SHKENCË – Një ekip ndërkombëtar astronomësh ka identifikuar një objekt të pazakontë në universin e hershëm, i cili mund të ndihmojë në shpjegimin e një prej mistereve që ka ngritur teleskopi hapësinor James Webb: origjinën e të ashtuquajturave “pika të vogla të kuqe”.

Objekti, i emërtuar “MoM-BH-1”, ndodhej në një periudhë kur universi ishte vetëm rreth 660 milionë vjet i vjetër. Nga larg, ai ngjan me një yll gjigant, me përmasa të krahasueshme me Sistemin Diellor, por shkëlqimi i tij është jashtëzakonisht i lartë.

Vëzhgimet e kryera me teleskopin James Webb treguan se energjia e emetuar nga objekti nuk mund të shpjegohet lehtësisht nga proceset që ndodhin brenda një ylli të zakonshëm.

Çfarë fshihet pas “yllit”?

Sipas modelit të propozuar nga studiuesit, në qendër të objektit mund të ndodhet një vrimë e zezë supermasive, e rrethuar nga një sasi jashtëzakonisht e dendur gazi.

Kjo shtresë gazi do ta bënte sistemin të dukej nga larg si një yll i vetëm. Ndërkohë, burimi kryesor i energjisë nuk do të ishte shkrirja bërthamore, si te yjet e zakonshëm, por materiali që tërhiqet nga vrima e zezë, nxehet në temperatura ekstreme dhe çliron sasi të mëdha energjie.

Pikërisht kjo veçori ka bërë që studiuesit ta përshkruajnë konceptin si një “yll vrimë e zezë”.

Një e dhënë e rëndësishme për “pikat e vogla të kuqe”

Që nga nisja e vëzhgimeve shkencore në vitin 2022, James Webb ka identifikuar objekte të shumta shumë të ndritshme dhe me ngjyrë të kuqërremtë në universin e hershëm.

Fillimisht u mendua se pamja e tyre mund të shkaktohej nga pluhuri kozmik. Megjithatë, analiza e dritës në gjatësi të ndryshme vale sugjeroi se prania e gazit të hidrogjenit luan një rol të rëndësishëm në këtë fenomen.

Modeli i propozuar për “MoM-BH-1” mund të japë një shpjegim për të paktën një pjesë të këtyre objekteve misterioze.

Zbulimi është veçanërisht interesant për shkencëtarët, pasi mund të ndihmojë në kuptimin e mënyrës se si vrimat e zeza supermasive arritën të rriteshin në përmasa kolosale në një periudhë kaq të hershme të historisë së universit.

Emërtimi “MoM-BH-1” lë gjithashtu të hapur mundësinë që astronomët të identifikojnë objekte të tjera të ngjashme. Një veçori tjetër e jashtëzakonshme është se shkëlqimi i tij është aq i fuqishëm, sa mund të tejkalojë atë të galaktikës që e rrethon.

Nëse vëzhgimet e ardhshme konfirmojnë këtë model, këto objekte mund të përfaqësojnë një fazë të rëndësishme dhe deri tani të panjohur të formimit dhe rritjes së vrimave të zeza në universin e hershëm.