KATMANDU — Një përmbytje e menjëhershme dhe shkatërruese ka goditur rajonin malor kufitar mes Nepalit dhe Kinës, duke lënë pas një bilanc tragjik prej afro 800 viktimash dhe rreth 3,000 personash të zhdukur. Ngjarja ka tronditur autoritetet dhe ka lënë pa fjalë ekspertët, pasi ka ndodhur në kushte moti plotësisht të kthjellët, pa u parapri nga reshje shiu, stuhi apo lëkundje tërmeti.

Katastrofa, e cila bën pjesë në fenomenin e njohur si "përmbytje e qiellit blu" ose vërshime të shkaktuara nga akullnajat nën qiell të pastër, u shkaktua nga shembja e një pjese të akullnajës dhe materialeve shkëmbore në anën veriore të malit Lāngtāng Lirung. Sipas Shërbimit Gjeologjik të SHBA-së (USGS), kjo shembje çliroi një energji të krahasueshme me një tërmet me magnitudë 5.2. Të dhënat satelitore tregojnë se orteku i akullit dhe shkëmbinjve bllokoi përkohësisht lumin Lhende Khola pranë kufirit, duke krijuar një liqen që më pas u ça dhe shpërtheu.

Rrjedha e fuqishme mblodhi më pas edhe më shumë akull, ujë, shkëmbinj dhe sedimente, duke u shndërruar në një masë shkatërruese që përshkoi rreth 100 kilometra dhe goditi kryesisht qarkun Gyirong në Tibet dhe distriktin Rasuwa në veri të Nepalit. Gjatë kësaj vale, niveli i lumit Trishuli u rrit me nëntë metra brenda vetëm 30 minutash, duke përfshirë fshatra dhe banesa.

Kjo tragjedi ka nxjerrë në pah mangësitë e rënda të sistemeve tradicionale të paralajmërimit. Sipas Qendrës Ndërkombëtare për Zhvillimin e Integruar Malor (ICIMOD), sistemet e alarmit në Nepal mbulojnë kryesisht lumenjtë e mëdhenj dhe monitorojnë reshjet ekstreme, por nuk ishin projektuar për të identifikuar përmbytjet e menjëhershme të shkaktuara nga shembja masive e një mali apo akullnaje nën një qiell të kthjellët.

Ekspertët theksojnë se dukuritë e tilla mund të shfaqen edhe në rajone të tjera botës, si në Alaskë apo në veriperëndim të SHBA-së. Ndërkohë, studiuesit si Hossein Bonakdari dhe Alton Byers sugjerojnë se rritja e temperaturave globale dhe shkrirja e shtresës së ngrirë të tokës (permafrost) në male po destabilizojnë shpatet, çka do të thotë se mungesa e shiut nuk do të jetë më garanci kundër përmbytjeve, duke kërkuar kalimin nga monitorimi i motit te monitorimi i vetë malit.