STAMBOLL — Kur flitet për periudhën e artë të Perandorisë Osmane, imazhi i Sulltan Sulejmanit të Madhërishëm zë vendin kryesor. Megjithatë, pas suksesit dhe vendimeve strategjike të perandorit që sundoi nga viti 1520 deri më 1566, qëndronte një grua me inteligjencë të jashtëzakonshme dhe prejardhje krejtësisht të pazakontë: Hürrem Sulltana, e njohur në të gjithë Evropën si Rokselana.

Nga Rutenia në tregun e skllevërve të Kostandinopojës

E lindur në fillim të shekullit XVI në rajonin e Rutenisë (në Ukrainën e sotme, atëbotë pjesë e Mbretërisë së Polonisë), e bija e një prifti ortodoks e njohur mundësisht me emrin Aleksandra Lisowska, u rrëmbye gjatë një bastisjeje nga tatarët e Krimesë. Ajo u dërgua përmes Kaffas në tregun e skllevërve "Avret Pazari" në Kostandinopojë. Aty u ble nga një burrë i pasur për t’iu dhuruar princit të ri trashëgimtar, Sulejmanit.

Ngritja në Harem dhe thyerja e rregullave shekullore

Pasi hyri në haremin perandorak, vajzës së re iu dha emri Hürrem ("e gëzuara") për shkak të natyrës së saj të gjallë. Flokët e saj të kuq, lëkura e çelët dhe mprehtësia intelektuale e bënë të spikaste mes qindra konkubinave. Ajo fitoi shpejt zemrën e Sulltanit dhe u bë këshilltarja e tij më e besuar.

Për të parandaluar luftërat për pushtet, tradita osmane zbatonte rregullin e rreptë "një nënë, një djalë". Mirëpo, dashuria e Sulejmanit për Hürremin kapërceu çdo zakon. Pasi lindi djalin e parë, Mehmedin, në vitin 1521, ajo solli në jetë edhe pesë fëmijë të tjerë: Mihrimah, Selimin, Abdullahun, Bajazitin dhe Xhihangirin.

Martesa historike dhe "Sulltanati i Grave"

Në vitet 1533–1534, Sulejmani mori një vendim që tronditi perandorinë dhe oborret evropiane: ai i dha lirinë Hürremit dhe u martua ligjërisht me të, duke e bërë bashkëshorten e tij të vetme në një marrëdhënie plotësisht monogame.

Gjithashtu, Hürremi arriti të zhvendoste haremin perandorak nga Pallati i Vjetër drejtpërdrejt në Pallatin Topkapi, pranë qendrës së vendimmarrjes politike. Ajo korrespondonte me udhëheqës të huaj, si Mbreti i Polonisë Sigismund II, si dhe financoi vepra të mëdha arkitekturore, spitale e nisma bamirësie. Kjo ngritje i dha udhë periudhës historike të njohur si "Sulltanati i Grave".

Intrigat, kritikat dhe trashëgimia e saj

Ndikimi i saj absolut mbi Sulltanin nxiti akuza dhe xhelozi brenda oborrit. Shumë oborrtarë e akuzuan atë për përfshirje në ekzekutimin e Vezirit të Madh, Ibrahim Pashës, si dhe në eliminimin e djalit të madh të Sulejmanit, Mustafait, për t’i hapur rrugën e fronit bijve të saj.

Hürrem Sulltana u nda nga jeta në prill të vitit 1558 pas një sëmundjeje të gjatë. Sulejmani e varrosi me nderime të mëdha në kompleksin e Xhamisë së Sulejmanijes, ku u preh edhe vetë pranë saj tetë vite më vonë. Trashëgimia e saj politike u vijua nga e bija, Mihrimah Sulltan, ndërsa i biri, Selimi II, trashëgoi fronin e Perandorisë Osmane.