Koka prej mermeri e Aleksandrit të Madh, një skulpturë e shekullit I pas Krishtit, është rikthyer në Itali pas më shumë se një shekulli, duke i dhënë fund një odiseje që e çoi nga Forumi Romak në Shtetet e Bashkuara, Kajro, Katar, Londër dhe Maastricht.

Historia është rindërtuar nga hetimet e Karabinierëve italianë për Mbrojtjen e Trashëgimisë Kulturore dhe Prokurorisë së Nju Jorkut. Skulptura ishte zhdukur nga Bazilika Emilia në Forumin Romak dhe u rikuperua në prill të këtij viti, së bashku me 336 objekte të tjera arkeologjike të trafikuara në SHBA. Ajo pritet të vendoset në Muzeun e Forumit Romak, ku autoritetet do të vendosin nëse do të ekspozohet për publikun apo do të përdoret për studime.

Skulptura u zbulua gjatë gërmimeve arkeologjike në vitet 1909–1910 dhe ishte pjesë e grupit të njohur si “Statujat e Orientalëve”. Nuk dihet saktësisht kur u vodh, por para vitit 1960 ajo ishte zhdukur. Në mungesë të provave për vjedhje, objekti u regjistrua si i humbur, gjë që vështirësoi gjurmimin e tij.

Pas largimit nga Italia, skulptura besohet se u kontrabandua jashtë vendit. Në vitin 1974 ajo u shfaq në një ankand të Sotheby’s në Nju Jork si pjesë e koleksionit të tregtarit armen të artit Hagop Kevorkian dhe u shit për 650 dollarë një kompanie që më vonë rezultoi fantazmë.

Pas dekadash pa gjurmë, vepra u rishfaq në vitin 2011 në një tjetër ankand të Sotheby’s. Shitësi deklaroi se e kishte trashëguar nga arkeologu grek Nikolas Oikonomides, i cili, sipas tij, e kishte blerë në Kajro gjatë viteve 1984–1986.

Në ankand, skulptura u ble për 92 mijë dollarë nga një sheik nga Katari. Më pas ajo u ekspozua në Londër nga fondacioni Ali Al Thani, ku tërhoqi vëmendjen e galeristit Alan Safani nga Manhattan. Pasi nuk gjeti asnjë sinjalizim për vjedhjen në bazat e të dhënave ndërkombëtare, ai e bleu për 152 mijë dollarë.

Në vitin 2018, gjatë përgatitjeve për ekspozimin në Panairin e Artit në Maastricht, drejtuesit e Forumit Romak e njohën skulpturën dhe njoftuan autoritetet italiane. Pas sekuestrimit nga Prokuroria e Nju Jorkut dhe një procesi të gjatë ligjor, Italia arriti të rikuperojë veprën, duke i dhënë fund udhëtimit të saj më shumë se 100-vjeçar.