Studentët kanë dalë në rrugë prej javësh, ndërsa sindikatat dhe aktivistët e “Jelekëve të Verdhë” pritet t’u bashkohen demonstratave të reja. Kryeministri Sébastien Lecornu ngre dyshime për manipulim politik të protestave, në një kohë kur Franca përballet me probleme ekonomike, paqëndrueshmëri politike dhe shqetësime për financat publike.

FRANCË – Franca po përballet me një valë të re protestash, në një klimë të tensionuar sociale dhe politike, ndërsa vendi i afrohet zgjedhjeve presidenciale të vitit 2027. Prej disa javësh, mijëra studentë kanë bllokuar hyrjet e shkollave dhe kanë protestuar në rrugë, ndërsa për të shtunën janë paralajmëruar demonstrata në disa qytete të vendit.

Lëvizjes pritet t’i bashkohen sindikatat e punëtorëve dhe aktivistë të “Jelekëve të Verdhë”, grupimi që u bë simbol i revoltës kundër kostos së lartë të jetesës në Francë, pas shpërthimit të protestave në vitin 2018.

Në këtë klimë, kryeministri Sébastien Lecornu ka ngritur shqetësimin se zemërimi i studentëve mund të jetë duke u shfrytëzuar për qëllime politike, në prag të zgjedhjeve presidenciale të vitit të ardhshëm.

Por, përtej akuzave për manipulim, pakënaqësia sociale duket se ushqehet nga probleme ekonomike dhe politike që kanë shoqëruar vendin prej vitesh.

“Jelekët e Verdhë” rikthehen në skenë Lëvizja e “Jelekëve të Verdhë” u shfaq në vitin 2018, fillimisht si reagim ndaj rritjes së kostos së karburanteve dhe më pas u shndërrua në një protestë më të gjerë kundër kostos së jetesës dhe politikave të qeverisë.

Për më shumë se një vit, demonstratat u përhapën në mbarë vendin, duke u kthyer në një nga sfidat më të mëdha sociale për autoritetet franceze.

Tashmë, disa prej figurave të kësaj lëvizjeje po bëjnë thirrje për pjesëmarrje në protestat e reja. Mes tyre është aktivisti Jérôme Rodrigues, i cili ka përdorur rrjetet sociale për të mobilizuar qytetarët.

Në një video të publikuar në Instagram, Rodrigues u ka bërë thirrje qytetarëve që të mbështesin demonstratat, duke e lidhur revoltën me vështirësitë e përditshme ekonomike.

“Protestat duhet t’i japin zë atyre që duan një jetë dinjitoze dhe që nuk duan më të numërojnë çdo qindarkë, apo të zgjedhin mes ushqimit apo makinës”, është shprehur ai.

Sipas aktivistit, pakënaqësia nuk i përket një partie të caktuar politike, por buron nga vështirësitë konkrete me të cilat përballen familjet franceze.

A po shfrytëzohen politikisht protestat? Përfshirja e studentëve, sindikatave dhe aktivistëve të lëvizjeve të mëparshme sociale e ka rikthyer në qendër të debatit pyetjen nëse demonstratat po përdoren nga forca të ndryshme politike për të dobësuar qeverinë.

Dyshimet e kryeministrit Lecornu vijnë në një moment kur partitë po përgatiten për zgjedhjet presidenciale të vitit 2027, një proces që pritet të ndikojë ndjeshëm në drejtimin politik të vendit.

Megjithatë, pjesëmarrja e grupeve të ndryshme në protesta nuk përbën në vetvete provë se lëvizja po manipulohet politikisht. Pakënaqësitë për çmimet, fuqinë blerëse dhe kushtet ekonomike mund të ekzistojnë pavarësisht interesave elektorale të partive.

Thirrjet e Rodrigues dhe të aktivistëve të tjerë tregojnë se një pjesë e protestuesve synon ta paraqesë lëvizjen si një reagim qytetar ndaj vështirësive ekonomike, pa përkatësi të caktuar partiake.

Kriza politike dhe presioni mbi ekonominë Franca, ekonomia e dytë më e madhe e Bashkimit Evropian, po përballet me një kombinim sfidash: pakënaqësi sociale, kosto të larta të financimit të borxhit publik dhe një Parlament të fragmentuar, ku arritja e marrëveshjeve politike është bërë më e vështirë.

Paqëndrueshmëria qeveritare ka shtuar pasigurinë mbi drejtimin ekonomik të vendit dhe aftësinë e autoriteteve për të zbatuar politika afatgjata.

Në këtë kontekst, shqetësimet për financat publike dhe besimin e investitorëve kanë marrë një rëndësi të veçantë. Çdo përplasje e re politike mund të ndikojë në debatet për buxhetin, taksat dhe masat që synojnë të frenojnë rritjen e borxhit.

Megjithatë, situata franceze nuk duhet interpretuar automatikisht si një krizë e pashmangshme financiare.

A rrezikon Franca një krizë të ngjashme me atë të Greqisë? Ekonomistja Anne-Laure Delatte, në një prononcim për BBC-në, kundërshton krahasimin e drejtpërdrejtë të Francës me krizën greke të vitit 2012 apo krizën argjentinase të vitit 2001.

Sipas saj, tregjet financiare e njohin dallimin mes situatave ekonomike dhe institucioneve të këtyre vendeve.

Delatte e sheh situatën franceze si më të krahasueshme me trazirat financiare që përjetoi Britania e Madhe në vitin 2022, gjatë kohës kur kryeministre ishte Liz Truss.

Në atë periudhë, planet fiskale të qeverisë britanike shkaktuan reagime të forta në tregjet financiare, duke sjellë rritje të ndjeshme të kostove të huamarrjes së shtetit dhe tronditje në tregun e obligacioneve. Pasojat u ndjenë edhe në tregun e kredive hipotekare.

Krahasimi nënvizon rrezikun që pasiguria politike dhe mungesa e besimit te politikat fiskale të ndikojnë në kostot e financimit të një vendi. Megjithatë, kjo nuk do të thotë se Franca po shkon domosdoshmërisht drejt një skenari të ngjashëm.

Çfarë do të thotë kriza franceze për Eurozonën? Për shkak të peshës së saj ekonomike, zhvillimet në Francë kanë rëndësi përtej kufijve kombëtarë. Një përkeqësim i ndjeshëm i financave publike ose një periudhë e zgjatur paqëndrueshmërie politike mund të ndikojë në besimin e investitorëve dhe në debatet për politikat ekonomike të Eurozonës.

Franca është një nga ekonomitë kryesore të bllokut dhe një aktor i rëndësishëm në vendimmarrjen evropiane. Për këtë arsye, aftësia e saj për të ruajtur stabilitetin financiar dhe për të gjetur konsensus politik shihet si një çështje me rëndësi për të gjithë Bashkimin Evropian.

Megjithatë, protestat dhe tensionet politike nuk përkthehen automatikisht në krizë të Eurozonës. Zhvillimet do të varen nga mënyra se si qeveria do të menaxhojë pakënaqësinë sociale, nga ecuria e financave publike dhe nga aftësia e institucioneve për të ruajtur besimin e tregjeve. Një vend mes idealit republikan dhe pakënaqësisë sociale Motoja kombëtare e Francës, “Liri, barazi, vëllazëri”, përfaqëson një nga simbolet më të njohura të republikës franceze. Por imazhi i rrugëve të mbushura me protestues dhe videot e përplasjeve që qarkullojnë në rrjetet sociale pasqyrojnë një realitet të tensionuar.

Përballë zgjedhjeve presidenciale të vitit 2027, pyetja kryesore mbetet nëse protestat do të shërbejnë si një kanal për artikulimin e kërkesave sociale apo do të shndërrohen në një tjetër front të përplasjes politike.

Për momentin, pakënaqësia për koston e jetesës, pasiguria ekonomike dhe fragmentimi politik janë faktorë që ushqejnë tensionet. Nëse këto shqetësime do të adresohen përmes dialogut apo do të thellojnë përplasjet, mbetet për t’u parë në muajt e ardhshëm.