28 GUSHT 2026, 21:30 – KOSOVA & BOTA – Rajoni autonom i Bougainville në Papua Guinenë e Re ka hedhur një tjetër hap drejt një pavarësie të mundshme, pasi parlamenti i vendit ka nisur shqyrtimin e rezultateve të referendumit të vitit 2019, në të cilin banorët votuan me shumicë dërrmuese pro shkëputjes.

Bougainville përbëhet nga dy ishuj kryesorë dhe disa ishuj më të vegjël dhe ka një popullsi prej rreth 370 mijë banorësh. Në referendumin e zhvilluar në vitin 2019, rreth 97.7% e votuesve u shprehën në favor të pavarësisë.

Megjithatë, rezultati i referendumit nuk e ka bërë automatikisht Bougainville një shtet të pavarur. Për këtë nevojitet ratifikimi nga Parlamenti i Papua Guinesë së Re, ndërsa prej vitesh autoritetet qendrore dhe ato të rajonit kanë zhvilluar negociata për të përcaktuar hapat drejt një zgjidhjeje përfundimtare.

Të dyja palët kanë arritur këtë muaj një marrëveshje që parlamenti të nisë shqyrtimin e rezultateve të referendumit. Megjithatë, ende nuk është përcaktuar data kur do të zhvillohet votimi përfundimtar.

Udhëheqësit e Bougainville synojnë të zgjerojnë vetëqeverisjen e rajonit deri në shtator të vitit 2027 dhe të arrijnë sovranitet të plotë deri në vitin 2030.

Pse kërkon pavarësinë Bougainville?

Kërkesa për pavarësi lidhet kryesisht me një konflikt të gjatë mbi kontrollin e të ardhurave nga burimet minerare, veçanërisht nga miniera e bakrit dhe arit në Panguna, e cila aktualisht është e mbyllur.

Çështja ekonomike u shoqërua edhe me një konflikt të armatosur që zgjati rreth një dekadë dhe shkaktoi mijëra viktima.

Në vitin 2001 u arrit një marrëveshje paqeje, e cila i dha fund luftës dhe vendosi edhe bazat për një proces politik që do të çonte në referendumin për statusin e ardhshëm të Bougainville.

Tashmë, rezultati i referendumit të vitit 2019 është rikthyer në qendër të debatit parlamentar. Nëse procesi ecën përpara, Bougainville mund të bëhet një prej territoreve të reja që kërkojnë të fitojnë statusin e një shteti të pavarur në skenën ndërkombëtare.