Ukrainasit denoncojnë tortura dhe abuzime gjatë ndalimit në Rusi, Moska i mohon akuzat

Ish-të burgosur ukrainas dhe zyrtarë të Kievit kanë akuzuar Rusinë se ka ushtruar në mënyrë sistematike tortura dhe keqtrajtim ndaj robërve të luftës dhe civilëve të ndaluar. Pretendimet u paraqitën gjatë një takimi informal të Këshillit të Sigurimit të OKB-së, ndërsa Moska i hodhi poshtë akuzat dhe pretendoi se edhe të burgosurit rusë në Ukrainë janë keqtrajtuar.

I ngarkuari me punë i Ukrainës, Volodymyr Pavlychenko, kërkoi shtim të presionit ndërkombëtar ndaj Rusisë dhe përgjegjësi për mënyrën se si trajtohen të ndaluarit.

Sipas zyrtarëve ukrainas, mijëra persona vazhdojnë të mbahen në territorin rus ose në zonat e pushtuara, ndërsa dëshmitë e ish-të burgosurve përshkruajnë izolim, dhunë fizike, keqtrajtim psikologjik dhe abuzim seksual.

Rusia i kundërshtoi këto deklarata. Zëvendëspërfaqësuesja ruse në OKB, Maria Zabolotskaya, i cilësoi akuzat si pjesë të një “fushate dezinformimi” dhe tha se edhe të burgosurit rusë në Ukrainë kanë raportuar keqtrajtim fizik dhe psikologjik.

Një nga personat që foli në takim ishte Kuan Alberto Levia Garcia, pjesëtar i forcave të armatosura ukrainase, i cili tha se kishte kaluar 1,183 ditë në robëri.

Garcia deklaroi se gjatë kësaj periudhe kishte përjetuar forma të ndryshme torture, poshtërimi dhe abuzimi, duke thënë se trajtimi synonte të thyente psikologjikisht të burgosurit.

Ai tha se e konsideronte veten me fat që kishte mbijetuar dhe pretendoi se dy persona që njihte kishin humbur jetën gjatë ndalimit në qendra në rajonin e Donetskut.

Sipas dëshmisë së tij, kushtet në disa prej ambienteve të ndalimit ishin tepër të vështira, me mbipopullim, mungesë ushqimi dhe probleme serioze higjienike e shëndetësore.

Garcia, i cili ka baba me origjinë kubane, tha gjithashtu se ishte vënë në shënjestër për shkak të emrit të tij latino-amerikan dhe se ishte akuzuar nga rojet si “mercenar” dhe “spiun amerikan”.

Në takim foli edhe Lenie Umerova, aktiviste tatare nga Krimea, e liruar gjatë një shkëmbimi të burgosurish në vitin 2024. Ajo tha se ishte arrestuar teksa përpiqej të vizitonte babanë e saj të sëmurë rëndë në Krime.

Umerova tregoi se ishte transferuar në shtatë qendra të ndryshme ndalimi, duke e përshkruar përvojën si një cikël të vazhdueshëm presioni dhe persekutimi.

Oleg Gusin, nga Qendra Koordinuese e qeverisë ukrainase për trajtimin e robërve të luftës, tha se autoritetet ukrainase kanë identifikuar më shumë se 300 qendra ndalimi në Rusi dhe në territoret ukrainase të pushtuara.

Sipas tij, më shumë se 9,000 ukrainas janë kthyer përmes shkëmbimeve të të burgosurve, ndërsa mijëra të tjerë vazhdojnë të mbahen në robëri.

Akuzat ukrainase u mbështetën edhe nga të dhëna të paraqitura nga Zyra e Kombeve të Bashkuara për të Drejtat e Njeriut.

Zëvendëssekretarja e Përgjithshme e OKB-së për të Drejtat e Njeriut, Claudia Fuentes Julio, deklaroi se monitorimi i organizatës ka evidentuar raste të përhapura dhe sistematike të torturës dhe keqtrajtimit të robërve ukrainas të luftës dhe civilëve të ndaluar nga autoritetet ruse, përfshirë edhe raste të dhunës seksuale.

Sipas saj, që prej shkurtit 2022, Zyra e OKB-së për të Drejtat e Njeriut ka dokumentuar vrasjen e 129 robërve ukrainas të luftës në fazat e para të kapjes së tyre, si dhe vdekjen e 48 personave gjatë ndalimit, të lidhura me torturën, mungesën e trajtimit mjekësor ose kushte të tjera çnjerëzore.

Fuentes Julio tha gjithashtu se rreth 95% e robërve ukrainas të luftës të intervistuar nga OKB-ja kishin raportuar torturë ose forma të tjera keqtrajtimi.

Më shumë se gjysma e tyre kishin raportuar edhe dhunë seksuale ose trajtim poshtërues me karakter seksual, sipas të dhënave të paraqitura në takim.

OKB-ja tha se kishte marrë gjithashtu dëshmi të besueshme për dhunë të rëndë fizike, goditje elektrike, kërcënime, sulme dhe forma të tjera torture.

Megjithatë, Fuentes Julio bëri të ditur se OHCHR ka dokumentuar edhe raste torturash dhe keqtrajtimi ndaj robërve rusë të luftës dhe personave nga vende të treta të mbajtur nga Ukraina, por sipas saj në një shkallë dukshëm më të vogël.

Rreth gjysma e robërve rusë dhe atyre nga vende të treta të intervistuar nga OKB-ja kanë raportuar incidente keqtrajtimi, kryesisht gjatë fazave të para pas kapjes.

Kievi po kërkon që çështja e trajtimit të robërve të luftës dhe civilëve të ndaluar të mbetet në qendër të presionit diplomatik ndërkombëtar, ndërsa Moska vijon të mohojë akuzat dhe të akuzojë Ukrainën për shkelje të ngjashme.