BEOGRAD – Ministri i Jashtëm i Serbisë, Marko Gjuric, i është kundërpërgjigjur ashpër deklaratave të kryeministrit shqiptar Edi Rama lidhur me zhvillimet në veri të Kosovës dhe çështjen e lumit Ibër, duke e akuzuar Tiranën për ndërhyrje të pajustifikuar dhe duke i bërë thirrje për t’i dhënë fund asaj që e quajti “diplomaci përmes altoparlantëve”.

Debati në distancë vjen pas reagimit të mëparshëm të kryeministrit Rama, i cili theksoi se Shqipëria nuk ka pretendime territoriale, por se lumenjtë ndërkufitarë dhe të drejtat e Kosovës kërkojnë respektim të së drejtës ndërkombëtare, duke shtuar se lumi Ibër rrjedh “sipas gjeografisë dhe jo sipas folklorit”.

Kundërpërgjigjja e Gjuric: Shqipëria nuk është shtet breglumor

Në një reagim të gjatë në rrjetin social X, Gjuric argumentoi se diskutimi mbi lumin Ibër po përdoret si një përpjekje për të zhvendosur vëmendjen nga terreni. Sipas kryediplomatit serb, Shqipëria nuk gëzon statusin e shtetit breglumor të Ibrit dhe e drejta ndërkombëtare e ujërave nuk u jep të drejtë shteteve mbi bazën e afërsisë etnike.

Gjuric hodhi akuza të forta ndaj qeverisë së Albin Kurtit, duke pretenduar se veriu i Kosovës po përballet me një “shkatërrim sistematik” dhe shembje të pronave të serbëve përgjatë brigjeve të liqenit të Gazivodës dhe Ibrit, pa procedurë të rregullt ligjore. Ai i kërkoi kryeministrit Rama që mbështetja për pakicën serbe të shoqërohet me veprime konkrete, duke përfshirë thirrjet për ndalimin e këtyre veprimeve dhe themelimin e Asociacionit të Komunave me Shumicë Serbe.

Apeli për bashkëpunim dhe lënia pas e retorikës publike

Duke iu referuar qëndrimit të Beogradit për statusin e Kosovës – të bazuar në Kushtetutën e Serbisë, të drejtën ndërkombëtare dhe Rezolutën 1244 të Këshillit të Sigurimit të OKB-së – Gjuric theksoi se çështjet duhet të trajtohen përmes mekanizmave të drejtpërdrejtë mes palëve.

Në përmbyllje të reagimit të tij, ministri serb ftoi Tiranën zyrtare që të lërë mënjanë shkëmbimet e mesazheve publike: "Dyert dhe linjat tona telefonike mbeten të hapura. Njerëzit tanë meritojnë seriozisht më pak shkëmbime deklaratash dhe më shumë shembuj konkretë se çfarë mund të arrijnë së bashku serbët dhe shqiptarët," shkroi ai, duke lënë hapësirë për bashkëpunim përtej dallimeve politike.

Statusi i plotë i Marko Gjuric:

“Një përpjekje e përpunuar verore për të ndryshuar temën.

Në fakt, po diskutojmë për lumin Ibër për një arsye të vetme: qeveria e Albin Kurtit po e shfrytëzon këtë verë për të shembur shtëpi të serbëve, pa procedurë të rregullt ligjore, përgjatë brigjeve të liqenit të Gazivodës dhe Ibrit, duke i privuar njerëzit nga pronat, qasja dhe mjetet e jetesës përmes veprimeve që janë haptazi diskriminuese në baza etnike.

Ky është realiteti konkret. Gjithçka tjetër është dytësore.

Kryeministri Edi Rama ka shkruar një tekst të gjatë dhe elegant për gjeografinë, historinë dhe vlerat evropiane. Ajo që ai ka zgjedhur të mos trajtojë është shkatërrimi sistematik i pronës së serbëve që po ndodh pikërisht tani.

Meqë është përmendur gjeografia: Ibri buron në Mal të Zi, rrjedh përmes Serbisë, përfshirë Kosovën, dhe vazhdon përmes pellgut të Danubit drejt Detit të Zi. Ai nuk hyn kurrë në Shqipëri dhe nuk është pjesë e sistemit lumor të Shqipërisë.

Ibri është një rrjedhë ujore ndërkufitare, por Shqipëria nuk është shtet breglumor i këtij lumi. E drejta ndërkombëtare e ujërave nuk u jep të drejtë shteteve breglumore mbi bazën e afërsisë etnike. Çdo shqetësim legjitim duhet të trajtohet nga palët drejtpërdrejt të interesuara, përmes mekanizmave të përcaktuar dhe mbi bazën e fakteve, e jo përmes deklaratave publike nga kryeqytete që nuk janë pjesë e shteteve breglumore.

Qëndrimi i Serbisë për Kosovën nuk është folklor. Ai bazohet në Kushtetutën tonë, në të drejtën ndërkombëtare dhe në Rezolutën 1244 të Këshillit të Sigurimit të OKB-së. Shqipëria mund të mos jetë dakord, por nuk mund ta shpallë në mënyrë të njëanshme çështjen të zgjidhur.

E mirëpres njohjen nga Kryeministri Rama se të drejtat dhe siguria e komunitetit serb në Kosovë kanë rëndësi. Tani presim që kjo njohje të shoqërohet me mbështetje praktike – duke filluar me një thirrje të qartë për t’i dhënë fund shembjes së shtëpive të serbëve dhe veprimeve të ngjashme nga qeveria e Kurtit, si dhe për të themeluar Asociacionin e Komunave me Shumicë Serbe, një detyrim që ende nuk është përmbushur.

Më lejoni t’i sugjeroj me respekt Kryeministrit Rama dhe Ministrit Ferit Hoxha që, ndonëse interesante, ta lëmë pas diplomacinë përmes altoparlantëve. Dyert dhe linjat tona telefonike mbeten të hapura. Njerëzit tanë meritojnë seriozisht më pak shkëmbime deklaratash dhe më shumë shembuj konkretë se çfarë mund të arrijnë së bashku serbët dhe shqiptarët.

P.S. I gjithë ky shkëmbim nuk është aspak befasues. Le t’i befasojmë të gjithë në mënyrë pozitive, duke gjetur më shumë mënyra për të punuar përtej dallimeve tona.”

Reagimi i Marko Gjuric vjen një ditë pas deklaratave të Kryeministrit Edi Rama për lumin Ibër dhe qëndrimin e Serbisë ndaj Kosovës.

Rama, në një reagim në rrjetin X, e cilësoi debatin mes ministrave të Jashtëm të Shqipërisë dhe Serbisë si një “shkëmbim shumë interesant veror”, duke argumentuar se diskutimi ishte larguar nga çështja e lumit Ibër dhe kishte kaluar te “Shqipëria e Madhe”, Kosova dhe historia.

Kryeministri shqiptar theksoi se Shqipëria nuk ka pretendime territoriale ndaj Serbisë dhe se nuk ka nevojë për idenë e “Shqipërisë së Madhe” për të mbështetur Kosovën. Sipas tij, Kosova është një shtet sovran dhe shqiptarët e Kosovës kanë të drejtën të vendosin vetë për të ardhmen e tyre.

Duke iu rikthyer çështjes së Ibrit, Rama tha se lumi është një sistem ujor ndërkufitar dhe se Serbia mund të menaxhojë burimet brenda juridiksionit të saj, por nuk mund të injorojë pasojat e mundshme të veprimeve të saj ndaj një shteti tjetër. Ai argumentoi se pikërisht për këtë arsye ekziston e drejta ndërkombëtare e ujërave.

Rama u shpreh gjithashtu se të drejtat, siguria, prona, gjuha dhe trashëgimia kulturore e komunitetit serb në Kosovë duhet të mbrohen.

Në përfundim, Kryeministri deklaroi se Shqipëria dëshiron marrëdhënie të mira fqinjësore me Serbinë dhe që i gjithë rajoni, përfshirë Serbinë, të jetë pjesë e Evropës. Megjithatë, sipas tij, fqinjësia e mirë nuk mund të nënkuptojë që vendet e rajonit të jetojnë përgjithmonë sipas versioneve të njëri-tjetrit për historinë.

Rama e mbylli reagimin duke iu kthyer metaforës së Ibrit, duke thënë se lumi do të vazhdojë të rrjedhë “sipas gjeografisë dhe jo sipas folklorit”.