

Fort Knox, kompleksi i fortifikuar në shtetin amerikan të Kentakit ku ruhet rreth gjysma e rezervave të arit të qeverisë amerikane, ka qenë prej kohësh sinonim i sigurisë maksimale — aq sa shprehja "si Fort Knox" përdoret gjerësisht për të përshkruar diçka jashtëzakonisht të mbrojtur. Megjithatë, perceptimi i Shteteve të Bashkuara si vendi më i sigurt për ruajtjen e arit botëror duket se po zbehet ndjeshëm.
Vendimi i fundit i bankës qendrore holandeze, De Nederlandsche Bank (DNB), për të zhvendosur rreth 86 tonë ar nga Nju-Jorku në Londër, ka nxjerrë në pah shqetësime në rritje mes disa qeverive evropiane lidhur me sigurinë e ruajtjes së aseteve strategjike në territorin amerikan dhe mundësinë e aksesit të shpejtë ndaj tyre në rast krize. Banka holandeze e arsyetoi vendimin me "paqëndrueshmërinë gjeopolitike", duke thënë se shpërndarja e arit në juridiksione të ndryshme rrit "gatishmërinë për kriza".
Në një vendim të ngjashëm, Franca hoqi tërësisht arin që i kishte mbetur në Rezervën Federale të Nju-Jorkut gjatë periudhës korrik 2025–janar 2026. Guvernatori i Bankës së Francës, François Villeroy de Galhau, u shpreh megjithatë se vendimi nuk kishte pas vetes motive politike. Paralelisht, disa politikanë në Gjermani dhe Itali — vende që zotërojnë respektivisht rezervat e dyta dhe të treta më të mëdha të arit në botë — kanë kërkuar edhe ata tërheqjen e arit kombëtar nga SHBA-ja, në një kontekst shqetësimesh për paparashikueshmërinë e politikës së administratës Trump dhe qëndrimin e saj gjithnjë e më kritik ndaj Bashkimit Evropian, përfshirë kërcënimet për aneksimin e një pjese të Grenlandës.
Sipas Sebastien Tillett, analist në Oxford Economics, sekuestrimi i drejtpërdrejtë i aseteve të bankave qendrore evropiane mbetet një "rrezik jashtëzakonisht i vogël". Shqetësimi real, thotë ai, lidhet më shumë me mundësinë që asetet e mbajtura në një juridiksion tjetër të bëhen përkohësisht të paarritshme në një skenar ekstrem sanksionesh, mosmarrëveshjesh ligjore apo krizash gjeopolitike të mëdha.
Krishnan Gopaul nga Këshilli Botëror i Arit vëren se, që nga kriza financiare globale e vitit 2008, bankat qendrore në mbarë botën kanë vazhduar të rrisin blerjet e tyre të arit, duke i kushtuar gjithnjë e më shumë vëmendje edhe vendit ku ai ruhet fizikisht. Kjo prirje ka çuar edhe në rritjen e çmimeve të arit në nivele rekord. Një sondazh i fundit i të njëjtit institucion tregon se, gjatë katër viteve të fundit, bankat qendrore kanë shtuar mesatarisht 1,000 tonë ar në vit — dyfishi i mesatares prej 500 tonësh të dekadës paraardhëse. Sipas Gopaul, vala e krizave që ka përfshirë sistemin financiar global që prej 2008-s — nga kriza e borxhit sovran në eurozonë e deri te pandemia dhe trazirat gjeopolitike të vazhdueshme — e ka rikthyer arin si asetin kryesor të sigurisë në kohë pasigurie.
Zhvendosja fizike e sasive të mëdha të arit mbetet megjithatë një proces jashtëzakonisht kompleks, i rrezikshëm dhe i kushtueshëm, ndërsa mundësia e shitjes apo shkëmbimit të tij me valuta e asete të tjera varet shpesh nga vendi konkret ku ai ruhet. Tillett shpjegon se bankat qendrore po i kushtojnë vëmendje jo vetëm llojit të aseteve që zotërojnë, por edhe vendndodhjes së tyre specifike, me qëllim rritjen e qëndrueshmërisë dhe fleksibilitetit të rezervave kombëtare. Gopaul shton se banka holandeze e zhvendosi arin konkretisht në Londër — dhe jo në vetë Holandën — sepse Britania e Madhe mbetet një nga qendrat më likuide dhe më aktive të tregtimit botëror të arit, çka do ta bënte këtë asete lehtësisht të disponueshme në rast krize apo tensionesh të larta ndërkombëtare. Banka e Anglisë renditet vetë si një nga institucionet më të mëdha në botë për ruajtjen e arit, me rreth 400,000 shufra në depot e saj, me një vlerë të përafërt prej 270 miliardë dollarësh.
Dyshimet mbi besueshmërinë e SHBA-së në epokën Trump po ndikojnë gjithnjë e më shumë edhe në vendimmarrjen financiare më të gjerë, përtej vetë arit. Javën e kaluar, drejtuesi i fondit sovran norvegjez — me vlerë rreth 2.3 trilionë dollarë — deklaroi se fondi duhet të ulë ndjeshëm ekspozimin e tij ndaj obligacioneve të Thesarit amerikan, në një qëndrim që lidhet me shqetësimet për inflacionin e lartë, rritjen e borxhit publik amerikan dhe kostot në rritje të huamarrjes. Tillett vëren se ari vazhdon të ndikohet drejtpërdrejt nga vendimet e Rezervës Federale, ndërsa shqetësimet e përgjithshme për tregjet financiare amerikane po i shtyjnë gjithnjë e më shumë mbajtësit e arit të rishikojnë vendndodhjen e rezervave të tyre.
Pavarësisht këtyre zhvillimeve, Shtetet e Bashkuara — dhe në veçanti Banka Federale e Rezervës së Nju-Jorkut në Manhattan — mbeten ende një nga ruajtëset kryesore të arit evropian, sidomos për Gjermaninë. Edhe pse Bundesbank riktheu në atdhe rreth 300 tonë ar nga SHBA-ja gjatë periudhës 2013–2017, banka qendrore gjermane vazhdon të mbajë ende mbi 1,000 tonë ar në territorin amerikan. Vitin e kaluar, Bundesbank theksoi zyrtarisht se nuk ka asnjë dyshim se Banka Federale e Rezervës së Nju-Jorkut mbetet një partner i besueshëm dhe i sigurt për ruajtjen e rezervave gjermane të arit.
Shënim: Në disa lajme, imazhet gjenden nga interneti, që konsiderohen të jenë në domenin publik. Nëse dikush pretendon pronësinë, ne do të citojmë autorin, ose, sipas kërkesës, do të heqim menjëherë imazhin.
Bashkohu me kanalin e NOA WhatsApp për lajmet më të fundit direkt në celularin tënd






