BRUKSEL — Shtetet anëtare të Bashkimit Evropian po i vënë veton gjithnjë e më shumë procesit të pranimit të vendeve kandidate, ku shpesh shkaku kryesor lidhet me politikat e tyre të brendshme. Zgjerimi i fundit i BE-së ndodhi në vitin 2013 me anëtarësimin e Kroacisë, ndërsa optimizmi i fundit për anëtarësimin e mundshëm të Malit të Zi në vitin 2028 po zbehet nga paralajmërimet për veto nga ana e Kroacisë.

E drejta e vetos po përdoret gjithnjë e më shpesh si mjet presioni dhe armë politike, duke shkaktuar bllokada serioze në procesin e integrimit evropian për disa vende të Ballkanit Perëndimor dhe më gjerë.

Mali i Zi: Kroacia paraqet tetë kërkesa

Mali i Zi mbetet vendi kandidat më i avancuar, me synimin për t’u bërë anëtar në vitin 2028. Megjithatë, Kroacia ka paraqitur një sërë kërkesash që lidhen me kompensimin e ish-të burgosurve të luftës, zbardhjen e fatit të të zhdukurve, ndjekjen e krimeve të luftës, mosmarrëveshjet kufitare detare si dhe rreth 2.4 miliardë euro dëmshpërblim për asetet e ish-Ushtrisë Popullore Jugosllave, duke mbajtur pezull kërcënimin e vetos.

Ukraina: Politika e brendshme hungareze dhe çështja e pakicës

Pas dhënies së statusit kandidat në vitin 2022, Hungaria mbajti pozicionin më bllokues ndaj Ukrainës. Viktor Orbán bllokoi negociatat deri në prill 2026, ndërsa pasardhësi i tij Péter Magyar vazhdoi bllokadën duke kërkuar mbrojtjen e pakicës hungareze në Transkarpati. Bllokada hungareze u hoq vetëm pasi parlamenti ukrainas miratoi më 12 tetor 2026 ligjin për forcimin e të drejtave arsimore të pakicave.

Maqedonia e Veriut: Një bllokadë e pafund

Pasi përballoi një bllokadë 13-vjeçare nga Greqia që u zgjidh me Marrëveshjen e Prespës në vitin 2018, Maqedonia e Veriut u përball menjëherë me veton e Bullgarisë. Edhe pse një kompromis i ndërmjetësuar nga Franca në vitin 2022 kërkonte përfshirjen e bullgarëve në Kushtetutën maqedonase, procesi mbetet i bllokuar për shkak të mungesës së votave në parlament dhe kërkesës së Shkupit për garanci se nuk do të ketë kushte të reja.

Serbia: Kroacia nuk është pengesa e vetme

Ndaj Serbisë, e cila ka hapur negociatat që nga viti 2014, tetë shtete anëtare të BE-së u shprehën kundër hapjes së kapitujve të rinj në korrik 2026. Shqetësimet kryesore lidhen me sundimin e ligjit, demokracinë dhe korrupsionin, si dhe çështjet e pazgjidhura historike e kufitare me Kroacinë.

Shqipëria: Greqia kërcënon me çështjen e pakicës

Shqipëria konsiderohet një nga kandidatët më premtues pas Malit të Zi që nga nisja e negociatave në korrik 2022. Megjithatë, Greqia ka paralajmëruar zyrtarisht se mund të bllokojë procesin e integrimit nëse të drejtat e pakicës greke, veçanërisht ato që lidhen me pronat, nuk garantohen në mënyrë të mjaftueshme.

Fundi i sistemit të vetos?

Për të shmangur këto bllokada, Komisioni Evropian propozoi në fillim të tetorit 2026 që vendimet për hapjen e negociatave të merren me shumicë të kualifikuar dhe jo më me unanimitet. Megjithatë, realizimi i kësaj reforme përballet me pengesën se vetë ndryshimi i rregullave kërkon miratimin unanim të të gjitha shteteve anëtare.