Lihtenshtejni, principata e vogël mes Zvicrës dhe Austrisë, është një nga vendet më të pasura të Europës. Për dekada, një pjesë e këtij reputacioni është ndërtuar mbi privatësinë financiare. Tani, një sulm kibernetik ka goditur pikërisht atë që e bëri vendin tërheqës për pasuritë e mëdha: fshehtësinë.

Për dekada me radhë, Lihtenshtejni ka qenë një destinacion i preferuar për individë të pasur dhe familje me pasuri të konsiderueshme, të cilët kërkonin një kombinim të stabilitetit politik, sigurisë juridike dhe privatësisë.

Principata e vogël mes Zvicrës dhe Austrisë ndërtoi një industri të sofistikuar financiare, ku pasuritë mund të vendoseshin në kompani, fonde dhe fondacione, pa qenë domosdoshmërisht i dukshëm publikisht personi që qëndronte pas tyre.

Por ky model është përballur me një goditje të pazakontë.

Në fund të korrikut, hakerë arritën të depërtonin për disa orë në një regjistër zyrtar që përmban informacion mbi identitetet e personave që qëndrojnë pas kompanive, fondacioneve dhe strukturave të tjera ligjore të krijuara ose administruara në Lihtenshtejn.

Sipas të dhënave të raportuara nga Bloomberg, sulmi preku rreth 31 mijë subjekte.

Deri tani nuk ka prova se autorët kanë arritur të marrin para, të hyjnë në llogari bankare apo të vjedhin të dhëna financiare.

Por informacioni i ekspozuar është veçanërisht i ndjeshëm për një sistem që për vite me radhë është mbështetur te privatësia: identitetet e personave që qëndrojnë pas pasurive dhe strukturave të mëdha financiare.

Labirinti i pronësisë

Në financat ndërkombëtare, pasuria rrallëherë strukturohet vetëm në emër të një individi.

Një pronë me vlerë miliona euro mund të jetë në pronësi të një kompanie, aksionet e së cilës kontrollohen nga një subjekt tjetër, ndërsa struktura përfundimtare mund të lidhet me një fondacion me përfitues të përcaktuar.

Këto struktura krijojnë një zinxhir juridik që mund ta bëjë të vështirë identifikimin e pronarit përfundimtar.

Regjistri i sulmuar përmbante pikërisht informacionin që mund të ndihmonte në ndjekjen e këtij zinxhiri deri te personi që konsiderohet pronar përfitues.

Për këtë arsye, edhe pse sulmi nuk rezulton të ketë shkaktuar humbje të drejtpërdrejta financiare, ekspozimi i informacionit mund të ketë pasoja të rëndësishme për individët dhe strukturat e prekura.

Nga fshehtësia bankare te transparenca

Lihtenshtejni ka një histori të gjatë si qendër financiare e lidhur me privatësinë dhe strukturat ndërkombëtare të pasurisë.

Një prej episodeve më të rëndësishme ndodhi në vitin 2008, kur autoritetet gjermane siguruan të dhëna të klientëve të bankës LGT, të cilët dyshohej se përdornin fondacione në Lihtenshtejn për të fshehur pasuri dhe për të shmangur detyrimet fiskale.

Hetimi preku qindra persona të pasur në Europë dhe shkaktoi hetime edhe në vende të tjera.

Presioni ndërkombëtar, veçanërisht nga Shtetet e Bashkuara dhe vendet europiane, e detyroi principatën të ndryshonte gradualisht qasjen.

Rregullat kundër pastrimit të parave u forcuan, ndërsa shkëmbimi i informacionit fiskal me vendet e tjera u zgjerua.

Në vitin 2015, Lihtenshtejni arriti një marrëveshje me Bashkimin Europian për shkëmbimin automatik të informacionit mbi llogaritë financiare.

Kjo nuk e zhduku industrinë e menaxhimit të pasurisë. Përkundrazi, modeli ndryshoi: privatësia nuk mund të përdorej më në të njëjtën mënyrë për të shmangur transparencën fiskale, ndërsa konfidencialiteti dhe mbrojtja e informacionit vazhduan të mbeteshin pjesë e rëndësishme e shërbimeve financiare.

Një sistem me mijëra struktura

Rëndësia e këtij sistemi duket edhe në numra.

Në fund të vitit 2025, Lihtenshtejni kishte rreth 22,927 struktura ligjore, një shifër e konsiderueshme për një vend me rreth 41 mijë banorë.

Gjatë gjithë vitit u paraqitën vetëm rreth 35 kërkesa për akses në regjistrin përkatës, kryesisht nga banka dhe institucione financiare.

Fondacionet janë ndër strukturat më të përdorura nga familjet me pasuri të mëdha. Ato mundësojnë ndarjen juridike mes personit që vendos kapitalin, administratorëve të pasurisë dhe përfituesve.

Për familjet e pasura, kjo mund të jetë një mënyrë për të organizuar dhe ruajtur pasurinë ndër breza.

Megjithatë, vetë ekzistenca e një fondacioni në Lihtenshtejn nuk përbën shkelje ligjore.

Strukturat e tilla mund të përdoren në mënyrë plotësisht të ligjshme, për sa kohë pasuritë deklarohen dhe përmbushen detyrimet përkatëse fiskale e ligjore.

Privatësia, nga avantazh në rrezik

Në vitin 2021, në kuadër të përafrimit me standardet europiane kundër pastrimit të parave, u forcuan kërkesat për deklarimin e pronarëve përfitues të kompanive dhe fondacioneve.

Megjithatë, informacioni nuk u bë domosdoshmërisht publik për këdo. Aksesi mbeti i kufizuar për autoritetet dhe institucionet e autorizuara.

Kjo krijoi një ekuilibër të ri: më shumë transparencë për autoritetet, por ruajtje të një niveli të konsiderueshëm privatësie për publikun.

Sulmi i fundit kibernetik e ka cenuar pikërisht këtë ekuilibër.

Për një vend që e ka ndërtuar një pjesë të rëndësishme të reputacionit financiar mbi mbrojtjen e informacionit, fakti që identitetet e personave pas mijëra strukturave mund të jenë ekspozuar përbën një problem shumë më të madh sesa një incident i zakonshëm teknologjik.

Nuk bëhet fjalë vetëm për sigurinë e një databaze. Bëhet fjalë për besimin mbi të cilin është ndërtuar një industri e tërë.

Sulmi nuk duket se ka prekur paratë e miliarderëve. Por mund të ketë prekur pikërisht atë që Lihtenshtejni ka shitur për dekada: sekretin.