Opinion nga Brigid Delaney, "The Guardian" — Autorja argumenton se mpirja jonë kolektive përballë kërcënimeve ekzistenciale të IA-së nuk mund të zgjidhet nga vetë teknologjia, por vetëm duke rizbuluar përbërësit thelbësorë të lulëzimit njerëzor

Frika nga një e ardhme gjithnjë e më e zymtë është bërë pjesë e ndërgjegjes kolektive këtë vit, shkruan gazetarja e "The Guardian", Brigid Delaney, në një analizë të gjatë mbi mënyrën si shoqëritë po e përballojnë — apo mospërballojnë — kërcënimin ekzistencial të inteligjencës artificiale.

Një bisedë kafeje që zbuloi mpirjen kolektive

Delaney nis rrëfimin me një episod personal: gjatë një bisede të zakonshme kafeje me një mik të vjetër, ky i fundit — baba prej 20 vitesh — u ndal papritur dhe pranoi se do të donte të mos kishte pasur kurrë fëmijë. Shkaku ishte një lajm i asaj jave se inteligjenca artificiale mund të përbënte rrezik ekzistencial për njerëzimin brenda dhjetë viteve.

Sipas autores, biseda vazhdoi shkurt e pa entuziazëm, përpara se të kalonin te një temë tjetër — një reagim që e shtyu të pyeste veten nëse tërësia e krizave bashkëkohore na ka lënë pa aftësinë për t’u përballur emocionalisht me to, duke i shndërruar në një lloj "ndotjeje" të pranishme kudo, që na detyron drejt mpirjes si mekanizëm mbrojtjeje.

Si e ndjen çdo grup moshor këtë ankth

Delaney vëren se ky ankth ndaj IA-së përthyhet ndryshe sipas moshës:

Të moshës së mesme shpesh ndihen si miku i saj — duke vënë në dyshim vetë vendimin për të sjellë fëmijë në botë, ose duke pyetur nëse ia vlen ende të punosh kur pensioni normal nuk duket i garantuar. Të rinjtë përballen me pamundësinë për të zgjedhur një profesion, pa ditur cilat zanate do të mbeten të nevojshme, ose nëse ia vlen të kursejnë për një shtëpi kur e ardhmja e punës mbetet e paqartë. Të moshuarit, sipas saj, ndjejnë një lloj lehtësimi paradoksal — mirënjohje që nuk do të jenë të pranishëm kur gjithçka të "shpërbëhet". Thirrja për zgjim

Autorja argumenton se rrugëdalja nga ky nihilizëm nuk mund të vijë nga vetë teknologjia. Hapi i parë, sipas saj, është "zgjimi": ndryshe nga një kërcënim fizik ndaj jetës, ku reagimi njerëzor do të ishte i menjëhershëm dhe instiktiv, kërcënimi i IA-së po pritet me pasivitet të çuditshëm — edhe pse, sipas saj, askush nuk e kishte kërkuar në të vërtetë këtë teknologji, e cila tashmë po depërton njëkohësisht në tregun e punës dhe në jetën emocionale të njerëzve (duke përmendur si shembull përdorimin masiv të chatbot-eve si burim i vetëdeklaruar kujdesi për shëndetin mendor në SHBA). Delaney identifikon disa shpjegime të mundshme për këtë mpirje kolektive:

Efekti afatgjatë i telefonave inteligjentë dhe rrjeteve sociale, që kanë ngushtuar kohëzgjatjen e vëmendjes dhe kanë dobësuar aftësinë për veprim kolektiv; Pushteti i jashtëzakonshëm politik i korporatave teknologjike, që i lë qeveritë dhe qytetarët të ndihen të pafuqishëm; Perceptimi se përparimi teknologjik është i pashmangshëm dhe se çdo formë qëndrese është e kotë — një paralele që autorja e krahason me lëvizjen historike të luditëve kundër industrializimit. "Lulëzimi njerëzor", si busull drejt përgjigjes

Hapi i dytë, sipas Delaney, është rikthimi te parimet themelore: përcaktimi i qartë i asaj çka përbën lulëzimin njerëzor. Ajo e përkufizon këtë jo si zotërimi i një makine që mendon në vendin tonë, por si vetë kënaqësia e të kuptuarit personal të gjërave; jo si biseda me modele gjuhësore orë të tëra rreth problemeve vetjake, por si marrëdhënie të vërteta njerëzore, të bazuara në kujdesin dhe rritjen e ndërsjellë; dhe jo si përjetimi i botës përmes një ekrani, por si lidhje e drejtpërdrejtë me natyrën.

Përfundimi

Sipas autores, teknologjia meriton një vend në shoqëri, por në momentin që fillon të diskutohet mundësia e saj për ta shkatërruar këtë shoqëri, përgjigja e duhur nuk është indiferenca, por zgjimi dhe kundërvënia aktive.

Brigid Delaney është autore e pesë librave, përfshirë "The Seeker and the Sage". Artikulli origjinal u botua në "The Guardian".