Të paktën 30 fëmijë, shumica e tyre britanikë, dyshohet se janë ngjizur përmes procedurave IVF në Qipron Veriore me spermë ose vezë nga donatorë të ndryshëm nga ata që kishin zgjedhur prindërit. Rastet janë bërë pjesë e një hetimi të BBC-së.

Sipas hetimit, prindërit kishin përzgjedhur donatorët bazuar në të dhëna të tilla si historia mjekësore, pamja, arsimi, personaliteti dhe interesat, por pretendojnë se gjatë trajtimeve nuk janë përdorur donatorët e zgjedhur prej tyre.

BBC kishte raportuar fillimisht për shtatë raste, ndërsa pas publikimit të hetimit dhjetëra familje të tjera kanë kontaktuar median, duke ngritur pretendime të ngjashme.

Shumica e rasteve lidhen me një klinikë

Sipas hetimit, 15 nga 30 fëmijët e identifikuar kanë lindur pas procedurave të kryera në Qendrën IVF Dogus, ndërsa rastet e tjera lidhen me periudhën 2012-2024.

Në kujdesin e disa pacientëve në klinikë kanë qenë të përfshirë Dr. Firdevs Uguz Tip, Dr. Sevket Alpturk dhe koordinatorja e pacientëve Julie Hodson.

Prindërit kanë ngritur dyshime se mund të jenë mashtruar nga persona të stafit. Dr. Firdevs i ka mohuar akuzat për çdo shkelje, ndërsa Alpturk dhe Hodson nuk iu janë përgjigjur pyetjeve të BBC-së.

Klinika ishte në listën e zezë të një banke ndërkombëtare

Hetimi ka evidentuar gjithashtu se Cryos International, banka më e madhe e spermës në botë, e kishte vendosur klinikën Dogus në listën e saj të zezë që prej vitit 2016.

Njëmbëdhjetë nga 30 fëmijët kanë kryer teste komerciale të ADN-së. Rezultatet kanë treguar prejardhje gjenetike nga Turqia ose vende të tjera të rajonit, duke ngritur pikëpyetje nëse janë përdorur donatorët europianë të kërkuar nga prindërit.

Megjithatë, rezultatet e testeve të ADN-së nuk provojnë vetë se është përdorur një donator i gabuar, ndaj përcaktimi i plotë i origjinës biologjike kërkon verifikime të mëtejshme.

Familjet kërkojnë të dinë origjinën biologjike

Rastet kanë krijuar shqetësime të mëdha për familjet, veçanërisht lidhur me identitetin e donatorëve biologjikë dhe historinë e tyre mjekësore.

“Është një e drejtë themelore njerëzore për një person të ngjizur nga donatori të dijë të vërtetën rreth origjinës së tij”, është shprehur Laura Bridgens, themeluese e organizatës Donor Conceived UK.

Qiproja Veriore nuk është pjesë e kontrollit juridik të BE-së dhe njihet ndërkombëtarisht vetëm nga Turqia. Territori është bërë një destinacion për pacientët e huaj që kërkojnë trajtime fertiliteti, të tërhequr nga kostot relativisht të ulëta, normat e pretenduara të suksesit dhe zgjedhja e gjerë e donatorëve.

Pas hetimit të parë të publikuar në mars, Ministria e Shëndetësisë e Qipros Veriore deklaroi se kishte nisur një hetim zyrtar. Sipas BBC-së, autoritetet nuk kanë dhënë informacion të mëtejshëm për ecurinë e tij, pavarësisht kërkesave të përsëritura.

Rastet e reja kanë shtuar presionin për sqarimin e mënyrës së funksionimit të klinikave të fertilitetit në territor dhe të procedurave për përzgjedhjen, verifikimin dhe përdorimin e donatorëve.