TIRANË — Trafiku, punimet e ndërtimit dhe zhurmat e vazhdueshme urbane mund të ndikojnë më shumë sesa mendohet në shëndetin e njeriut. Përtej dëmtimit të dëgjimit, ekspozimi afatgjatë ndaj ndotjes akustike lidhet me rritjen e stresit, çrregullimet e gjumit dhe rrezikun për sëmundje kardiovaskulare e metabolike.

Sipas një artikulli të publikuar në platformën “The Conversation”, zhurma e vazhdueshme mund të aktivizojë mekanizmat e reagimit ndaj stresit, duke ndikuar në funksionimin e organizmit dhe në mirëqenien fizike e mendore.

Truri i njeriut është i prirur t’i interpretojë tingujt si sinjale të mundshme rreziku. Kur ekspozimi ndaj zhurmës bëhet i vazhdueshëm, sistemi nervor mund të qëndrojë në gjendje gatishmërie, duke nxitur çlirimin e hormoneve të stresit, si kortizoli dhe adrenalina.

Kjo gjendje mund të ndikojë në përqendrim, të rrisë tensionin psikologjik dhe të ulë cilësinë e jetës, veçanërisht te personat që jetojnë në zona me trafik të dendur ose me ndërtime të vazhdueshme.

Ndikimi në zemër dhe në cilësinë e gjumit

Një nga shqetësimet kryesore që lidhen me ekspozimin afatgjatë ndaj ndotjes akustike është ndikimi në shëndetin kardiovaskular. Sipas kërkimeve të përmendura në artikull, zhurma mund të shkaktojë rritje të rrahjeve të zemrës dhe të tensionit arterial.

Kur këto reagime përsëriten për periudha të gjata, ato mund të kontribuojnë në rritjen e rrezikut për hipertension, sëmundje të zemrës, infarkt dhe goditje në tru. Efektet e ndotjes akustike nuk ndalen kur bie nata, pasi edhe gjatë gjumit truri vazhdon të reagojë ndaj tingujve të jashtëm, duke shkaktuar zgjime të shkurtra dhe ndërprerje të fazave të pushimit.

Gjumi i ndërprerë mund të pengojë rikuperimin e organizmit dhe të ndikojë në mekanizmat që rregullojnë stresin, inflamacionin dhe metabolizmin. Studiuesit po shqyrtojnë gjithashtu lidhjen mes stresit të shkaktuar nga zhurma dhe mikrobiotës së zorrëve.

Çështje e shëndetit publik dhe barazisë sociale

Çrregullimet kronike të gjumit dhe stresi i vazhdueshëm lidhen me ndryshime metabolike që mund të rrisin rrezikun për diabetin e tipit 2. Banorët e zonave urbane me trafik të rënduar dhe ndërtime të shumta përballen çdo ditë me nivele të larta zhurme.

Personat me të ardhura më të ulëta mund të kenë më pak mundësi të zgjedhin banesa në zona të qeta ose me izolim të mirë akustik. Për këtë arsye, ndotja akustike konsiderohet edhe si problem i shëndetit publik dhe i barazisë sociale.

Masa si izolimi akustik i banesave, planifikimi më i mirë urban, kufizimi i zhurmave të panevojshme dhe krijimi i hapësirave të gjelbra mund të kontribuojnë në një mjedis më të shëndetshëm. Zhurma e përditshme nuk duhet konsideruar thjesht si një shqetësim kalimtar, por si një faktor me ndikim të drejtpërdrejtë në shëndetin e organizmit.