Komisioni Evropian pritet të publikojë në fund të tetorit udhërrëfyesit për Shqipërinë, Malin e Zi, Ukrainën dhe Moldavinë, vende që, sipas vlerësimeve të Brukselit, kanë shënuar përparim në procesin e integrimit evropian. Serbia nuk është përfshirë në këtë grup, duke reflektuar ngecjen e saj në rrugën drejt anëtarësimit në Bashkimin Evropian.

Udhërrëfyesit do të jenë pjesë e paketës së zgjerimit që Komisioni Evropian planifikon të miratojë më 28 tetor. Përjashtimi i Serbisë tregon se përparimi në negociata dhe zbatimi i reformave mbeten elemente vendimtare për vendet kandidate.

Komisionarja evropiane për Zgjerim, Marta Kos, ka theksuar se Beogradi duhet të përmbushë më shumë kushte, veçanërisht në lidhje me përafrimin e politikës së jashtme me atë të Bashkimit Evropian.

“Serbia do të duhet të përmbushë më shumë kushte. Pas zgjedhjeve, do të shohim se sa serioze është Qeveria e saj, nëse vetëm do të flasë për dëshirën për t’u bërë anëtare e BE-së, apo edhe do të ndërmarrë hapa konkretë në këtë drejtim”, deklaroi Kos.

Serbia, e bllokuar prej vitesh në negociata

Serbia nuk ka hapur grupkapituj të rinj në negociatat e anëtarësimit që nga dhjetori i vitit 2021, kur hapi grupkapitullin e fundit, që përfshin agjendën e gjelbër dhe ndërlidhjen e qëndrueshme.

Ngecja lidhet, ndër të tjera, me mungesën e harmonizimit të politikës së jashtme serbe me atë të BE-së, veçanërisht për qëndrimin ndaj Rusisë pas nisjes së pushtimit të Ukrainës në shkurt të vitit 2022. Shqetësime të tjera lidhen me zhvillimet në fushën e demokracisë dhe sundimit të ligjit.

Strahinja Subotiq, nga Qendra për Politika Evropiane me seli në Beograd, e ka cilësuar përjashtimin nga udhërrëfyesit si një paralajmërim serioz për Serbinë.

Sipas tij, vendi rrezikon të humbasë jo vetëm ritmin e negociatave, por edhe mundësi të tjera që lidhen me integrimin gradual në Bashkimin Evropian dhe përfitimet financiare të procesit.

Shqipëria fiton terren në procesin e integrimit

Ndërkohë, Shqipëria ka përparuar në procesin e negociatave, duke u renditur ndër vendet që aktualisht po ecin më shpejt drejt anëtarësimit në BE.

Negociatat e anëtarësimit me Shqipërinë u hapën në korrik të vitit 2022. Në të njëjtën kohë, Mali i Zi ka avancuar ndjeshëm në mbylljen e kapitujve negociues, ndërsa Ukraina dhe Moldavia kanë hapur gjithashtu negociatat pas marrjes së statusit të vendeve kandidate.

Sipas Subotiqit, ndryshimi nuk lidhet vetëm me përgatitjen teknike të vendeve, por edhe me vullnetin politik për të zbatuar reformat dhe për të përparuar në kapitujt e negociatave.

Ai thekson se Serbia mund të ketë ende një nivel të konsiderueshëm përgatitjeje teknike, por kjo nuk mjafton nëse mungon përparimi konkret në reforma.

Përpjekjet për zhbllokimin e Serbisë dështojnë

Gjatë muajve të fundit, disa vende anëtare të BE-së kanë mbështetur mundësinë e hapjes së një grupkapitulli të ri për Serbinë. Mes vendeve që kanë përkrahur këtë nismë janë përmendur edhe Gjermania dhe Franca.

Megjithatë, përpjekjet nuk kanë siguruar konsensusin e nevojshëm mes shteteve anëtare. Sipas burimeve diplomatike të cituara nga Radio Evropa e Lirë, përpjekjet për zhbllokimin e procesit u zbehën gjatë shtatorit, në një klimë të ndikuar edhe nga zhvillimet politike në Serbi.

Zgjedhjet e parakohshme të paralajmëruara për 25 tetor dhe mungesa e përparimit në reforma e bëjnë të pasigurt mundësinë e një përparimi konkret në negociatat e Serbisë deri në fund të vitit.

Përjashtimi nga udhërrëfyesit e rinj shënon një tjetër sinjal se pozicioni i vendeve kandidate në procesin e zgjerimit nuk është i garantuar dhe varet nga reformat e ndërmarra, përmbushja e kritereve dhe angazhimi politik për integrimin evropian.