Ndryshimet klimatike po përshpejtojnë rritjen e temperaturave në të gjithë planetin, por Europa po përballet me një ritëm ngrohjeje dukshëm më të lartë se kontinentet e tjera.

Sipas një analize të publikuar nga The Guardian, ndotja e shkaktuar nga djegia e lëndëve fosile po rrit përqendrimin e gazeve serrë në atmosferë, duke bllokuar gjithnjë e më shumë nxehtësi. Vetëm gjatë kësaj vere, valët e të nxehtit kanë shkaktuar dhjetëra mijëra vdekje në Europë.

Europa është aktualisht rreth 2.5°C më e ngrohtë krahasuar me periudhën para industrializimit, ndërsa rritja mesatare globale vlerësohet në rreth 1.4°C.

Që nga mesi i viteve ’90, temperaturat në Europë janë rritur me rreth 0.56°C për dekadë. Për krahasim, rritja ka qenë rreth 0.42°C për dekadë në Amerikën e Veriut, 0.36°C në Afrikë dhe 0.27°C në Amerikën e Jugut.

Pse Europa po ngrohet më shpejt?

Ekspertët e lidhin ritmin më të lartë të ngrohjes së Europës me disa faktorë, ndër të cilët ndryshimet në modelet atmosferike, afërsia me Arktikun, pakësimi i sipërfaqeve të mbuluara me dëborë dhe ulja e ndotjes së ajrit.

Toka ngrohet më shpejt se oqeanet e mëdha dhe të thella, ndaj kontinentet në përgjithësi përjetojnë rritje më të shpejtë të temperaturave. Megjithatë, pozicioni gjeografik dhe ndryshimet që po ndodhin në Arktik e bëjnë Europën veçanërisht të ekspozuar.

Arktiku, një faktor i rëndësishëm

Arktiku është ndër rajonet që po ngrohen më shpejt në planet. Shkrirja e akullit polar krijon një efekt zinxhir: sipërfaqet e bardha të akullit, të cilat reflektojnë një pjesë të madhe të rrezatimit diellor, zëvendësohen nga sipërfaqe më të errëta të oqeanit, të cilat thithin më shumë nxehtësi.

Ky proces përforcon më tej ngrohjen dhe shkrirjen e akullit. Për shkak të afërsisë së Europës me Arktikun, ndryshimet në këtë rajon ndikojnë edhe në sistemet klimatike të kontinentit.

Më pak dëborë, më shumë nxehtësi

Një tjetër faktor është reduktimi i sipërfaqeve të mbuluara me dëborë. Dëbora reflekton rrezet e diellit dhe ndihmon në ruajtjen e temperaturave më të ulëta.

Por rritja e temperaturave po shkurton periudhën e mbulimit me dëborë dhe po zvogëlon sipërfaqet e saj në Europë. Humbja e sipërfaqeve të mbuluara me dëborë ul efektin reflektues dhe i lejon tokës të thithë më shumë nxehtësi.

Ajri më i pastër dhe efekti i tij në ngrohje

Reduktimi i ndotjes së ajrit është një zhvillim pozitiv për shëndetin publik, por ka edhe një efekt klimatik që lidhet me rrezatimin diellor.

Disa grimca ndotëse mund të reflektojnë rrezet e diellit ose të ndikojnë në formimin e reve, duke kufizuar sasinë e rrezatimit që arrin në sipërfaqen e Tokës. Me pakësimin e këtyre grimcave, më shumë rrezatim diellor mund të arrijë në sipërfaqe, duke bërë më të dukshëm efektin ngrohës të gazeve serrë.

Pasojat po rëndohen

Ngrohja e shpejtë e kontinentit po shoqërohet me valë më të shpeshta dhe intensive të të nxehtit, rritje të rrezikut nga zjarret dhe periudha më të gjata thatësire.

Në të njëjtën kohë, rritja e temperaturave të sistemit klimatik mund të ndikojë edhe në intensifikimin e reshjeve ekstreme, stuhive dhe përmbytjeve.

Pasojat po prekin shëndetin, jetën e përditshme dhe ekonominë e miliona njerëzve në të gjithë Europën. Sipas vlerësimeve të ekspertëve, këto ndikime pritet të përkeqësohen nëse emetimet e gazeve serrë nuk ulen ndjeshëm.

Shefi i OKB-së për klimën, Simon Stiell, ka paralajmëruar se kostot njerëzore dhe ekonomike të krizës klimatike po marrin përmasat e një emergjence.

Sipas tij, përgjigjja kërkon përshpejtimin e largimit nga qymyri, nafta dhe gazi, zgjerimin e përdorimit të energjive të rinovueshme dhe forcimin e masave për mbrojtjen e popullsisë nga pasojat e ndryshimeve klimatike.