Pasuritë minerale të Shqipërisë, që prej dekadash janë parë kryesisht si lëndë e parë për eksport, po përballen me një perspektivë të re zhvillimi në kuadër të tranzicionit energjetik, revolucionit digjital dhe përpjekjeve të Bashkimit Europian për të siguruar zinxhirët e furnizimit.

Të dhënat zyrtare tregojnë se gjatë 8-mujorit të vitit 2026, eksportet e mineraleve dhe metaleve arritën në 53,3 miliardë lekë, duke përbërë 21.6 për cent të totalit të eksporteve shqiptare. Me miratimin e Aktit Europian për Lëndët e Para Kritike, i cili përcakton 34 materiale strategjike, burimet shqiptare të bakrit, nikelit dhe prania e kobaltit në mineralet e hekur-nikelit hapin dritare të reja integrimi në industritë europiane të automjeteve elektrike, energjisë dhe teknologjisë.

Megjithatë, ekspertët e ekonomisë dhe drejtuesit e sektorit minerar theksojnë se sfida kryesore mbetet kalimi nga thjesht nxjerrja e mineralit te përpunimi i tij brenda vendit. Drejtori ekzekutiv i kompanisë minerare BERALB, Mehmet Uluyurt, nënvizoi se përveç rritjes së rendimentit e kontrollit të kostove, investimet në teknologji kërkimi, digjitalizimin e të dhënave gjeologjike dhe laboratorët metalurgjikë janë thelbësore për rritjen e vlerës së shtuar. Paralelisht, analisti i të dhënave Antonin Braho vuri në dukje se fragmentimi i ndërmarrjeve prodhuese kërkon ndërtimin e hallkave lidhëse mes sektorit nxjerrës dhe industrisë përpunuese, çka do të lejonte rritjen e produktivitetit dhe krijimin e pagave më të larta për punonjësit.