Projekti rrugor që nisi në vitin 2018 me afat përfundimi prej 30 muajsh vazhdon të përballet me vonesa, probleme teknike dhe kontrata të ndërprera. Përfundimi i tij parashihet deri në dhjetor të vitit 2028.

KOSOVË – Tetë vjet pas nisjes së punimeve, autostrada Prishtinë–Gjilan–Dheu i Bardhë mbetet e papërfunduar, ndërsa kostoja e parashikuar e projektit ka arritur në 183.7 milionë euro, më shumë se dyfishi i vlerës fillestare.

Projekti prej 47.1 kilometrash nisi në prill të vitit 2018, me premtimin se do të përfundonte brenda 30 muajsh. Megjithatë, ndërrimi i qeverive, gabimet në projektim, vështirësitë me shpronësimet dhe problemet në menaxhimin e kontratave kanë ndikuar në zvarritjen e punimeve.

Gjatë një vizite në terren më 14 tetor, Radio Evropa e Lirë raportoi se në disa pjesë të rrugës nuk kishte makineri në punë, ndërsa në terren ishin vetëm pak punëtorë që merreshin me përfundimin e disa elementeve infrastrukturore.

Katër lote pa punime, kontratat e reja ende në pritje Edhe segmenti i parë, Banullë–Bresalc, me gjatësi prej 22.31 kilometrash, nuk është përfunduar. Ky segment është ndarë në tetë lote, prej të cilave katër janë përballur me vonesa të theksuara.

Në dhjetor të vitit 2025, Ministria e Infrastrukturës njoftoi ndërprerjen e kontratave për katër lote, për shkak të zvarritjes së punimeve. Megjithatë, rreth dhjetë muaj më vonë, kontratat e reja ende nuk ishin nënshkruar.

Zëvendësministri i Infrastrukturës, Zef Morina, ka deklaruar se lotet 1, 2, 3 dhe 8 janë drejt përfundimit. Ndërkohë, për lotet 4, 5, 6 dhe 7, institucionet synojnë të kryejnë riprojektimin dhe të hapin procedura të reja tenderimi.

Sipas Morinës, këto pjesë të projektit kanë mbetur prapa në ecurinë e punimeve dhe kërkojnë rishikim teknik para se të vazhdohet me ndërtimin.

Vonesat janë shoqëruar edhe me premtime të përsëritura për përfundimin e rrugës. Në vitin 2021, kryetari i Gjilanit, Alban Hyseni, kishte deklaruar se projekti do të përfundonte gjatë mandatit të qeverisë së atëhershme. Në korrik të vitit 2023, kryeministri Albin Kurti kishte paralajmëruar hapjen e saj brenda atij viti, ndërsa në janar të vitit 2024 projekti ishte përmendur sërish si një nga punët që pritej të përfundonin gjatë vitit.

Gabimet në projektim dhe shpronësimet vazhdojnë ta pengojnë ndërtimin Problemet e autostradës nuk lidhen vetëm me ritmin e ngadaltë të punimeve. Sipas zyrtarëve të Ministrisë së Infrastrukturës, projekti fillestar kishte mangësi teknike, ndërsa gjatë zbatimit janë paraqitur rrëshqitje dhe shembje të dheut, të cilat kanë kërkuar ndryshime në projekt.

Ish-ministri i Infrastrukturës, Liburn Aliu, ka përmendur gjithashtu problemet me projektimin, shpronësimet dhe çështjet teknike që kanë dalë gjatë ndërtimit.

Ai ka theksuar se në disa pjesë të trasesë është dashur të bëhen korrigjime për shkak të shembjeve. Sipas tij, pandemisë COVID-19 dhe luftës së Rusisë kundër Ukrainës iu shtuan edhe rritja e çmimeve të materialeve të ndërtimit, duke ndikuar në zbatimin e kontratave të lidhura më herët.

Edhe çështjet pronësore mbeten të pazgjidhura plotësisht. Më 30 shtator 2026, Qeveria miratoi kërkesën për shpronësimin e disa pronave përgjatë segmentit Banullë–Bresalc. Sipas Ministrisë së Mjedisit dhe Planifikimit Hapësinor, procesi ndodhet në fazën e vlerësimit të pronave, përpara vendimit përfundimtar për shpronësim.

Kostoja nga 88 milionë në 183.7 milionë euro Kur nisi ndërtimi në vitin 2018, vlera e parashikuar e autostradës ishte rreth 88 milionë euro. Sipas ligjit për ndarjet buxhetore për vitin 2026, kostoja e përgjithshme e projektit parashihet të arrijë në 183.7 milionë euro.

Deri në fund të vitit 2025, për këtë projekt ishin shpenzuar rreth 50.2 milionë euro.

Përveç rritjes së kostos, raportet e auditorëve kanë evidentuar mangësi në administrimin e kontratave dhe mbikëqyrjen e punimeve, përfshirë punë shtesë të shkaktuara nga gabimet në projektim, ndryshime kontraktuale pa miratimet e nevojshme dhe pagesa për punë të papërfunduara.

Në vitin 2020, auditori identifikoi nevojën për më shumë se 600 mijë euro punë shtesë në lotin 3, si pasojë e mangësive në projektim. Po atë vit, u evidentuan punë me vlerë mbi 64 mijë euro të kryera pa aneks-kontratë, ndërsa afati i përfundimit të projektit ishte në gusht.

Në lotin 4, në vitin 2021 u nënshkrua një aneks-kontratë prej 867,733 eurosh për punë shtesë. Deri në fund të atij viti ishte realizuar vetëm 68 për qind e vlerës së kontratës.

Problemet vazhduan edhe në vitet pasuese. Në vitin 2022, në lotin 1 u ndryshuan pozicione kontraktuale në vlerë prej 114,055 eurosh pa miratim paraprak dhe pa njoftuar ministrinë.

Ndërsa raporti i auditorit për vitin 2025 evidentoi pagesa për punë që nuk ishin përfunduar: mbi 39 mijë euro për 71 puseta që nuk kishin kapakët metalikë dhe më shumë se 4 mijë euro për 15 shtylla ndriçimi që nuk ishin vendosur në terren.

Mungesa e mbikëqyrjes dhe llogaridhënies Problemet me menaxhimin e kontratave dhe mbikëqyrjen e investimeve publike konsiderohen ndër faktorët që ndikojnë në zvarritjen e projekteve infrastrukturore.

Albulena Nrecaj nga organizata INPO, e cila monitoron investimet kapitale dhe prokurimin publik, ka theksuar se projektet e tilla shpesh përballen me mbikëqyrje të pamjaftueshme dhe mungesë të përgjegjësisë institucionale.

Sipas saj, përgjegjësia për realizimin e një projekti duhet të kërkohet te ministria që e ka iniciuar atë, edhe kur ndërtimi vazhdon nën një qeveri tjetër.

Nrecaj ka vënë në pah se kalimi i projekteve nga një qeveri te tjetra shpesh shoqërohet me bartjen e fajit ndërmjet institucioneve, ndërsa qytetarët vazhdojnë të presin përfundimin e investimeve.

Përfundimi parashihet në vitin 2028 Sipas ligjit për ndarjet buxhetore, dhjetori i vitit 2028 është afati i parashikuar për përfundimin e autostradës Prishtinë–Gjilan. Nëse ky afat respektohet, ndërtimi i saj do të zgjasë më shumë se dhjetë vjet.

Autostrada nuk është projekti i vetëm rrugor në Kosovë që ka tejkaluar afatet fillestare. Edhe magjistralja Prishtinë–Mitrovicë, punimet e së cilës nisën në vitin 2009, mbetet e papërfunduar plotësisht. E njëjta situatë vazhdon edhe në rrugën Prishtinë–Podujevë, ku ndërtimi nisi në vitin 2016.

Vonesat në këto projekte janë pjesë e debatit për realizimin e investimeve kapitale dhe përdorimin e mjeteve publike. Ndërsa institucionet parashikojnë afate të reja, përfundimi i autostradës Prishtinë–Gjilan mbetet i lidhur me riprojektimin e segmenteve problematike, procedurat e reja të prokurimit dhe zgjidhjen e çështjeve të pazgjidhura pronësore.

Për banorët dhe udhëtarët që presin këtë lidhje infrastrukturore, afati i vitit 2028 përbën objektivin e radhës pas disa premtimeve të parealizuara.