Shqipëria ka përmirësuar ndjeshëm pozicionin e saj në renditjen e vendeve të Ballkanit Perëndimor për Prodhimin e Brendshëm Bruto për frymë, por shifrat ndryshojnë ndjeshëm kur të ardhurat përshtaten me koston reale të jetesës.

Sipas të dhënave të Fondit Monetar Ndërkombëtar për vitin 2025, Shqipëria renditet e treta në rajon për PBB-në nominale për frymë, pas Serbisë dhe Malit të Zi. Megjithatë, kur përdoret treguesi i barazisë së fuqisë blerëse (PPP), vendi zbret në vendin e katërt, pas Malit të Zi, Serbisë dhe Maqedonisë së Veriut.

Të ardhurat nominale e ngjisin Shqipërinë në vendin e tretë

Në vitin 2025, Serbia kryeson rajonin me rreth 15.3 mijë dollarë për frymë, e ndjekur nga Mali i Zi me 14.7 mijë dollarë.

Shqipëria renditet e treta me rreth 11.2 mijë dollarë për frymë, duke lënë pas Maqedoninë e Veriut me 10.5 mijë dollarë, Bosnjë-Hercegovinën me 9.6 mijë dhe Kosovën me 7.9 mijë dollarë.

Në pamje të parë, këto shifra sugjerojnë një përmirësim të fortë të pozicionit ekonomik të Shqipërisë. Por tabloja ndryshon kur merret parasysh se sa mund të blejnë realisht këto të ardhura.

PPP ndryshon renditjen

Treguesi i fuqisë blerëse korrigjon diferencat e çmimeve ndërmjet vendeve dhe jep një pamje më të afërt me standardin real të konsumit.

Sipas këtij treguesi, Mali i Zi kryeson me rreth 34.4 mijë dollarë ndërkombëtarë për frymë, i ndjekur nga Serbia me 32.7 mijë dhe Maqedonia e Veriut me 29.7 mijë.

Shqipëria renditet e katërta me 23.4 mijë dollarë ndërkombëtarë, ndërsa pas saj vijnë Bosnjë-Hercegovina me 22.9 mijë dhe Kosova me 20.4 mijë.

Kjo tregon se rritja e të ardhurave nominale nuk është përkthyer në të njëjtën masë në rritje të fuqisë reale blerëse.

Shqipëria është bërë më e shtrenjtë

Një nga faktorët kryesorë që shpjegon këtë diferencë është rritja e nivelit të çmimeve.

Në vitin 2015, Shqipëria ishte në rreth 48.3% të nivelit mesatar të çmimeve të Bashkimit Europian. Në vitin 2025, ky nivel arriti në 72.6%, duke e bërë Shqipërinë vendin me nivelin më të lartë të çmimeve në Ballkanin Perëndimor, sipas të dhënave të referuara nga Eurostat.

Në të njëjtin vit, Serbia ishte në 68% të mesatares së BE-së, Mali i Zi në 66.1%, Bosnjë-Hercegovina në 59.2%, ndërsa Maqedonia e Veriut në rreth 54.8%.

Pra, ndërsa të ardhurat për frymë janë rritur, edhe kostoja e mallrave dhe shërbimeve është afruar ndjeshëm me nivelet europiane.

Ushqimet, një nga pikat më të forta të presionit

Diferenca bëhet edhe më e dukshme te ushqimet.

Sipas të dhënave të Eurostat të cituara në analizë, niveli i çmimeve të ushqimeve në Shqipëri u rrit nga rreth 85% e mesatares së BE-së në vitin 2022, në 99.6% në vitin 2024 dhe 102.9% në vitin 2025.

Kjo do të thotë se një shportë ushqimore që në mesatare kushton 100 euro në Bashkimin Europian, në Shqipëri arrin në rreth 103 euro.

Për krahasim, e njëjta shportë kushton rreth 74.3 euro në Maqedoninë e Veriut, 84.6 euro në Mal të Zi, 84.6 euro në Bosnjë-Hercegovinë dhe 96.6 euro në Serbi.

Për familjet shqiptare, ndikimi është edhe më i ndjeshëm pasi ushqimet zënë një pjesë të konsiderueshme të shpenzimeve familjare.

Rritja nominale nuk tregon të gjithë historinë

PBB-ja për frymë në dollarë nuk varet vetëm nga rritja reale e ekonomisë. Në të ndikon edhe kursi i këmbimit dhe numri i popullsisë.

Forcimi i lekut ndaj valutave të huaja rrit vlerën e PBB-së kur ajo konvertohet në dollarë, ndërsa tkurrja e popullsisë bën që ekonomia të pjesëtohet mes një numri më të vogël banorësh.

Për këtë arsye, rritja e PBB-së nominale për frymë nuk duhet interpretuar automatikisht si rritje e të njëjtës madhësi në mirëqenien e familjeve.

Një ekonomi më e madhe, por jo domosdoshmërisht më shumë mirëqenie

Diferenca mes renditjes nominale dhe asaj sipas fuqisë blerëse tregon hendekun mes vlerës monetare të ekonomisë dhe asaj që qytetarët mund të blejnë realisht me të ardhurat e tyre.

Rritja e sektorëve si ndërtimi dhe pasuritë e paluajtshme ka kontribuar në zgjerimin nominal të ekonomisë dhe në rritjen e vlerës së pasurive. Por kjo nuk do të thotë domosdoshmërisht se përfitimi është shpërndarë në mënyrë të njëjtë te të gjitha familjet.

Në kushtet kur çmimet e banesave, ushqimeve dhe shërbimeve janë rritur ndjeshëm, një pjesë e përfitimit nga rritja e të ardhurave është konsumuar nga kostoja më e lartë e jetesës.

Në këtë kuptim, Shqipëria është ngjitur në renditjen e të ardhurave për frymë, por fuqia blerëse tregon një realitet më pak optimist: vendi mbetet pas disa fqinjëve të tij për standardin real të konsumit.

Rritja e PBB-së për frymë tregon se ekonomia shqiptare është zgjeruar, por pyetja më e rëndësishme për familjet mbetet se sa më shumë mund të blejnë sot me të ardhurat e tyre.