JOHANNESBURG – Në historinë e kriminalitetit botëror ka pasur raste nga më të ndryshmet, por rrallëkush ka arritur të sfidojë ligjin me të njëjtën guxim – dhe cinizëm – sa André Stander. Ai vishte uniformën e kapitenit të policisë dhe detektivit në Afrikën e Jugut gjatë ditës, ndërsa fshehurazi ishte një ndër grabitësit më të kërkuar të bankave në vend.

Ajo që e bën historinë e Stander të jashtëzakonshme është mënyra e tij e operimit: ai shpesh kryente grabitje bankash gjatë orës së drekës, kthehej qetësisht në zyrën e tij dhe më pas caktohej të udhëhiqte hetimin e grabitjes që sapo kishte kryer vetë.

Nga uniforma e policisë te “Stander Gang”

Mes viteve 1977 dhe 1980, Stander besohet se grabiti rreth 30 banka, duke përfituar afërsisht 100,000 randë të asaj kohe (shifër e barabartë me rreth gjysmë milioni euro sot). Megjithatë, dyfytësia e tij mori fund kur u zbulua, u arrestua dhe u dënua me një dënimi prej 75 vjetësh burgim.

Por kjo nuk ishte mbyllja e kapitullit për të. Në vitin 1983, Stander arriti të arratisej nga burgu së bashku me të burgosurin Lee McCall, duke ndihmuar më pas edhe në arratisjen e Allan Heyl. Treshja formoi grupin e njohur nga mediat si “Stander Gang”, duke nisur një valë të re grabitjesh të guximshme. Më 19 janar 1984, banda realizoi një akt tronditës duke grabitur tri banka të ndryshme në qendër të Johannesburgut për më pak se një orë.

Fundi tragjik dhe trashëgimia kinematografike

Pas kësaj serie, rrjeta e policisë u ngushtua ndjeshëm. Lee McCall u vra gjatë një bastisjeje policore, Allan Heyl u arratis drejt Evropës, ndërsa André Stander iku në Shtetet e Bashkuara për t’i shpëtuar drejtësisë.

Arratisja e tij ndërkombëtare zgjati shumë pak. Më 13 shkurt 1984, në moshën 37-vjeçare, Stander u konfrontua me një polic amerikan. Gjatë një përleshjeje fizike për armën e zyrtarit, ai u qëllua për vdekje në vendngjarje.

Jetësshkrimi i bujshëm dhe kontradiktor i ish-detektivit të Afrikës së Jugut ka lënë gjurmë të pashlyeshme në pop-kulturë, duke u shndërruar në frymëzim për ekranin e madh. Në vitin 2003, jeta e tij u dramatizua në filmin biografik “Stander”, ku roli kryesor u luajt nga aktori i njohur Thomas Jane, duke përjetësuar kështu njërën nga historitë më të çuditshme të krimit në shekullin e kaluar.