BRUKSEL – Bashkimi Europian po shqyrton mënyra për të përmirësuar monitorimin dhe identifikimin e fenomeneve ajrore të paidentifikuara, të njohura si UAP, në një zhvillim që e zhvendos diskutimin nga teoritë konspirative drejt sigurisë së hapësirës ajrore.

Dokumente të brendshme të institucioneve europiane tregojnë se fenomenet anomale janë ndjekur prej disa vitesh dhe se përmirësimi i kapaciteteve teknologjike mund të ndihmojë në identifikimin e rasteve që aktualisht mbeten të pashpjeguara.

Në një prej dokumenteve thuhet se kapacitetet për zbulimin dhe identifikimin e këtyre fenomeneve janë përmirësuar, por se nevojiten mjete dhe sisteme më të avancuara për të analizuar më mirë çdo rast.

Termi UAP (Unidentified Anomalous Phenomena) ka zëvendësuar në një pjesë të madhe të diskutimit publik termin tradicional UFO. Ndryshimi synon të përfshijë një gamë më të gjerë fenomenesh të paidentifikuara dhe ta trajtojë çështjen në një kontekst shkencor dhe të sigurisë.

BE-ja kërkon më shumë aftësi për monitorimin e hapësirës

Komisioni Europian ka sugjeruar që shtetet anëtare të rrisin kapacitetet për zbulimin e objekteve në mjedisin hapësinor pranë Tokës. Një sistem më i avancuar monitorimi do të mund të ndihmonte jo vetëm në identifikimin e UAP-ve, por edhe në dallimin e tyre nga mbetjet hapësinore dhe objekte të tjera që mund të paraqesin rrezik.

Megjithatë, Brukseli nuk ka deklaruar se fenomenet e raportuara kanë origjinë jashtëtokësore. Përkundrazi, theksi vendoset te nevoja për mbledhjen e të dhënave dhe përcaktimin shkencor të natyrës së objekteve të paidentifikuara.

Debati është nxitur edhe nga raportimet e pilotëve civilë dhe ushtarakë, të cilët kanë përshkruar raste ku objekte ose drita të pazakonta janë vërejtur në hapësirën ajrore europiane.

Një pilot holandez ka treguar për një rast të vitit 2023, kur gjatë një fluturimi nga Lindja e Mesme drejt Holandës, ekuipazhi vëzhgoi për më shumë se dy orë disa drita të pazakonta në qiell. Sipas dëshmisë së tij, njëra prej tyre dukej se lëvizte në raport me dy të tjerat, përpara se të zhdukeshin.

Ekuipazhi fillimisht dyshoi se mund të bëhej fjalë për një aktivitet ushtarak mbi Ballkan, por fenomeni vazhdoi të shfaqej edhe pasi avioni kishte hyrë në rajon.

Një tjetër pilot ka përshkruar një incident të vitit 2010 gjatë një fluturimi nga Amsterdami drejt Malagës. Ekuipazhi vërejti një objekt në distancë dhe kërkoi informacion nga kontrolli ajror. Sipas pilotit, autoritetet nuk identifikuan trafik civil apo ushtarak që mund të shpjegonte objektin.

  Shqetësimi kryesor: siguria e fluturimeve

Për një pjesë të ekspertëve, çështja nuk lidhet me origjinën e mundshme të UAP-ve, por me faktin nëse ato përbëjnë rrezik për aviacionin.

Mungesa e një kategorie të posaçme për raportimin e këtyre rasteve, argumentojnë disa pilotë dhe studiues, mund të bëjë që incidente të caktuara të regjistrohen nën kategori të tjera dhe të mos krijohet një bazë e plotë të dhënash në nivel europian.

Në këtë drejtim, është kërkuar që sistemet europiane të raportimit të përfshijnë një mënyrë më të standardizuar për regjistrimin e incidenteve të UAP-ve.

Agjencia Europiane e Sigurisë së Aviacionit, nga ana tjetër, ka argumentuar se sistemi ekzistues lejon raportimin e çdo ngjarjeje që mund të ndikojë në sigurinë e aviacionit, pavarësisht natyrës së saj. Sipas agjencisë, deri tani nuk janë identifikuar prova që tregojnë për një problem sistemik të sigurisë së aviacionit të lidhur me UAP-të.

  Franca, rasti më i avancuar në Europë

Në Europë, Franca është ndër vendet me qasjen më të strukturuar ndaj fenomenit. Ajo ka një institucion të posaçëm, GEIPAN, i cili merret me mbledhjen dhe analizimin e raportimeve për fenomene ajrore të paidentifikuara.

Që prej krijimit të tij në vitin 1977, institucioni ka analizuar mijëra raste. Një pjesë e tyre janë klasifikuar si të pashpjegueshme, ndërsa raste të tjera nuk mund të përcaktohen për shkak të mungesës së të dhënave të mjaftueshme.

Edhe Parlamenti francez ka zhvilluar diskutime mbi këtë çështje, duke kërkuar që fenomeni të trajtohet në mënyrë shkencore dhe pa sensacionalizëm.

  Raportime edhe pranë objekteve strategjike

Një tjetër element që ka tërhequr vëmendjen janë raportimet për objekte të paidentifikuara pranë centraleve bërthamore, bazave ushtarake dhe infrastrukturës strategjike.

Raste të tilla janë raportuar ndër vite në disa vende europiane dhe në Shtetet e Bashkuara. Megjithatë, deri më tani nuk ka prova përfundimtare që t’i lidhin këto fenomene me teknologji të huaja, aktivitet spiunazhi apo origjinë jashtëtokësore.

Ekspertët theksojnë se një objekt i paidentifikuar nuk do të thotë domosdoshmërisht objekt misterioz apo jashtëtokësor. Në shumë raste, mungesa e informacionit të mjaftueshëm e bën të pamundur përcaktimin e menjëhershëm të natyrës së tij.

Brukseli: përgjegjësia mbetet te shtetet anëtare

Pavarësisht interesit në rritje, Komisioni Europian nuk ka njoftuar krijimin e një strukture të përbashkët europiane të dedikuar vetëm për UAP-të.

Sipas qëndrimit të Brukselit, fenomenet e tilla mbeten kryesisht në përgjegjësinë e shteteve anëtare, të cilat i trajtojnë ato në përputhje me prioritetet e tyre të sigurisë kombëtare dhe mbrojtjes.

Megjithatë, rritja e raportimeve nga pilotët dhe përmirësimi i teknologjive të vëzhgimit po e rikthejnë çështjen në vëmendjen e institucioneve europiane.

Për momentin, fokusi nuk është te vërtetimi i teorive për UFO-t, por te një pyetje më konkrete: çfarë janë objektet që shfaqen në hapësirën ajrore dhe a përbëjnë ato ndonjë rrezik për sigurinë e fluturimeve?