Vala ekstreme e të nxehtit që përfshiu Europën gjatë verës së vitit 2026 vlerësohet të ketë shkaktuar 50 391 vdekje të parakohshme në 854 qytete, duke e renditur këtë periudhë si më vdekjeprurësen nga temperaturat e larta në vitet e analizuara nga studiuesit.

Sipas dy studimeve të publikuara në revistën shkencore Nature Health, rreth dy të tretat e vdekjeve të vlerësuara, ose 32 619 raste, lidhen me ndryshimet klimatike të shkaktuara nga aktiviteti njerëzor.

Studimi u realizua nga shkencëtarë të Imperial College London dhe London School of Hygiene & Tropical Medicine, të cilët analizuan të dhënat e temperaturave dhe ndikimin e tyre në vdekshmëri në 30 vende europiane, gjatë periudhës qershor-gusht 2026.

Sipas rezultateve, numri i vdekjeve të vlerësuara ishte rreth 71% më i lartë se në verën e vitit pararendës.

Italia me numrin më të lartë të viktimave

Italia rezulton vendi me numrin më të madh të vdekjeve të vlerësuara nga temperaturat ekstreme, me 13 303 raste. Pas saj renditen Franca me 7 268 viktima, Spanja me 6 824 dhe Gjermania me 6 340. Në Mbretërinë e Bashkuar, studiuesit vlerësuan 4 354 vdekje të parakohshme të lidhura me të nxehtin.

Pothuajse një e treta e vdekjeve të vlerësuara u regjistrua gjatë një vale veçanërisht intensive të të nxehtit, nga 17 qershori deri më 1 korrik. Gjatë kësaj periudhe, temperaturat mesatare në qytetet e përfshira në studim ishin 5,3 gradë Celsius mbi normalen sezonale.

Në Europën Perëndimore, temperaturat mesatare të verës ishin rreth 2,9 gradë Celsius mbi mesataren e periudhës 1991–2020. Në disa zona dhe ditë të veçanta, diferenca nga temperaturat historike arriti deri në 12 gradë Celsius.

Të moshuarit, grupi më i rrezikuar

Personat mbi 85 vjeç përbënin grupin më të prekur, me rreth 22 502 vdekje të vlerësuara, ose 45% të totalit. Megjithatë, pasojat e temperaturave ekstreme prekën edhe grupmoshat më të reja, përfshirë mijëra persona nën moshën 65 vjeç.

Temperaturat e larta mund të përkeqësojnë sëmundjet kardiovaskulare dhe të frymëmarrjes, të shkaktojnë goditje nga të nxehtit dhe të pengojnë rikuperimin e organizmit gjatë natës.

Rreziku është veçanërisht i lartë për personat që jetojnë vetëm, kanë të ardhura të ulëta ose nuk kanë mundësi të qëndrojnë në ambiente të freskëta.

Gjetjet nënvizojnë ndikimin e temperaturave ekstreme në shëndetin publik dhe rëndësinë e masave për mbrojtjen e grupeve më të cenueshme gjatë valëve të të nxehtit.