Sipas raportimit të gazetës Wall Street Journal, vendet arabe të Gjirit Persik vazhdojnë të kenë mospajtime të thella lidhur me mënyrën e vazhdimit të luftës kundër Iranit

Mes vendeve arabe të Gjirit Persik është krijuar një përçarje e thellë mbi mënyrën e përballjes me luftën në vazhdim kundër Iranit.

Kjo përçarje nuk është vetëm një mospajtim diplomatik, por pasqyron shqetësimet e ndryshme të sigurisë, ekonomisë dhe strategjisë së secilit prej këtyre vendeve përballë një lufte që është nxitur nga Amerika dhe ka vënë në pikëpyetje sigurinë dhe stabilitetin e gjithë rajonit.

Në njërën anë qëndrojnë vendet që kërkojnë dialog dhe ulje të tensioneve, ndërsa në anën tjetër ato që mbështesin një qasje më të ashpër dhe shtimin e presionit ushtarak ndaj Iranit.

Grupi i parë, ku bëjnë pjesë Arabia Saudite, Katari dhe Omani, thekson domosdoshmërinë e dialogut dhe uljes së tensioneve për zgjidhjen e krizës. Kjo qasje buron nga vetëdija për kostot e larta që vazhdimi i luftës do të kishte për ekonominë dhe sigurinë e tyre. Këto vende, ekonomia e të cilave varet në masë të madhe nga eksporti i energjisë dhe stabiliteti rajonal, shqetësohen për pengimin e lundrimit detar, rritjen e kostove të sigurimit, largimin e investimeve dhe ngadalësimin e projekteve të zhvillimit. Lufta i ka vendosur ato në vijën e parë të një përballjeje ushtarake, në të cilën, sipas këtij raporti, ato kanë pasur rol përmes vënies në dispozicion të bazave ushtarake për Amerikën.

Arabia Saudite, e cila gjatë periudhës së uljes së tensioneve me Iranin kishte rivendosur marrëdhëniet diplomatike, duket se, pavarësisht zemërimit për sulmet iraniane në përgjigje të sulmeve amerikane, nuk dëshiron rikthimin në një përballje të plotë. Ky vend madje ka kundërshtuar planet ushtarake amerikane për rihapjen me forcë të Ngushticës së Hormuzit, pasi interesat e tij afatgjata i sheh te stabiliteti dhe menaxhimi i tensioneve, e jo te përshkallëzimi ushtarak që mund të dëmtojë objektivat e veta ekonomike.

Katari, gjithashtu, me politikën e tij të ndërmjetësimit, ka mbështetur vazhdimisht zgjidhjet diplomatike dhe është në një linjë me Omanin dhe Arabinë Saudite. Edhe Omani, i njohur si zëri tradicional kundër tensioneve dhe si nismëtar i dialogut rajonal, vazhdon të këmbëngulë se negociatat janë rruga për garantimin e një sigurie të qëndrueshme. Këto tri vende kanë arritur në përfundimin se qasja ushtarake jo vetëm që nuk ofron zgjidhje, por mund të sjellë shkatërrime edhe më të mëdha.

Në anën tjetër, Emiratet e Bashkuara Arabe, Bahrejni dhe Kuvajti kanë marrë një qëndrim tjetër dhe më armiqësor. Këto vende, për shkak të mbështetjes së plotë ndaj Amerikës në sulmet kundër Iranit dhe madje pjesëmarrjes në to, kanë pësuar dëmet më të mëdha nga sulmet hakmarrëse iraniane me raketa dhe dronë. Ato besojnë se Irani nuk do të ndryshojë qëndrimin e tij pa presion ushtarak dhe kërcënim real, ndaj i kanë kërkuar Amerikës të ndjekë një politikë më të ashpër ndaj Teheranit.

Emiratet, të cilat kanë kryer sulme kundër Iranit që nga fillimi i konfliktit dhe strehojnë baza ushtarake të huaja, kërkojnë krijimin e një koalicioni ndërkombëtar për rihapjen me forcë të Ngushticës së Hormuzit dhe kanë shpallur gatishmërinë për të marrë pjesë në këtë nismë. Po ashtu edhe Bahrejni dhe Kuvajti, të cilët ndodhen në një pozitë edhe më të ndërlikuar për shkak të pranisë së bazave ushtarake amerikane në territorin e tyre, kanë qenë drejtpërdrejt objektiv i sulmeve iraniane dhe janë publikuar raportime për pjesëmarrjen e tyre në veprime ushtarake kundër Iranit. Shqetësimi kryesor i këtyre vendeve është se vazhdimi i gjendjes aktuale, me sulmet hakmarrëse iraniane ndaj bazave amerikane në territorin e tyre, mund të rrezikojë ekonominë dhe investimet e mëdha. Sipas disa analistëve, ato kanë arritur në përfundimin se çdo kompromis me Iranin do të nënkuptonte forcimin e pozitës rajonale të këtij vendi.

Këto mospajtime burojnë nga përllogaritje të ndryshme strategjike. Vendet që mbështesin dialogun e konsiderojnë stabilitetin afatgjatë të lidhur me angazhimin diplomatik dhe e vlerësojnë përballjen ushtarake si tepër të kushtueshme për ekonominë dhe projektet e tyre kombëtare. Ndërsa vendet që mbështesin presionin besojnë se tërheqja përballë Iranit do të forconte pozitën e tij dhe do t’u impononte atyre kosto edhe më të mëdha në të ardhmen. Këto vende shpërfillin rolin e tyre të drejtpërdrejtë në krijimin e situatës së tanishme dhe përqendrohen vetëm te përballja me Iranin.

Kjo përçarje e vështirëson arritjen e një qëndrimi të përbashkët arab dhe i vendos vendet e rajonit në një pozitë të brishtë. Ndërsa Emiratet e Bashkuara Arabe, Bahrejni dhe Kuvajti po afrohen më shumë me Amerikën dhe madje edhe me Izraelin në fushën e sigurisë, Arabia Saudite, Katari dhe Omani preferojnë të shmangin përballjen e drejtpërdrejtë dhe të kërkojnë zgjidhje përmes diplomacisë. Kjo situatë, jo vetëm që ndikon në marrëdhëniet brenda Këshillit të Bashkëpunimit të Gjirit Persik, por paraqet sfidë edhe për politikën e jashtme amerikane, pasi Uashingtoni ka nevojë për mbështetjen e aleatëve të tij arabë për çdo veprim ushtarak ose diplomatik në rajon.

Sipas këtij vlerësimi, duket se e ardhmja e rajonit do të varet në masë të madhe nga pesha që do të marrë secila prej këtyre dy qasjeve, ulja e tensioneve ose presioni ushtarak, mes vendeve arabe dhe aleatit të tyre kryesor, Amerikës, si dhe nga mënyra se si do të mund të kalohet nga përballja aktuale drejt një arkitekture të re sigurie. |Padyshim, vazhdimi i qasjes armiqësore të Trumpit dhe këmbëngulja e tij për vazhdimin e kërcënimeve ushtarake ndaj Iranit nuk do të sjellë rezultat tjetër përveç përkeqësimit të mëtejshëm të gjendjes së sigurisë në Gjirin Persik.

Foto: Princi i Kurorës i Arabisë Saudite, Mohammed bin Salman (majtas) dhe kreu i Emirateve të Bashkuara Arabe, Mohammed bin Zayed (djathtas)