BEOGRAD, 30 Tetor 2026 — Pas fitores së përmbysëse të Listës Studentore në zgjedhjet e parakohshme parlamentare të 25 tetorit 2026, e cila i dha fund sundimit 14-vjeçar të Partisë Përparimtare Serbe (SNS) dhe ish-presidentit Aleksandar Vuçiç, Serbia po përballet me një sërë ndryshimesh të menjëhershme institucionale, politike dhe shoqërore.

Protestat masive dyvjeçare pas shembjes së strehës së stacionit hekurudhor në Novi Sad më 1 nëntor 2024 (ku humbën jetën 16 persona) kulmuan me këtë rrotullim pushteti. Pesë ditët e para pas zgjedhjeve kanë sjellë lëvizje të shpejta në hapësirat publike, në mediat shtetërore, në sistemin e drejtësisë dhe në arsim.

Ndryshimet kryesore që kanë shënuar këtë periudhë tranzicioni përmblidhen si më poshtë:

Rihapja e Parkut të Pionierëve dhe pastrimi i "Qacilendit": Në Beograd është çmontuar kampi i mbështetësve të pushtetit dhe grupeve të ekstremit të djathtë, i njohur si "Qacilend", i cili që prej marsit 2025 bllokonte hyrjen në parkun pranë Presidencës. Qytetarët dhe shërbimet komunale kanë larguar mbeturinat, ndërsa Lista Studentore mbajti aty konferencën e saj të parë për media.

Valë dorëheqjesh, shkarkimesh dhe kërkimfaljesh në RTS e RTV: Radio Televizioni i Serbisë (RTS) pësoi lëvizje drastike me dorëheqjen e drejtoreshës së përgjithshme Manja Gërçiq dhe shkarkimin e kryeredaktorit të informacionit. Kolegjiumi i ri u kërkoi publike falje shikuesve për "gjithçka që ishte lënë pa u raportuar", një kërkimfalje që u refuzua nga studentët të cilët këmbëngulin në çlirimin e plotë të transmetuesit nga ndikimi politik. Në mënyrë të ngjashme, edhe Radio Televizioni i Vojvodinës (RTV) kërkoi falje për raportimin e njëanshëm, ndërsa drejtori i përgjithshëm Goran Karaxhiç dha dorëheqjen sot, më 30 tetor.

Kontrollet e posaçme në Prokurori: Me urdhër të kryeprokurores publike Zagorka Dollovac, një komision i Prokurorisë së Lartë Publike ka nisur auditimin e ligjshmërisë së punës në Prokurorinë e Lartë Publike në Beograd, të drejtuar nga Nenad Stefanoviç. Lista Studentore ka kërkuar dorëheqjen e Stefanoviçit dhe përshpejtimin e hetimeve për disa afera të mëdha, përfshirë tragjedinë e Novi Sadit, kompleksin e Shtabit të Përgjithshëm, përgjimet e aplikacionit "Sky", aferën "Krushik", aksidentin në Doljevac, vrasjen e Oliver Ivanoviçit dhe ngjarjet në Savamala.

Mbulimi i simboleve të urrejtjes: Qytetarë e aktivistë në Beograd kanë ndërmarrë aksione për mbulimin e grafiteve fyese ndaj protestuesve, muraleve të Ratko Mlladiçit dhe mbishkrimit "Kur ushtria të kthehet në Kosovë", duke i zëvendësuar ato me ngjyrim mbrojtës dhe mesazhe pozitive.

Arrestimi i drejtorit të gjimnazit në Novi Sad: Drejtori i gjimnazit "Jovan Jovanoviç Zmaj", Radivoje Stojkoviç, u arrestua më 28 tetor pasi refuzoi zbatimin e vendimit të gjykatës për kthimin në punë të katër profesorëve të pezulluar gjatë protestave, mes të cilëve edhe profesoresha Marija Vasiç.

Rikthimi i Festivalit Exit: Organizatorët e festivalit ndërkombëtar të muzikës Exit njoftuan se festivali do të rikthehet zyrtarisht në Kalanë e Petrovaradinit në Novi Sad në korrikun e ardhshëm, pas largimit të tij nga Serbia si pasojë e presionit politik.