TIRANË, 31 Tetor 2026 — Në një kohë kur rritja e çmimeve dhe shtrenjtimi i kostos së jetesës mbeten shqetësim kryesor për qytetarët, qeveria ka propozuar një paketë të re fiskale prej 9 masash kryesore. Reforma parashikon gjashtë masa me ndikim pozitiv prej 23.8 miliardë lekësh dhe tri masa me efekt negativ prej 19.7 miliardë lekësh, duke prodhuar një efekt neto pozitiv prej rreth 4 miliardë lekësh (afërsisht 42.3 milionë euro) në buxhetin e shtetit.

Sipas deklaratave të kryeministrit Edi Rama, paketa synon zbutjen e impaktit social dhe formalizimin e ekonomisë. Megjithatë, ekspertët e politikave fiskale dhe kontabilistët paralajmërojnë për pasoja direkte mbi biznesin e vogël, çmimet e konsumit dhe konkurrueshmërinë e sipërmarrjes në rajon.

Ndryshimet në skemën e TVSH-së dhe ndikimi te konsumatori

Paketa propozon për herë të parë uljen e TVSH-së për 54 produkte të shportës ushqimore nga 20% në 6%, masë që llogaritet të ulë të ardhurat buxhetore me 12.8 miliardë lekë. Për të kompensuar këtë rënie, norma standarde e TVSH-së propozohet të rritet nga 20% në 21%, ndërsa TVSH-ja për turizmin rritet nga 6% në 10%. Kombinimi i këtyre tre ndërhyrjeve pritet të sjellë një efekt neto pozitiv prej 1.6 miliardë lekësh.

Kontabilisti Sotiraq Dhamo vlerëson uljen e TVSH-së për ushqimet si një hap të duhur, por sqaron se ajo nuk do të përkthehet automatikisht në një ulje 14% të çmimeve për qytetarët. Sipas tij, bizneset mund ta përthithin një pjesë të masës në marzhin e tyre të fitimit, ndërsa rritja e normës standarde në 21% mund të shtrenjtojë me mbi 1% mallrat dhe shërbimet e tjera si energjia, karburanti, veshjet dhe materialet e ndërtimit. Nga ana e tij, eksperti fiskal Sajmir Laçej e quan uljen e TVSH-së ushqimore një kërkesë të nevojshme prej vitesh që sjell ndikim pozitiv në treg.

Tranzicioni i biznesit të vogël dhe "taksa e fshehtë"

Ndryshimi me goditjen më të drejtpërdrejtë mbi sipërmarrjen e vogël është ulja e pragut të regjistrimit në skemën e TVSH-së nga 10 milionë në 5 milionë lekë xhiro vjetore, masë nga e cila buxheti synon të grumbullojë 4.5 miliardë lekë.

Ekspertët paralajmërojnë se përfshirja e mijëra njësive të vogla në skemë do t’i ngarkojë ato me kosto shtesë administrative për kontabilistët, evidencat dhe ndryshimin e kontratave me furnitorët. Sajmir Laçej i cilëson këto detyrime si një "taksë të fshehtë" dhe kërkon që administrata tatimore të ofrojë shërbime pa pagesë për deklarimet. Ekspertët rekomandojnë që ky pragu të ulet në mënyrë graduale deri në vitin 2029 për të shmangur dëmtimin e likuiditetit dhe rritjen e papritur të çmimeve deri në 20% nga tregtarët e vegjël.

Tatimi mbi dividendin dhe zhvendosja e taksës së qarkullimit

Paketa fiskale sjell gjithashtu rritjen e tatimit mbi dividendin nga 8% në 15%, duke gjeneruar rreth 3 miliardë lekë shtesë, por duke e barazuar Shqipërinë me normat më të larta në rajon. Përfaqësuesit e biznesit në Këshillin Tatimor kanë shprehur shqetësimin se kjo rritje mund të frenojë investimet e huaja dhe të nxisë zhvendosjen e kapitaleve drejt vendeve fqinje.

Në fushën e transportit, taksa e qarkullimit prej 27 lekësh për litër hiqet nga çmimi i karburantit dhe i kalon taksës vjetore të automjeteve. Kjo lëvizje parashikohet të rrisë të ardhurat nga taksimi i mjeteve nga 7.2 miliardë në 33.8 miliardë lekë, ndërsa çmimi i karburantit në pompa llogaritet të bjerë me 32.3 lekë për litër.

Pasqyra e masave kryesore të paketës fiskale

Rritja e tatimit mbi dividendin nga 8% në 15% parashikohet t’i shtojë buxhetit 3 miliardë lekë, ndërsa rritja e TVSH-së standarde nga 20% në 21% do të sjellë 10.6 miliardë lekë shtesë. Ulja e TVSH-së për shportën ushqimore në 6% krijojë një efekt negativ prej 12.8 miliardë lekësh, po ulja e pragut të TVSH-së në 5 milionë lekë xhiro do të gjenerojë 4.5 miliardë lekë.

Rritja e TVSH-së për turizmin nga 6% në 10% llogaritet të sjellë 593 milionë lekë, ndërsa rritja e akcizës së duhanit dhe ndryshimet te gazoili me biodizel do të kontribuojnë me 4.1 miliardë lekë.

Në tatimin mbi të ardhurat nga punësimi, rritja e pragut për normën 23% (nga 200 mijë në 300 mijë lekë bruto) do të reduktojë të ardhurat me 1.9 miliardë lekë, ndërsa vendosja e fashës së tretë prej 30% për pagat mbi 700 mijë lekë bruto do të shtojë 700 milionë lekë. Më tej, zhvendosja e taksës së qarkullimit te mjetet rrit të ardhurat e asaj kategorie me 26.6 miliardë lekë, me një efekt neto në buxhet prej minus 5 miliardë lekësh sipas Ministrisë së Financave.

Ekspertët e mbyllin analizën duke bërë thirrje që ndryshimet fiskale të mos hyjnë në fuqi pa një periudhë konsultimi prej së paku një viti, me qëllim që bizneset të ruajnë parashikueshmërinë financiare dhe konkurrueshmërinë në treg.