Teherani pretendon se ka rritur ndjeshëm prodhimin e armëve pas përplasjes me SHBA-në dhe Izraelin, ndërsa lufta ka nxjerrë në pah si dobësitë e mbrojtjes ajrore iraniane, ashtu edhe aftësinë e vendit për të ruajtur kapacitete raketore e dronësh.

TEHERAN, 23 gusht 2026 – Përplasja e gjatë ushtarake mes Iranit, Shteteve të Bashkuara dhe Izraelit ka ofruar një pamje më të qartë të kapaciteteve dhe dobësive të industrisë iraniane të mbrojtjes.

Në një analizë të publikuar më 22 gusht, Al Jazeera raporton se autoritetet iraniane pretendojnë se prodhimi i armëve është rritur ndjeshëm pas goditjeve të vitit të fundit. Sipas zyrtarëve iranianë, prodhimi i armëve dhe pajisjeve mbrojtëse u dyfishua në 12 muajt pas konfliktit të vitit 2025, ndërsa prodhimi i disa kategorive strategjike është trefishuar që nga fillimi i luftës së re më 28 shkurt. Këto janë pretendime të palës iraniane dhe nuk janë të gjitha të verifikuara në mënyrë të pavarur.

Industria iraniane, më e shpërndarë nga sa pritej

Sipas autoriteteve të Teheranit, rreth 9,300 kompani janë të përfshira në sektorin e prodhimit të armëve. Kjo strukturë e shpërndarë gjeografikisht dhe përdorimi i objekteve nëntokësore shihet nga ekspertët si një faktor që e vështirëson eliminimin e plotë të kapaciteteve prodhuese vetëm përmes sulmeve ajrore.

Irani gjithashtu ka shmangur ekspozimin publik të disa sistemeve të reja, duke argumentuar se një pjesë e kapaciteteve mbahet e fshehtë për arsye sigurie.

Goditje të rënda, por jo eliminim i plotë i kapaciteteve

Gjatë konfliktit, SHBA-ja pretendoi se kishte shkatërruar pjesën më të madhe të infrastrukturës iraniane të mbrojtjes, përfshirë një numër të madh raketash, dronësh dhe lëshuesish.

Megjithatë, vlerësime të inteligjencës amerikane të cituara në raportime mediatike kanë sugjeruar se një pjesë e konsiderueshme e kapaciteteve iraniane mbeti funksionale. Kjo përputhet me faktin se forcat iraniane vazhduan të përdornin raketa dhe dronë edhe pas goditjeve intensive.

Në këtë kuadër, konflikti ka treguar një kontrast të rëndësishëm: infrastruktura e dukshme mund të dëmtohet rëndë, por kapaciteti për të prodhuar dhe përdorur sisteme më të lira dhe më të shpërndara mund të jetë më i vështirë për t’u neutralizuar.

Dronët, një armë me kosto më të ulët

Një nga mësimet kryesore të konfliktit lidhet me përdorimin e dronëve relativisht të lirë. Sipas analizës së Al Jazeera-s, këto sisteme i kanë dhënë Iranit mundësinë të ushtrojë presion mbi mbrojtjen ajrore kundërshtare, të konsumojë interceptorë dhe të shkaktojë ndërprerje në infrastrukturën ushtarake dhe energjetike.

Kjo strategji i lejon Teheranit të kombinojë sisteme më të kushtueshme, si raketat balistike, me mjete më të lira dhe më të lehta për t’u prodhuar.

Dobësitë e mbrojtjes ajrore

Lufta ka ekspozuar njëkohësisht dobësi të rëndësishme në mbrojtjen ajrore iraniane.

Sipas raportimit, forcat iraniane nuk arritën të parandalonin në mënyrë efektive depërtimet ajrore amerikane dhe izraelite. Kjo tregon kufizime në aftësinë e sistemeve të vjetruara të mbrojtjes ajrore dhe të forcës ajrore iraniane për të përballuar një kundërshtar me epërsi të madhe teknologjike.

Megjithatë, disa sisteme më të vogla dhe më të lëvizshme pretendohet se kanë arritur të godasin objektiva ajrorë, duke treguar se kapaciteti mbrojtës nuk është zhdukur plotësisht.

Ngushtica e Hormuzit mbetet pika strategjike

Një tjetër element i rëndësishëm është Ngushtica e Hormuzit, një prej korridoreve më të rëndësishme energjetike në botë.

Edhe pas dëmeve të shkaktuara ndaj kapaciteteve detare iraniane, përdorimi i raketave, dronëve dhe mjeteve të shpejta detare ka vazhduar të ndikojë në lëvizjen e anijeve dhe në rrjedhat energjetike.

Pikërisht për këtë arsye, kontrolli ose kufizimi i trafikut në Hormuz ka mbetur një prej instrumenteve kryesore të presionit të Teheranit në përballjen me Uashingtonin.

Çfarë tregon konflikti për një luftë të ardhshme?

Në vlerësimin e Al Jazeera-s, konflikti ka nxjerrë në pah dy realitete që bashkëjetojnë.

Nga njëra anë, Irani ka pësuar dëme serioze në mbrojtjen ajrore, infrastrukturën ushtarake dhe disa kapacitete të prodhimit të armëve. Nga ana tjetër, vendi ka ruajtur aftësinë për të prodhuar dhe përdorur sisteme raketore dhe dronë, veçanërisht përmes kapaciteteve të shpërndara dhe objekteve të mbrojtura.

Pretendimet iraniane për rritjen e prodhimit duhet të trajtohen me kujdes, pasi një pjesë e tyre nuk mund të verifikohet në mënyrë të pavarur. Megjithatë, fakti që Teherani ka vazhduar të deklarojë kapacitete prodhuese dhe ushtarake pas goditjeve tregon se neutralizimi i plotë i industrisë iraniane të mbrojtjes mbetet një objektiv shumë më kompleks sesa shkatërrimi i disa objekteve të identifikuara.

Ndërkohë, pavarësisht armëpushimit të shpallur në prill dhe marrëveshjeve të mëvonshme për zgjatjen e tij, tensionet mes palëve kanë vijuar dhe negociatat për një zgjidhje të qëndrueshme kanë mbetur të vështira.