TIRANË — Konsumatorët shqiptarë përballen me koston më të lartë reale për furnizimin me karburant në të gjithë Evropën, ku blerja e një litri naftë kërkon mesatarisht 3.56% të të ardhurave ditore për frymë. Kjo shifër është 2.6 herë më e lartë se mesatarja evropiane dhe 3.1 herë më e lartë se ajo e vendeve të Bashkimit Evropian.

Sipas një analize financiare të publikuar nga revista Monitor, bazuar në të dhënat e Global Petrol Prices dhe parashikimet e FMN-së sipas fuqisë blerëse (PPP), çmimi i naftës në pompë ka arritur në rekord prej 229 lekësh për litër (2.46 euro). Kjo e rendit Shqipërinë në vendin e tretë në Evropë për nga çmimi absolut, menagjshëm pas Danimarkës me 2.60 euro dhe Norvegjisë me 2.56 euro.

Në rajon, Kosova renditet e dyta pas Shqipërisë sa i përket peshës financiare, ku një litër naftë kërkon 3.1% të të ardhurave ditore, ndjekur nga Bosnjë-Hercegovina me 2.66% dhe Serbia me 2.09%. Ndërkohë, çmimet më të ulëta në raport me të ardhurat në rajon regjistrohen në Maqedoninë e Veriut me 1.89% dhe në Malin e Zi me 1.88%. Në kontrast të thellë, në Danimarkë një litër naftë përfaqëson vetëm 1.06% të të ardhurave ditore, ndërsa në Norvegji kjo shifër zbret në 0.8%.

Faktori kryesor që mban çmimet në nivele rekord në Shqipëri mbetet struktura e taksimit, ku detyrimet shtetërore përbëjnë rreth 50% të çmimit përfundimtar në pompë. Përveç TVSH-së prej 20% dhe akcizës prej 39.4 lekësh për litër, mbi karburantin aplikohen edhe dy taksa shtesë që nuk ekzistojnë në vendet e rajonit: taksa e qarkullimit prej 27 lekësh për litër dhe taksa e karbonit prej 3 lekësh për litër.

Ndryshe nga vendet fqinje si Serbia apo Mali i Zi, të cilat kanë ndërmarrë ndërhyrje operacionale duke përgjysmuar ose ulur akcizën për të amortizuar rritjen e çmimeve globale, në Shqipëri mekanizmi për uljen e lejuar prej 20% të akcizës — që duhej të aktivizohej sapo nafta të kalonte pragun e 220 lekëve — mbetet i pazbatuar në mungesë të vendimmarrjes rregullatore.