Projekti për krijimin e Shtetit Sovran të Urdhrit Bektashi në Tiranë po rikthehet në vëmendje, ndërsa drejtuesit e Kryegjyshatës Botërore Bektashiane po hedhin hapa për organizimin institucional dhe përfaqësimin e saj jashtë vendit.

Sipas një raportimi të Intelligence Online, drejtuesit bektashinj po shqyrtojnë edhe mundësinë e krijimit të një monedhe të posaçme, ndërsa në planet e tyre përfshihet edhe lëshimi i pasaportave.

Projekti u bë publik për herë të parë nga kryeministri Edi Rama në shtator 2024, kur ai njoftoi në Kombet e Bashkuara planin për krijimin e një entiteti sovran bektashi brenda territorit të Tiranës. Zona e propozuar, rreth 11 hektarë, do të ishte më e vogël se territori i Vatikanit.

Megjithatë, deri tani bëhet fjalë për një projekt të propozuar, jo për një shtet sovran të njohur ndërkombëtarisht. Kushtetuta e Shqipërisë e përcakton vendin si republikë parlamentare, shtet unitar dhe të pandashëm.

Monedha “bek” dhe pasaportat

Sipas Intelligence Online, zyrtarët bektashinj po shqyrtojnë mundësinë e prerjes së një monedhe që do të quhej “bek” dhe që mund të lidhej me çmimin e arit.

Po ashtu, drejtuesit e komunitetit po përgatiten për lëshimin e pasaportave të entitetit të ardhshëm.

Këto plane lidhen me përpjekjet për t’i dhënë Kryegjyshatës Botërore Bektashiane një status të veçantë institucional dhe diplomatik. Në mars 2026, kryegjyshi botëror Baba Mondi deklaroi se komuniteti kërkon prej vitesh një status diplomatik dhe se vendimi për formën përfundimtare të këtij statusi i takon shtetit shqiptar.

Aktualisht, monedha zyrtare e Shqipërisë mbetet leku, ndërsa emetimi i monedhave dhe kartëmonedhave me kurs ligjor është kompetencë e Bankës së Shqipërisë.

Përfaqësues jashtë Shqipërisë

Sipas raportimit, Kryegjyshata Botërore Bektashiane ka nisur gjithashtu të konsolidojë një rrjet përfaqësuesish jashtë vendit, nën drejtimin e ambasadorit të posaçëm Kreshnik Grezda.

Për Shtetet e Bashkuara është përmendur Christopher Hyland, ndërsa për Francën dhe Belgjikën, sipas Intelligence Online, është caktuar sipërmarrësi belgo-shqiptar Hazis Vardar.

Vardar është i përfshirë edhe në sektorin e kulturës dhe në fund të vitit 2024 bashkëthemeloi në Shqipëri kompaninë DataSentinel Balkans, e fokusuar në inteligjencën me burime të hapura.

Çështja mbetet në planin e një projekti të ardhshëm

Ideja për krijimin e shtetit bektashi është paraqitur si një model i frymëzuar nga marrëdhënia e veçantë mes Vatikanit dhe Italisë, me synimin për të krijuar një qendër sovrane të komunitetit bektashi në zemër të Tiranës.

Megjithatë, statusi përfundimtar i këtij entiteti dhe mënyra se si do të realizohej juridikisht mbeten çështje që kërkojnë vendimmarrje nga institucionet shqiptare. Në mars, Baba Mondi tha se shteti shqiptar duhet të përcaktojë nëse do të bëhet fjalë për një “mini-shtet”, një urdhër apo një formë tjetër statusi.

Në këtë kuadër, hapat e raportuar për monedhën, pasaportat dhe përfaqësitë jashtë vendit përbëjnë pjesë të përgatitjeve të pretenduara për një strukturë të ardhshme, por nuk nënkuptojnë se një shtet i pavarur bektashi është krijuar tashmë apo është njohur ndërkombëtarisht.