Parashikimet e Kombeve të Bashkuara sinjalizojnë një rënie të thellë të popullsisë shqiptare gjatë dekadave të ardhshme. Sipas skenarit të mesëm, Shqipëria mund të humbasë rreth 64% të popullsisë së saj nga kulmi i vitit 1991 deri në fund të shekullit.

Shqipëria e ka kaluar kulmin e saj demografik prej më shumë se tre dekadash. Sipas të dhënave të World Population Prospects 2024 të Kombeve të Bashkuara, të analizuara nga Our World in Data, popullsia shqiptare arriti maksimumin në vitin 1991, kur vendi numëronte rreth 3.28 milionë banorë.

Që prej asaj kohe, tendenca është përmbysur. Projeksionet e OKB-së tregojnë se tkurrja demografike pritet të vijojë gjatë gjithë këtij shekulli, ndërsa në skenarin e mesëm popullsia e Shqipërisë mund të zbresë në vetëm 1.18 milionë banorë në vitin 2100.

Nëse ky projeksion realizohet, Shqipëria do të ketë humbur rreth 2.1 milionë banorë, ose 63.9% të popullsisë, krahasuar me nivelin maksimal të regjistruar në vitin 1991.

Edhe krahasuar me vitin 2026, rënia e parashikuar është e konsiderueshme: deri në vitin 2100 vendi mund të humbasë rreth 1.57 milionë banorë, pra më shumë se gjysmën e popullsisë së projektuar aktualisht.

Shqipëria e kaloi kulmin demografik 29 vjet përpara Evropës

Kthesa demografike shqiptare ka ndodhur shumë më herët se në Evropë në tërësi.

Sipas të njëjtës seri të OKB-së, popullsia e Evropës arriti maksimumin në vitin 2020, me rreth 749.2 milionë banorë. Kjo do të thotë se Shqipëria e kishte kaluar pikun e saj demografik rreth 29 vjet më herët.

Për Evropën, popullsia parashikohet të zbresë në rreth 592.3 milionë banorë deri në vitin 2100, rreth 21% më pak se kulmi historik. Në rastin e Shqipërisë, rënia e projektuar është dukshëm më e thellë.

Shqipëria nuk është e vetme në rajon. Disa vende të Evropës Lindore dhe Juglindore e kanë kaluar kulmin demografik që dekada më parë. Serbia e arriti në vitin 1987, Bullgaria në 1988, Kroacia në 1990, ndërsa Shqipëria dhe Bosnjë-Hercegovina në vitin 1991.

Në vende të tjera të rajonit, kthesa erdhi më vonë. Kosova e arriti kulmin në vitin 1997, Maqedonia e Veriut në 2005 dhe Greqia në vitin 2010. Mali i Zi dhe Sllovenia e kanë arritur maksimumin vetëm në vitin 2024.

Turqia përbën një nga përjashtimet. Sipas skenarit të mesëm të OKB-së, popullsia e saj pritet të vazhdojë të rritet edhe për rreth dy dekada, duke arritur kulmin rreth vitit 2047.

Vetëm Bosnjë-Hercegovina parashikohet të ketë një rënie më të madhe

Krahasimi me vendet e rajonit e vendos Shqipërinë ndër shtetet me tkurrjen më të fortë demografike të pritshme.

Bosnjë-Hercegovina kryeson me një rënie të projektuar prej rreth 69.4%, nga 4.46 milionë banorë në kulmin e vitit 1991 në rreth 1.37 milionë në vitin 2100.

Shqipëria renditet menjëherë pas saj, me një tkurrje të parashikuar prej 63.9%.

Pasojnë:

Bullgaria: rreth 60.7% më pak; Maqedonia e Veriut: rreth 58.7% më pak; Kroacia: rreth 55.7% më pak; Serbia: rreth 53.1% më pak; Kosova: rreth 50.2% më pak; Mali i Zi: rreth 49% më pak; Greqia: rreth 44% më pak; Sllovenia: rreth 23% më pak.

Lindshmëria e ulët dhe emigracioni, dy nga faktorët kryesorë

Tkurrja e popullsisë nuk lidhet me një faktor të vetëm. Në vendet e Evropës Lindore, rënia e lindshmërisë dhe normat e ulëta të fertilitetit janë shoqëruar me emigracion të lartë, duke shtuar presionin mbi numrin e banorëve.

Ky kombinim ka pasoja përtej shifrës së popullsisë. Një numër më i vogël banorësh dhe një strukturë më e plakur e popullsisë nënkuptojnë presion më të madh mbi tregun e punës, sistemin e pensioneve, shërbimet publike dhe ekonominë në tërësi.

Për Shqipërinë, projeksioni prej rreth 1.18 milionë banorësh në vitin 2100 përfaqëson një ndryshim të jashtëzakonshëm krahasuar me pikun prej 3.28 milionë banorësh të regjistruar në vitin 1991.

Nëse trendet e parashikuara vijojnë, sfida demografike do të jetë një nga çështjet më të rëndësishme strategjike për vendin gjatë dekadave të ardhshme.