Londër, 14 korrik 2026 – Hetimi zyrtar mbi menaxhimin e pandemisë së COVID-19 në Mbretërinë e Bashkuar ka evidentuar dështime të rëndësishme në planifikimin dhe administrimin e pajisjeve mbrojtëse, duke konstatuar se rreth 9.9 miliardë paund nga fondet publike u shpenzuan për pajisje që nuk u përdorën, skaduan ose rezultuan të papërshtatshme për përdorim.

Sipas raportit, gjatë periudhës janar 2020 – qershor 2022, qeveria britanike shpenzoi më shumë se 42 miliardë paund për pajisje mbrojtëse personale (PPE), teste diagnostikuese, ventilatorë dhe pajisje të tjera mjekësore. Nga kjo shumë, 14.9 miliardë paund u dedikuan vetëm për pajisjet mbrojtëse personale.

Raporti arrin në përfundimin se vendi nuk ishte i përgatitur për përballimin e një krize të përmasave të pandemisë. Kryetarja e hetimit, Baronesha Heather Hallett, deklaroi se rezervat kombëtare të pajisjeve mbrojtëse ishin në një "gjendje të rrezikshme", duke e lënë Mbretërinë e Bashkuar të papërgatitur për përballjen me kërkesën e lartë në tregjet ndërkombëtare.

Gjetjet e hetimit tregojnë se vetëm rreth një e treta e maskave të ruajtura në Angli ishin të përdorshme, ndërsa Skocia nuk kishte rezerva të mjaftueshme të maskave mbrojtëse të nivelit të lartë. Sipas raportit, mungesa e pajisjeve të nevojshme ndikoi në sigurinë e stafit të Shërbimit Kombëtar Shëndetësor (NHS) dhe të pacientëve.

Një tjetër pikë kritike e raportit është sistemi i njohur si "VIP lane", i cili u mundësonte kompanive me lidhje politike të merrnin trajtim prioritar gjatë procesit të aplikimit për kontrata të furnizimit me PPE. Megjithatë, hetimi thekson se nuk janë identifikuar prova për korrupsion apo favorizim të paligjshëm nga ministra apo zyrtarë publikë.

Raporti evidenton gjithashtu mungesën e mbështetjes për azilet, qendrat e kujdesit, klinikat e mjekëve të familjes dhe farmacitë, të cilat u detyruan të siguronin vetë pajisjet mbrojtëse. Hetuesit e cilësojnë këtë si një dështim serioz të përgatitjes dhe koordinimit institucional.

Përveç humbjeve nga pajisjet mbrojtëse, hetimi përmend edhe shpenzime të tjera të konsiderueshme, përfshirë 157 milionë paund për pajisje mjekësore të papërdorura dhe 143 milionë paund të investuara në një program për zhvillimin e ventilatorëve, i cili nuk arriti fazën e prodhimit.

Në përfundim, raporti nënvizon se, megjithëse gjatë një pandemie është e kuptueshme që të ketë rezerva shtesë pajisjesh për të shmangur mungesat, një planifikim më i mirë dhe vendimmarrje më efikase do të kishin reduktuar ndjeshëm humbjet financiare dhe barrën mbi taksapaguesit.