Tensionet mes Greqisë dhe Turqisë në Detin Egje po shfaqin shenja të reja përshkallëzimi, me autoritetet greke që raportojnë një rritje të ndjeshme të shkeljeve të hapësirës së saj ajrore nga mjetet ajrore turke gjatë vitit 2026.

Sipas të dhënave publike të Ministrisë greke të Mbrojtjes, të cituara nga Kathimerini, numri i shkeljeve është rritur nga zero në vitin 2024, në 225 gjatë vitit 2025, ndërsa që prej fillimit të vitit 2026 janë regjistruar 433 raste.

Sipas gazetës greke, tendenca ka ardhur duke u përforcuar veçanërisht gjatë dy muajve të fundit.

Dronët, elementi i ri i tensioneve

Një nga ndryshimet kryesore është përdorimi gjithnjë e më i madh i dronëve. Sipas Kathimerini, inkursionet nuk realizohen më kryesisht nga avionë luftarakë, por nga mjete ajrore pa pilot, të armatosura dhe të paarmatosura.

Ndër modelet e përmendura janë Bayraktar, Aksungur dhe ANKA-S.

Vetëm gjatë muajit gusht, Ministria greke e Mbrojtjes ka regjistruar 97 shkelje, nga të cilat 72 janë kryer me dronë, sipas përllogaritjeve të Kathimerini.

Të dhënat zyrtare të konsultuara nga AFP tregojnë se në këto operacione janë përdorur 33 dronë, dy prej tyre të armatosur, si dhe gjashtë avionë.

Athina përgjigjet me avionë luftarakë

Përdorimi i dronëve krijon një tjetër dimension në përballjen ajrore mes dy vendeve, pasi mjetet pa pilot kanë kosto më të ulët operimi krahasuar me avionët luftarakë.

Sipas Kathimerini, kjo i krijon Ankarasë mundësinë për të kryer shkelje me një kosto më të ulët, ndërsa Athina duhet të angazhojë avionë luftarakë për përgjimin dhe largimin e mjeteve nga hapësira ajrore.

Doktrina operacionale e Forcave Ajrore Greke parashikon mbajtjen e pranisë ajrore derisa mjetet turke të përgjohen dhe të largohen nga zona. Për këto misione përdoren, ndër të tjera, F-16 dhe Mirage 2000-5.

Ende larg niveleve rekord

Pavarësisht rritjes së shifrave gjatë dy viteve të fundit, situata aktuale mbetet dukshëm nën nivelet e regjistruara gjatë periudhave më të tensionuara të marrëdhënieve greko-turke.

Në vitin 2022 Greqia raportoi 11 258 shkelje, ndërsa në vitin 2023 u regjistruan 1 172.

Rritja e incidenteve në Egje rikthen në vëmendje tensionet e vazhdueshme mes dy vendeve anëtare të NATO-s, të cilat kanë mosmarrëveshje të vjetra mbi hapësirën ajrore, ujërat territoriale dhe kufijtë detarë në Egje.