Bashkimi Evropian po hyn në një fazë të re të procesit të zgjerimit, me katër vende kandidate që kanë bërë hapa të rëndësishëm përpara në rrugën drejt anëtarësimit, në një zhvillim që konsiderohet ndër më të rëndësishmit në më shumë se dy dekada.

Në Bruksel u zhvilluan konferenca ndërqeveritare për Shqipërinë, Malin e Zi, Moldavinë dhe Ukrainën, ku u diskutua hapja dhe mbyllja e kapitujve të negociatave për integrimin në bllokun evropian me 27 vende anëtare.

Megjithatë, procesi i anëtarësimit të plotë pritet të zgjasë ende disa vite, pasi vendet kandidate duhet të përmbushin një sërë kriteresh dhe të përfundojnë negociatat në 35 fusha të politikave të BE-së.

Komisionerja evropiane për Zgjerimin, Marta Kos, e cilësoi këtë zhvillim si një moment të jashtëzakonshëm për politikën e zgjerimit.

“Një gjë të tillë nuk e kemi parë prej më shumë se dy dekadash. Kjo është një ‘Super e martë’ për zgjerimin e BE-së dhe Ukraina është pjesë e saj”, deklaroi ajo.

Ndryshimi i qasjes së BE-së

Ritmi i ri i zgjerimit lidhet edhe me ndryshimet e mëdha gjeopolitike në Evropë, veçanërisht pas nisjes së luftës në Ukrainë.

Në vitin 2019, presidenti francez Emmanuel Macron kishte kërkuar që zgjerimi i BE-së të shtyhej deri në realizimin e reformave të brendshme të unionit. Por agresioni rus ndaj Ukrainës ka ndryshuar prioritetet strategjike të BE-së, e cila tashmë e sheh zgjerimin si një instrument për forcimin e sigurisë dhe ndikimit evropian.

Ukraina dhe Moldavia kanë përshpejtuar procesin e tyre të integrimit pas aplikimeve të bëra në vitin 2022, në një kohë kur të dyja vendet janë përballur me presion të madh nga Rusia.

Për Ukrainën, anëtarësimi në BE shihet si një garanci për një të ardhme më të qëndrueshme pas përfundimit të luftës, ndërsa disa vende evropiane e konsiderojnë stabilitetin e saj si një element kyç për sigurinë e kontinentit.

Përparimi i Shqipërisë dhe Malit të Zi

Shqipëria ka avancuar në disa kapituj të negociatave, duke përfshirë fusha si shkenca dhe kërkimi, arsimi dhe kultura, si dhe marrëdhëniet me jashtë.

Ndërkohë, Mali i Zi, i cili synon anëtarësimin në vitin 2028, ka bërë hapa përpara në kapitujt që lidhen me politikën e konkurrencës dhe rregullat doganore.

Anëtarësimi në BE kërkon përfundimin e negociatave në 35 kapituj, që përfshijnë fusha nga sundimi i ligjit dhe të drejtat themelore, deri te ekonomia, energjia, bujqësia dhe tregtia.

Pengesat politike dhe rasti i Hungarisë

Për një periudhë të gjatë, procesi i zgjerimit u ndikua nga mosmarrëveshjet politike brenda BE-së. Në veçanti, kandidatura e Ukrainës u përball me kundërshtime nga ish-kryeministri hungarez Viktor Orbán, i cili shpesh përdori të drejtën e vetos së Hungarisë për të bllokuar vendime të caktuara të unionit.

Ndryshimet politike në Hungari krijuan një klimë më të favorshme për avancimin e procesit të zgjerimit.

Aktualisht, vendet zyrtarisht kandidate për anëtarësim në BE janë Shqipëria, Bosnje-Hercegovina, Mali i Zi, Maqedonia e Veriut, Serbia, Gjeorgjia, Moldavia, Ukraina dhe Turqia.

Negociatat me Gjeorgjinë dhe Turqinë janë pezulluar për shkak të shqetësimeve mbi standardet demokratike, ndërsa Kosova ka aplikuar për anëtarësim, por ende nuk ka marrë statusin e vendit kandidat.