10 zona sekrete që qeveritë nuk lejojnë të hapen kurrë për publikun

Ka diçka që e shton menjëherë kureshtjen kur një vend shpallet i paarritshëm për publikun. Megjithatë, pas shumë prej zonave më të izoluara në botë nuk qëndrojnë domosdoshmërisht sekrete misterioze, por arsye konkrete që lidhen me sigurinë, shkencën dhe ruajtjen e trashëgimisë.

Nga mbetjet jashtëzakonisht radioaktive të Çernobilit, te një kasafortë që ruan farërat e botës dhe një ishull i krijuar nga një shpërthim vullkanik, këto janë pesë vende ku hyrja kontrollohet rreptësisht.

“Këmba e Elefantit” në Çernobil

Nën Reaktorin nr. 4 të centralit bërthamor të Çernobilit në Ukrainë ndodhet një nga masat më të famshme të materialit radioaktiv të krijuara ndonjëherë nga një aksident bërthamor.

E njohur si “Këmba e Elefantit” për shkak të formës së saj, masa peshon rreth dy tonë dhe përbëhet nga koriumi, një material i formuar nga përzierja e karburantit bërthamor me pjesë të shkrira të strukturës së reaktorit.

Kur u zbulua në vitin 1986, disa muaj pas katastrofës së Çernobilit, niveli i rrezatimit ishte aq i lartë sa qëndrimi pranë saj për një kohë shumë të shkurtër mund të kishte pasoja fatale.

Me kalimin e dekadave radioaktiviteti është zvogëluar për shkak të zbërthimit natyror, por zona vazhdon të konsiderohet e rrezikshme dhe hyrja kontrollohet rreptësisht.

Rreth centralit janë ngritur struktura të mëdha mbrojtëse prej çeliku dhe betoni, të projektuara për të kufizuar përhapjen e materialeve radioaktive dhe për të lejuar menaxhimin afatgjatë të zonës.

Kasaforta Globale e Farërave në Svalbard

Brenda një mali në ishullin Spitsbergen, pjesë e arkipelagut norvegjez të Svalbardit, ndodhet një nga rezervat më të rëndësishme biologjike të planetit.

Svalbard Global Seed Vault është një strukturë nëntokësore ku ruhen më shumë se një milion mostra farërash të ardhura nga banka gjenetike të vendeve të ndryshme të botës.

Qëllimi nuk është të krijojë një koleksion të zakonshëm, por një lloj kopjeje rezervë globale të kulturave bujqësore dhe materialit gjenetik të bimëve.

Nëse një bankë farërash dëmtohet nga lufta, një katastrofë natyrore, sëmundjet, problemet teknike apo ngjarje të tjera të rënda, mostrat e ruajtura në Svalbard mund të ndihmojnë në rikthimin e koleksioneve të humbura.

Vendndodhja në një zonë shumë të ftohtë dhe struktura e ndërtuar brenda malit ofrojnë kushte të përshtatshme për ruajtje afatgjatë. Hyrja në pjesët ku mbahen farërat nuk është e hapur për vizitorët e zakonshëm.

Shpellat e Lascaux në Francë

Në jugperëndim të Francës ndodhet një nga thesaret më të rëndësishme të artit prehistorik në botë.

Shpellat e Lascaux përmbajnë qindra piktura dhe figura të krijuara rreth 17 mijë vjet më parë, gjatë Paleolitit të Sipërm. Në muret e tyre shfaqen kafshë dhe skena që kanë ndihmuar studiuesit të kuptojnë më shumë rreth njerëzve të asaj periudhe.

Pas zbulimit, shpellat u hapën për publikun dhe filluan të tërhiqnin një numër shumë të madh vizitorësh.

Por prania e mijëra njerëzve solli një problem të papritur. Frymëmarrja e vizitorëve ndryshoi përqendrimin e dioksidit të karbonit, ndërsa nxehtësia dhe lagështia ndikonin në mikroklimën e brendshme.

Këto ndryshime krijuan kushte që favorizonin zhvillimin e mikroorganizmave dhe rrezikonin seriozisht pikturat mijëravjeçare.

Në vitin 1963, autoritetet franceze vendosën t’i mbyllnin shpellat origjinale për publikun. Që prej asaj kohe, hyrja është shumë e kufizuar dhe kushtet brenda monitorohen me kujdes për të ruajtur veprat.

“Zona e Kuqe” e Francës

Më shumë se një shekull pas Luftës së Parë Botërore, pjesë të Francës verilindore vazhdojnë të mbajnë gjurmët e konfliktit.

E njohur si “Zone Rouge”, apo Zona e Kuqe, kjo hapësirë përfshin ish-fushëbeteja ku toka ende përmban municione të pashpërthyera dhe ndotje të shkaktuar nga materialet e luftës.

Në disa prej zonave më të prekura janë gjetur përqendrime të larta të mbetjeve të municioneve, ndërsa toka është kontaminuar edhe nga substanca toksike si arseniku dhe merkuri.

Në pika të caktuara mund të gjenden qindra predha të vjetra në një sipërfaqe relativisht të vogël, çka e bën pastrimin një proces tepër të ngadaltë dhe të ndërlikuar.

Disa vlerësime sugjerojnë se eliminimi i plotë i rrezikut mund të kërkojë edhe disa shekuj. Për këtë arsye, pjesë të zonës vazhdojnë të jenë të kufizuara për publikun.

Ishulli Surtsey

Në jug të Islandës ndodhet një ishull ku vizitorët e zakonshëm nuk lejohen të zbresin.

Surtsey është një nga ishujt më të rinj të Atlantikut. Ai u formua në vitin 1963, pasi një shpërthim vullkanik nënujor ngriti gradualisht tokë të re mbi sipërfaqen e detit.

Që prej krijimit të tij, ishulli është kthyer në një laborator natyror të jashtëzakonshëm.

Shkencëtarët kanë mundur të studiojnë se si një sipërfaqe e re, fillimisht pa bimësi dhe kafshë tokësore, kolonizohet gradualisht nga jeta.

Me kalimin e viteve janë regjistruar bimë, insekte, shpendë dhe forma të tjera jete që kanë mbërritur në ishull në mënyrë natyrore.

Pikërisht për të mos ndikuar në këtë proces, hyrja është kufizuar në një numër shumë të vogël studiuesish. Edhe ndërhyrjet njerëzore kontrollohen me kujdes, në mënyrë që Surtsey të vazhdojë të tregojë se si zhvillohet një ekosistem i ri pothuajse pa ndërhyrjen e njeriut.

Sakaq janë dhe 5 zona të tjera që janë mollë e ndalueme për publikun në të gjithë botën.

Zonat e Ndaluara dhe Arsyet e Tyre

Zona 51 (Nevada, SHBA):

Baza ushtarake sekrete amerikane; e ndaluar për të mbrojtur testimin e avionëve eksperimentalë dhe teknologjisë ushtarake.

Arkivi Sekret i Vatikanit:

Raftet me dokumente historike shekullore; qasja është e kufizuar vetëm për studiues të miratuar rreptësisht.

Ishulli Surtsey (Islandë):

Një ishull vullkanik i krijuar rishtazi; hyjuni lejohet vetëm shkencëtarëve të licencuar për të studiuar ekosistemin pa ndërhyrje njerëzore.

Metro-2 (Moskë, Rusi):

Sistemi i fshehtë i metrosë nëntokësore të qeverisë ruse; i mbyllur për publikun e gjerë për arsye sigurie shtetërore.

Ishulli Gruinard (Skoci):

Ishull i kontaminuar rëndë nga spërkatjet e testit të antraksit gjatë Luftës së Dytë Botërore; i ndaluar derisa u dekontaminua pjesërisht, por mbetet objektkufizimi.