LIFESTYLE – Rritja e nivelit të detit, fundosja e tokës dhe përkeqësimi i kushteve klimatike po shtojnë rrezikun për qindra qytete bregdetare në mbarë botën. Një raport i rrjetit ndërkombëtar të qyteteve C40, i titulluar “The Future We Don’t Want” (“E ardhmja që nuk e duam”), paralajmëron se më shumë se 570 qytete bregdetare dhe rreth 800 milionë njerëz mund të ekspozohen gjithnjë e më shumë ndaj përmbytjeve dhe pasojave të rritjes së nivelit të detit.

Sipas raportit, kërcënimi nuk lidhet vetëm me ngrohjen globale dhe rritjen e nivelit të detit. Fundosja e tokës, erozioni i vijës bregdetare, humbja e sedimenteve dhe shfrytëzimi i tepërt i ujërave nëntokësore mund ta përshpejtojnë procesin në disa prej qyteteve më të mëdha të botës.

Disa prej këtyre qyteteve tashmë po përballen me përmbytje të përsëritura, ndërsa autoritetet kanë nisur investime të mëdha për mbrojtjen e tyre. Megjithatë, ekspertët paralajmërojnë se kostot e përshtatjes mund të rriten ndjeshëm në dekadat e ardhshme.

Këto janë 10 qytetet e përmendura ndër zonat më të ekspozuara:

1. Nju Orleans, SHBA Nju Orleansi është një nga qytetet më të ekspozuara ndaj përmbytjeve në Shtetet e Bashkuara. Pjesë të mëdha të qytetit ndodhen nën nivelin e detit dhe mbrohen nga një sistem i gjerë digash, barrierash dhe pompash.

Rreziku u bë veçanërisht i dukshëm pas uraganit Katrina në vitin 2005, i cili shkaktoi shkatërrime të mëdha dhe humbje jetësh. Pas katastrofës, u investuan miliarda dollarë në forcimin e mbrojtjes së qytetit.

Megjithatë, toka vazhdon të ulet, ndërsa ligatinat që shërbenin si një barrierë natyrore kundër stuhive janë reduktuar. Kjo do të thotë se mbrojtja e Nju Orleansit mund të kërkojë investime gjithnjë e më të mëdha.

2. Miami, SHBA Miami përballet me një sfidë të veçantë për shkak të terrenit mbi të cilin është ndërtuar. Qyteti shtrihet mbi shkëmbinj gëlqerorë shumë porozë, përmes të cilëve uji mund të depërtojë nga nëntoka.

Kjo e bën më të vështirë mbrojtjen e qytetit vetëm përmes digave apo barrierave. Përveç rritjes së nivelit të detit, Miami po përballet me përmbytje gjatë baticave të larta, ndërsa ndryshimet klimatike pritet ta shtojnë më tej presionin mbi infrastrukturën urbane.

Për këtë arsye, Miami konsiderohet një nga qytetet që përballen me sfidat më të mëdha në përshtatjen ndaj ndryshimeve klimatike.

3. Qyteti i Meksikos, Meksikë Qyteti i Meksikos nuk është bregdetar, por përballet me një tjetër problem serioz: fundosjen e tokës.

Kryeqyteti është ndërtuar mbi pellgun e liqenit të lashtë Texcoco. Nxjerrja intensive e ujërave nëntokësore ka shkaktuar fundosje të konsiderueshme të tokës, duke dëmtuar rrugët, ndërtesat dhe infrastrukturën.

Në disa zona, toka po fundoset me ritme shumë të larta, duke krijuar probleme të vazhdueshme për një metropol me më shumë se 20 milionë banorë në zonën metropolitane.

4. Aleksandria, Egjipt Aleksandria, qyteti i themeluar nga Aleksandri i Madh në vitin 331 para Krishtit, përballet me rrezikun e rritjes së nivelit të detit dhe erozionit bregdetar.

Vendndodhja e saj pranë deltës së Nilit e bën veçanërisht të ekspozuar ndaj depërtimit të ujit të kripur dhe përmbytjeve.

Rreziku nuk lidhet vetëm me zonat e banuara dhe bujqësinë. Përmbytjet dhe erozioni mund të prekin edhe pasuritë historike dhe arkeologjike të një prej qyteteve më të rëndësishme të Mesdheut.

5. Bangkok, Tajlandë Bangkok ndodhet në deltën e lumit Chao Phraya, mbi një terren të ulët dhe të butë. Disa pjesë të qytetit ndodhen vetëm rreth dy metra mbi nivelin e detit ose edhe më poshtë.

Fundosja e tokës, reshjet intensive të musoneve dhe rritja e nivelit të detit po e shtojnë rrezikun e përmbytjeve.

Për një metropol me miliona banorë, sfida kryesore është përshtatja e infrastrukturës me një klimë që pritet të sjellë episode më të shpeshta dhe më intensive reshjesh.

6. Xhakarta, Indonezi Xhakarta është një nga shembujt më të dukshëm të pasojave të fundosjes së tokës. Qyteti shtrihet në një zonë të ulët dhe në të kalojnë disa lumenj, duke e bërë veçanërisht të ekspozuar ndaj përmbytjeve.

Në disa zona, toka është fundosur me ritme të konsiderueshme. Kombinimi i fundosjes së tokës me rritjen e nivelit të detit ka detyruar autoritetet indoneziane të ndërmarrin një prej projekteve më ambicioze urbane në botë: zhvendosjen graduale të funksioneve të kryeqytetit drejt Nusantarës, në ishullin Borneo.

7. Manila, Filipine Manila ndodhet në një nga rajonet më të ekspozuara ndaj tajfuneve dhe përmbytjeve. Kryeqyteti filipinas përballet njëkohësisht me rritjen e nivelit të detit dhe fundosjen e tokës.

Shfrytëzimi intensiv i ujërave nëntokësore është një nga faktorët që lidhet me fundosjen e disa zonave të metropolit.

Pa masa të mëtejshme mbrojtëse dhe menaxhim më të mirë të ujërave, rreziku i përmbytjeve pritet të rritet në dekadat e ardhshme.

8. Ho Chi Minh City, Vietnam Ho Chi Minh City, qendra ekonomike e Vietnamit, shtrihet në një zonë të ulët dhe të ekspozuar ndaj përmbytjeve.

Një pjesë e konsiderueshme e zonës urbane ndodhet më pak se një metër mbi nivelin e detit. Situata ndërlikohet nga fundosja e tokës, e lidhur ndër të tjera me nxjerrjen e ujërave nëntokësore.

Rritja e nivelit të detit dhe fundosja e tokës mund të krijojnë një kombinim veçanërisht problematik, duke shtuar rrezikun e përmbytjeve të përsëritura në shumë zona të qytetit.

9. Venecia, Itali Venecia është ndoshta një nga qytetet më të njohura në botë për rrezikun që lidhet me rritjen e nivelit të ujit.

Qyteti historik shtrihet në një lagunë dhe është vetëm pak mbi nivelin e detit. Përveç fundosjes graduale të tokës, Venecia po përballet me rritjen e nivelit të detit dhe episodet e “acqua alta”, përmbytjeve të ujit të lartë.

Italia ka investuar në sistemin e barrierave mobile MOSE, i cili është projektuar për të mbrojtur lagunën nga përmbytjet ekstreme. Megjithatë, ndryshimet klimatike pritet të kërkojnë masa shtesë mbrojtëse në të ardhmen.

10. Amsterdam, Holandë Amsterdam është ndërtuar në një territor të ulët, të përshkuar nga kanale dhe polderë, dhe një pjesë e madhe e Holandës ndodhet nën nivelin e detit.

Vendi ka një nga sistemet më të avancuara në botë për mbrojtjen nga përmbytjet, me diga, barriera, pompa dhe sisteme të menaxhimit të ujit.

Megjithatë, rritja e nivelit të detit përbën një sfidë afatgjatë. Sipas skenarëve të përdorur në planifikimin klimatik të Holandës, niveli i detit përgjatë bregdetit të vendit mund të rritet ndjeshëm deri në fund të shekullit, duke kërkuar investime dhe përshtatje