Qëndrimi vazhdimisht ulur apo shtrirë për orë të tezgjatura, pra jeta sedentare përgjithësisht, si dhe stili i jetesës ku përfshihen ushqimet e gabuara dhe mungesa e aktivitetit fizik, janë piketat ku gjen mbështetje zhvillimi i spondiloartrozës dhe kjo ka bërë që të përhapet gjerësisht edhe te moshat e reja.

Fizioterapisti Rudolf Karriqi ka shumë vite që trajton pacientë me spondiliatrozë. Ai thotë se kjo diagnozë dhe problemet e shtyllës kurrizore po shfaqen gjithnjë e më shumë edhe në moshat e reja.

Sipas tij, qëndrimi për orë të gjata ulur, puna përpara kompjuterit dhe mungesa e aktivitetit fizik janë disa nga faktorët që ndikojnë në shfaqjen e shqetësimeve të qafës dhe shpinës.

Duke shpjeguar nga ana shkencore çfarë ndodh me këtë sëmundje, Karriqi thotë se bëhet fjalë për disa osteofite që dalin te vertebrat. Më tej nisin irritimet e qafës, shtrëngimet dhe ngurtësia.

Fizioterapisti pohon se rastet e shqetësimeve të kolonës vertebrale, janë shtuar shumë.

Një këshillë praktike për ata që ngulen me orë në karrige është që ajo të jetë e përshtatur me gjatësinë dhe përmasat e trupit. Por kjo nuk mjafton, duhet që këmbët të mbështeten mirë, shpina të mbahet sa më drejt dhe pozicioni përpara kompjuterit të ruajë këndin 90 gradë të bërrylave.

Çfarë është spondiloartroza, sëmundja që prek shtyllën kurrizore, si shfaqet dhe si trajtohet?

Spondiloartroza është një sëmundje degjenerative që prek nyjat e shtyllës kurrizore dhe lidhet kryesisht me konsumimin gradual të kërcit dhe ndryshimet që ndodhin në strukturat e shtyllës me kalimin e viteve. Ajo mund të shfaqet në zonën e qafës, të shpinës së mesme ose të mesit, duke shkaktuar dhimbje, ngurtësi dhe kufizim të lëvizjeve, tregojnë të dhënat nga Johns Hopkins Medicine⁠, Cleveland Clinic⁠ dhe Shërbimit Shëndetësor Britanik (NHS)⁠, që ka analizuar noa.al.

Lexuesit duhet të kenë dhe diçka të qartë: Spondiloartroza është një gjendje degjenerative dhe nuk duhet ngatërruar me spondiloartritin, që përfshin një grup sëmundjesh inflamatore.

Mosha kryesore kur prekeni nga spondiloartroza

Sëmundja është më e zakonshme te personat mbi moshën 40–50 vjeç, por ndryshimet degjenerative mund të shfaqen edhe më herët. Jo të gjithë personat që kanë shenja të spondiloartrozës në ekzaminimet radiologjike përjetojnë dhimbje apo probleme me lëvizjen.

Si shkaktohet spondiloartroza?

Shkaku kryesor lidhet me ndryshimet degjenerative që ndodhin natyrshëm me kalimin e moshës. Kërci që mbulon sipërfaqet e nyjave të vogla të shtyllës kurrizore hollohet gradualisht, ndërsa disqet ndërmjet rruazave mund të humbasin elasticitetin dhe lartësinë e tyre.

Këto ndryshime rrisin ngarkesën mbi nyjat e shtyllës dhe mund të shkaktojnë inflamacion lokal, dhimbje dhe formimin e zgjatimeve kockore, të njohura si osteofite.

Faktorë që mund të ndikojnë në zhvillimin ose përkeqësimin e sëmundjes janë trashëgimia familjare, dëmtimet e mëparshme të shtyllës kurrizore, mbipesha, ngarkesat e përsëritura fizike dhe qëndrimi jo i përshtatshëm i trupit për periudha të gjata.

Cilat janë simptomat dhe pasojat?

Simptomat më të zakonshme janë dhimbja në qafë ose në shpinë, ngurtësimi i muskujve, vështirësia në përkulje apo kthimin e kokës dhe kufizimi i lëvizjeve.

Dhimbja mund të përkeqësohet pas qëndrimit të gjatë në një pozicion ose gjatë lëvizjeve të caktuara.

Në disa raste, ndryshimet degjenerative mund të ngushtojnë hapësirat nëpër të cilat kalojnë nervat. Kjo mund të shkaktojë dhimbje që përhapet drejt krahëve ose këmbëve, mpirje, ndjesi shpimi gjilpërash apo dobësi muskulore.

Në forma më të avancuara mund të zhvillohet ngushtimi i kanalit kurrizor, i njohur si stenozë spinale. Megjithatë, komplikacionet e rënda nuk janë të zakonshme dhe shumica e pacientëve nuk kanë nevojë për ndërhyrje kirurgjikale.

Si diagnostikohet?

Diagnostikimi fillon me vlerësimin e simptomave, historisë mjekësore dhe ekzaminimin fizik nga mjeku.

Specialisti kontrollon lëvizshmërinë e shtyllës kurrizore, forcën muskulore, ndjeshmërinë dhe reflekset nervore.

Në varësi të simptomave, mund të kërkohen radiografi, rezonancë magnetike (MRI) ose tomografi e kompjuterizuar (CT).

Rezonanca magnetike është veçanërisht e dobishme kur dyshohet për shtypje të nervave ose të palcës kurrizore. Megjithatë, ndryshimet që shfaqen në imazheri nuk tregojnë gjithmonë shkakun e dhimbjes, ndaj rezultatet duhet të interpretohen së bashku me simptomat dhe ekzaminimin klinik.

A mund të parandalohet spondiloartroza?

Spondiloartroza nuk mund të parandalohet plotësisht, pasi lidhet edhe me plakjen natyrale të organizmit dhe faktorët gjenetikë. Megjithatë, disa zakone të shëndetshme mund të ndihmojnë në uljen e rrezikut të problemeve dhe në ruajtjen e funksionit të shtyllës kurrizore.

Aktiviteti fizik i rregullt, ecja, ushtrimet për forcimin e muskujve të shpinës dhe barkut, mbajtja e një peshe të shëndetshme dhe shmangia e duhanit janë masa të rëndësishme.

Gjithashtu, rekomandohet që personat që punojnë për shumë orë ulur të bëjnë pushime të shkurtra për t’u lëvizur, të përshtatin pozicionin e punës dhe të shmangin ngarkesat e panevojshme mbi shtyllën kurrizore.

Si trajtohet spondiloartroza?

Trajtimi varet nga shkalla e ndryshimeve degjenerative, simptomat dhe gjendja e përgjithshme e pacientit.

Në shumicën e rasteve, trajtimi fillon me metoda jokirurgjikale, ku një rol të rëndësishëm ka fizioterapia. Ushtrimet e përshtatura ndihmojnë në forcimin e muskujve mbështetës të shtyllës kurrizore, përmirësimin e lëvizshmërisë dhe zvogëlimin e dhimbjes.

Mjeku mund të rekomandojë edhe barna kundër dhimbjes ose antiinflamatore për periudha të kufizuara, duke marrë parasysh sëmundjet e tjera dhe efektet e mundshme anësore.

Në raste të përzgjedhura mund të përdoren injeksione ose procedura të specializuara për kontrollin e dhimbjes.

Ndërhyrja kirurgjikale merret në konsideratë kryesisht kur ka shtypje të rëndësishme të nervave ose të palcës kurrizore, përkeqësim neurologjik apo probleme të rënda që nuk përmirësohen me trajtimet e tjera.

A është spondiloartroza e shërueshme?

Ndryshimet degjenerative të nyjave nuk mund të kthehen plotësisht në gjendjen e mëparshme. Megjithatë, me trajtimin e duhur, ushtrime të rregullta dhe ndryshime në stilin e jetesës, shumë pacientë mund të kontrollojnë simptomat dhe të vazhdojnë aktivitetet e tyre të përditshme.

Ekspertët theksojnë rëndësinë e vlerësimit mjekësor, veçanërisht kur dhimbja shoqërohet me mpirje ose dobësi të gjymtyrëve. Dobësia që përkeqësohet, vështirësia e re në ecje ose humbja e kontrollit të urinimit dhe jashtëqitjes kërkojnë vlerësim urgjent mjekësor. /noa.al