Ndërsa një pjesë e madhe e Kolumbisë u përball me pasojat shkatërruese të tërmetit me magnitudë 7.4, qyteti i Armenisë u kthye në një shembull të rrallë të mënyrës se si planifikimi urban dhe standardet e ndërtimit mund të shpëtojnë jetë.

Tërmeti goditi Kolumbinë më 10 gusht, me epiqendër në departamentin e Chocó-s. Deri më 14 gusht, autoritetet dhe institucionet ndërkombëtare raportonin të paktën 285 viktima, rreth 4 mijë të plagosur dhe qindra persona ende të zhdukur.

Për banorët e Armenisë, lëkundjet sollën kujtime të dhimbshme nga tërmeti i 25 janarit 1999, kur një goditje me magnitudë rreth 6.2 shkaktoi dëme të mëdha në qytet dhe në rajonin e Eje Cafetero-s. Studimet mbi atë katastrofë dokumentojnë shkatërrimin e mijëra banesave dhe dëme të rënda në infrastrukturën urbane.

Por më shumë se dy dekada më vonë, Armenia ishte dukshëm më e përgatitur.

Nga tragjedia te rindërtimi me standarde të reja

Pas katastrofës së vitit 1999, qyteti nisi një proces të gjerë rindërtimi dhe rishikimi të mënyrës se si planifikohej dhe ndërtohej territori. Ekspertët dhe autoritetet u fokusuan te vlerësimi i rrezikut sizmik, planifikimi urban dhe përmirësimi i standardeve të ndërtimit.

Një prej figurave të përfshira në këtë proces ishte Jahir Rodríguez, i cili në atë periudhë kishte përgjegjësi në planifikimin urban dhe menaxhimin e fatkeqësive në Armenia. Ai ka dokumentuar në studimet e tij mënyrën se si përvoja e vitit 1999 ndikoi në transformimin e qytetit dhe në politikat e rindërtimit.

Qasja e re u mbështet në disa parime kryesore: njohjen më të mirë të terrenit, kufizimin e ndërtimeve në zona me rrezik më të lartë dhe zbatimin e standardeve më të forta sizmike.

Pse Armenia pati një rezultat kaq të ndryshëm?

Një nga mësimet kryesore të përvojës së Armenisë është se magnituda e një tërmeti nuk është faktori i vetëm që përcakton numrin e viktimave apo shkallën e dëmeve.

Cilësia e ndërtimeve, lloji i tokës, planifikimi urban dhe zbatimi i kodeve sizmike mund të bëjnë një diferencë vendimtare.

Kjo u bë veçanërisht e dukshme në tërmetin e 10 gushtit. Qytete të tjera, përfshirë Cali-n, Pereira-n dhe Manizales-in, pësuan dëme të konsiderueshme dhe shembje ndërtesash. Reuters raportoi gjithashtu se në disa prej zonave më të prekura ekipet e emergjencës u përballën me një numër të madh ndërtesash të dëmtuara dhe të shembura.

Ndërkohë, në Armenia, përvoja e vitit 1999 kishte shërbyer si një paralajmërim që nuk u harrua.

Tre mësime nga Armenia

Eksperienca e qytetit mund të përmblidhet në tri drejtime kryesore:

1. Njohja e terrenit Studimet mikrozonalizuese ndihmojnë në përcaktimin e mënyrës se si zona të ndryshme të një qyteti reagojnë ndaj lëkundjeve sizmike. Kjo i jep planifikimit urban një bazë më të saktë shkencore.

2. Ndërtimi në përputhje me rrezikun Pas një katastrofe, rindërtimi nuk mund të bëhet thjesht duke zëvendësuar ndërtesat e dëmtuara me të njëjtat modele. Përvoja e Armenisë tregoi rëndësinë e përshtatjes së ndërtimeve me karakteristikat e terrenit dhe rrezikun sizmik.

3. Zbatimi i standardeve Kodet e ndërtimit janë efektive vetëm nëse zbatohen në praktikë. Ndërtesat e projektuara dhe të ndërtuara sipas standardeve të përshtatshme kanë një objektiv themelor: të mos shemben gjatë një tërmeti të fortë, duke krijuar mundësi më të mëdha për mbijetesë.

Një qytet që mësoi nga katastrofa

Tërmeti i vitit 2026 e ka vendosur sërish Armeninë në qendër të vëmendjes, jo për shkak të shkatërrimit, por për shkak të asaj që ndodhi pas katastrofës së vitit 1999.

Studimet mbi rindërtimin e qytetit e përshkruajnë atë proces si një mundësi për të rishikuar planifikimin territorial, infrastrukturën dhe mënyrën e zhvillimit urban.

Mesazhi që del nga kjo përvojë është i qartë: një tërmet nuk është vetëm një fatkeqësi natyrore; pasojat e tij varen edhe nga mënyra se si qytetet ndërtohen dhe përgatiten për të.

Në një vend ku tërmeti i 10 gushtit la qindra viktima dhe mijëra të plagosur, Armenia dëshmoi se investimi në planifikim, standarde ndërtimi dhe përgatitje afatgjatë mund të bëjë diferencën mes një katastrofe dhe një tragjedie edhe më të madhe.