I dërguari i posaçëm i presidentit amerikan Donald Trump për Partneritetet Globale, Paolo Zampolli, ka deklaruar gjatë vizitës së tij në Shqipëri se ideja për krijimin e një entiteti bektashi në Tiranë është një “projekt i shkëlqyer”, ndërsa theksoi se vendimi përfundimtar i takon popullit shqiptar.

Zampolli vizitoi të hënën Kryegjyshatën Botërore të Bektashinjve, ku mori pjesë në një konferencë me rastin e 35-vjetorit të rihapjes së saj. I pyetur nga gazetarët për projektin e propozuar për krijimin e një shteti bektashi, ai tha se komuniteti ndërkombëtar do të respektojë vendimin e shqiptarëve.

“Mendoj se është një projekt i shkëlqyer. E kam dëgjuar kryeministrin të flasë, dëgjova shenjtërinë e tij dhe njerëzit tuaj vendosin ose do të vendosin. Mendoj se komuniteti ndërkombëtar respekton vendimin e popullit shqiptar”, u shpreh Zampolli.

Projekti për entitetin bektashi

Kryeministri Edi Rama e prezantoi për herë të parë idenë për krijimin e një entiteti sovran bektashi në shtator 2024. Sipas tij, synimi ishte që Qendra Botërore e Urdhrit Bektashi në Tiranë të shndërrohej në një “Shtet Sovran” me rol në promovimin e tolerancës, moderimit fetar dhe bashkëjetesës.

Megjithatë, deri tani nuk ka një akt juridik konkret që të ketë formalizuar krijimin e një shteti të tillë.

Agjencia për Media dhe Informim pranë qeverisë ka sqaruar se bëhet fjalë për idenë e një juridiksioni të posaçëm brenda territorit aktual të Kryegjyshatës dhe jo për krijimin e një shteti paralel brenda territorit shqiptar.

Sipas qeverisë, rendi, siguria, mbrojtja e territorit dhe elementët e tjerë të sovranitetit shtetëror do të mbeten përgjegjësi të Republikës së Shqipërisë.

Ende pa një kuadër ligjor

Debati mbi statusin e ardhshëm të Kryegjyshatës është rikthyer në vëmendje pas raportimeve se po shqyrtohen struktura të mundshme për një entitet të veçantë, përfshirë përfaqësi jashtë vendit dhe mekanizma të tjerë institucionalë.

Megjithatë, autoritetet shqiptare kanë bërë të ditur se aktualisht nuk ka një projekt konkret të finalizuar. Sipas tyre, në vijim pritet të punohet për një dokument që do të konsultohet gjerësisht përpara se të ndërmerren hapa të mëtejshëm.

Kryegjyshata e ka krahasuar idenë me modelin e Vatikanit, duke argumentuar se një status i tillë do t’i jepte Urdhrit Bektashi mundësi më të mëdha për të zhvilluar aktivitetin e tij ndërkombëtar dhe për të promovuar dialogun ndërfetar.

Qëndrimet pro dhe kundër

Nisma ka shkaktuar reagime të ndryshme në Shqipëri. Mbështetësit e saj e shohin si një mundësi për forcimin e rolit ndërkombëtar të bektashizmit dhe promovimin e tolerancës fetare.

Nga ana tjetër, opozita, përfshirë Partinë Demokratike, e ka kundërshtuar idenë, duke ngritur pikëpyetje mbi kushtetutshmërinë e saj dhe karakterin laik e unitar të shtetit shqiptar.

Edhe Komuniteti Mysliman Shqiptar ka shprehur rezerva, duke e konsideruar nismën potencialisht një precedent problematik për të ardhmen e vendit.

Ndërkohë, gjatë vizitës në Tiranë, Zampolli zhvilloi takime edhe me ministrin e Jashtëm Ferit Hoxha dhe përfaqësues të forcave kryesore politike. Ai vlerësoi marrëdhëniet mes Shqipërisë dhe Shteteve të Bashkuara, duke e cilësuar Shqipërinë një aleate të rëndësishme.

Zampolli është biznesmen italo-amerikan dhe është emëruar nga Donald Trump në mars 2025 si i dërguar i posaçëm për Partneritetet Globale. Vizita e tij në Shqipëri rikthen në vëmendje diskutimin ndërkombëtar rreth projektit për statusin e veçantë të Urdhrit Bektashi.