TEKNOLOGJI – Përhapja e shpejtë e inteligjencës artificiale po rrit ndjeshëm kërkesën për energji dhe burime ujore, të cilat nevojiten për funksionimin dhe ftohjen e qendrave të të dhënave.

Sipas një vlerësimi të Universitetit të Kombeve të Bashkuara (UNU) në Tokio, deri në vitin 2030 konsumi i ujit i lidhur me inteligjencën artificiale mund të arrijë nivele të krahasueshme me nevojat e rreth 1.3 miliardë njerëzve, një sasi që krahasohet me përdorimin e ujit në Afrikën Sub-Sahariane.

Qendrat e të dhënave që mbështesin sistemet e AI konsumojnë sasi të konsiderueshme elektriciteti dhe uji, veçanërisht për ftohjen e serverëve. Një pjesë e ujit të përdorur për këtë qëllim avullon dhe, për pasojë, nuk mund të rikthehet drejtpërdrejt në sistem.

Rritje e ndjeshme e kërkesës për ujë dhe energji

Sipas kompanisë kërkimore dhe të inteligjencës energjetike Rystad Energy, nëse nuk realizohen përmirësime të rëndësishme në efikasitet, qendrat e të dhënave mund të trefishojnë kërkesën për ujë ftohës deri në vitin 2030.

Studiuesit e UNU-së ia atribuojnë këtë rritje zgjerimit masiv të kapacitetit të qendrave të të dhënave dhe përdorimit gjithnjë e më të gjerë të inteligjencës artificiale në jetën e përditshme.

Edhe kërkesa për energji pritet të rritet ndjeshëm. Sipas studiuesve, qendrat e të dhënave që lidhen me AI mund të kërkojnë deri në tre herë më shumë elektricitet sesa Pakistani, Bangladeshi dhe Nigeria të marra së bashku.

Ndërkohë, Agjencia Ndërkombëtare e Energjisë vlerëson se një pyetje e drejtuar te një chatbot mund të konsumojë rreth 10 herë më shumë energji sesa një kërkim tradicional në Google.

Ekspertët: Përdorimi i AI duhet të jetë më i ndërgjegjshëm

Për të kufizuar ndikimin e inteligjencës artificiale mbi burimet ujore dhe energjetike, ekspertët mjedisorë rekomandojnë që përdorimi i chatbotëve të jetë sa më i përshtatshëm me nevojën.

Mes rekomandimeve është përdorimi i kërkesave të thjeshta me tekst, në vend të gjenerimit të panevojshëm të imazheve ose videove, përdorimi i modeleve më të lehta kur është e mundur dhe zgjedhja e motorëve tradicionalë të kërkimit për pyetje bazë.

Sasia e ujit që kërkohet për ftohjen e një qendre të të dhënave varet nga teknologjia e përdorur, kushtet klimatike dhe vendndodhja. Sipas Rystad Energy, qendrat e të dhënave të ndërtuara në zona më të ftohta kanë përgjithësisht nevojë për më pak ujë për ftohje.

Ndikimi mbi burimet ujore varet gjithashtu nga karakteristikat e pellgut lokal, disponueshmëria e ujit dhe kërkesat e sektorëve të tjerë, veçanërisht bujqësisë.

Operatorë të mëdhenj të qendrave të të dhënave dhe kompani teknologjike, përfshirë AWS, Google, Microsoft dhe Meta, kanë deklaruar angazhime për përdorim më të qëndrueshëm të ujit. Megjithatë, ekspertët theksojnë se ndikimi real i këtyre masave do të varet nga vendndodhja e qendrave dhe niveli i stresit ujor në secilin rajon.

Rritja e shpejtë e inteligjencës artificiale po e kthen kështu konsumin e ujit dhe energjisë në një nga sfidat kryesore mjedisore që shoqërojnë zhvillimin e kësaj teknologjie.