuk e përmirësuan gjendjen e familjeve. Pjesë të mëdha të shoqërisë amerikane hodhën poshtë edhe politikat e tij kundër emigracionit, si dhe mënyrën se si ai u përpoq të demonizonte madje edhe kundërshtarët politikë me origjinë emigrante.

Dhe votuesit i morën parasysh të gjitha këto dhe, kur erdhi momenti, dërguan mesazhin e tyre kundër atij që supozohej se ishte zotëruesi i lojës politike. Një mesazh kundërshtimi dhe refuzimi.

Natyrisht, sistemi politik amerikan është shumë i ndryshëm nga ai i vendeve evropiane. Ekzistenca e qeverive që nuk kontrollojnë organet legjislative nuk është diçka e pazakontë, ndërsa në Evropë humbja e shumicës parlamentare nënkupton rënien e qeverisë në shumicën e vendeve. Megjithatë, nga kjo situatë mund të nxirren mësime që vlejnë edhe për Evropën.

Mësimi i parë themelor është se përplasja politike nuk lidhet në radhë të parë me çështjet e identitetit politik, por me çështjet që prekin jetën e njerëzve. Dhe ajo që prek më së shumti jetën e njerëzve nuk është as emigracioni dhe as agjenda “woke”, por shtrenjtimi i çmimeve, kostoja e jetesës, pagat dinjitoze dhe perspektivat për të rinjtë.

Mësimi i dytë është se njerëzit nuk kërkojnë forcën politike që do të shprehë më mirë reflekset politike të kanibalizmit shoqëror, por atë që mund t’u japë shpresën se gjërat mund të bëhen më mirë.

Mësimi i tretë është se njerëzit nuk kërkojnë domosdoshmërisht “Qendrën” dhe nuk i tremben dikujt që mund të ketë një identitet më të majtë, për sa kohë që ajo që thotë u jep përgjigje problemeve reale dhe nevojave shoqërore.

Mësimi i katërt, që përmbledh të gjitha sa më sipër, është se shoqëritë jo vetëm që nuk i tremben ndryshimit, por edhe e kërkojnë atë. Pikërisht për këtë arsye, përpjekjet për terrorizim ideologjik nuk arritën të jepnin rezultat.

Këto mësime gjejnë zbatim edhe në rastin e Greqisë. Sepse, pavarësisht përpjekjeve të qeverisë për të bindur qytetarët se ajo është e vetmja alternativë e mundshme qeverisëse dhe se çdo zgjedhje tjetër thjesht do ta çonte vendin drejt “aventurave të rrezikshme”, ajo që kërkojnë qytetarët – dhe kjo duket në të gjitha sondazhet – është nevoja për t’u çliruar nga barra mbytëse e shtrenjtimit të jetesës.

Në këtë kuadër, ata nuk i tremben as ndryshimit të politikave dhe as nuk e refuzojnë ndonjë forcë politike që nuk pretendon të përfaqësojë “Qendrën”, por këmbëngul në një drejtim bashkëkohor progresist.

Kjo do të thotë se, pavarësisht manovrave politike, Demokracia e Re dhe Kyriakos Mitsotakis vështirë se mund të shmangin një rezultat që nuk mund të cilësohet ndryshe veçse si një humbje e bujshme.