“Pashmangshmërisht epike”: Pse “Total Eclipse of the Heart” konsiderohet kënga më dramatike e muzikës pop

Pas lajmit për ndarjen nga jeta të Bonnie Tyler në moshën 75-vjeçare, vëmendja është rikthyer te kënga që e shndërroi atë në një ikonë botërore: “Total Eclipse of the Heart”. Një rrëfim për dashurinë obsesive, i mbushur me tension, teatralitet dhe emocione ekstreme, që vazhdon të magjepsë publikun më shumë se katër dekada pas publikimit.

Në verën e vitit 1982, këngëtari kanadez Rory Dodd u thirr në studion Power Station në Nju Jork për të regjistruar disa pjesë vokale. Kënga ishte shkruar dhe prodhuar nga miku dhe bashkëpunëtori i tij Jim Steinman për këngëtaren uellsiane Bonnie Tyler.

Kur dëgjoi variantin përfundimtar, me orkestracionin e fuqishëm, goditjet shpërthyese të baterive dhe vokalet dramatike, Dodd reagoi me habi. Prodhimi dukej sikur përmbante çdo efekt muzikor të mundshëm.

Kënga ishte “Total Eclipse of the Heart”.

E publikuar në shkurt të vitit 1983, kjo baladë me atmosferë gotike u kthye në një sukses ndërkombëtar të jashtëzakonshëm. Ajo arriti në vendin e parë në Britaninë e Madhe, duke rrëzuar nga kreu i klasifikimit këngën “Billie Jean” të Michael Jackson. Në Shtetet e Bashkuara pati një sukses edhe më të madh, ndërsa kryesoi klasifikimet në shumë vende të tjera.

Në atë periudhë, Bonnie Tyler nuk shihej si një kandidate e mundshme për një sukses të tillë. Karriera e saj kishte humbur vrullin pas hitit “It’s a Heartache”, të publikuar në vitin 1977.

E mahnitur nga puna e Jim Steinman në albumin legjendar të Meat Loaf, “Bat Out of Hell”, Tyler i kërkoi kompanisë diskografike CBS Records që ta afronte kompozitorin për albumin e saj të ardhshëm.

Sipas këngëtares, drejtuesit e kompanisë menduan se kërkesa ishte e pamundur dhe nuk besonin se Steinman do të pranonte të bashkëpunonte me të. Megjithatë, kompozitori dalloi potencial të pashfrytëzuar në zërin e saj të ngjirur dhe të fuqishëm, të cilin e krahasonte me atë të Janis Joplin.

Steinman e përshkroi “Total Eclipse of the Heart” si një këngë të ethshme për anën më të errët dhe obsesive të dashurisë. Për të, ajo ishte një lloj çlirimi emocional me të cilin mund edhe të kërceje.

Më shumë se një baladë e fuqishme

“Total Eclipse of the Heart” konsiderohet një nga baladat më të famshme të të gjitha kohërave. Ajo përmendet shpesh krahas këngëve të tilla si “Alone” e grupit Heart, “Faithfully” e Journey dhe “I Want to Know What Love Is” e Foreigner.

Versioni i plotë i albumit zgjat rreth shtatë minuta dhe është një shpërthim i pandërprerë emocionesh dhe teatraliteti.

Rory Dodd interpreton thirrjet e famshme vokale që dëgjohen në sfond, ndërsa Bonnie Tyler përgjigjet me zërin e saj të fuqishëm dhe të ashpër. Dodd e ka përshkruar kombinimin e dy zërave si një version i përmbysur i historisë “E bukura dhe bisha”.

Në këngë, Tyler interpreton rolin e një gruaje të pushtuar plotësisht nga një dashuri e fuqishme dhe shkatërruese. Ajo ndihet e humbur, e rrethuar nga errësira dhe e mbërthyer në një marrëdhënie që mund të shpërthejë në çdo moment.

Pas refrenit të parë, bateritë, efektet dhe instrumentet e çojnë këngën drejt një kulmi pothuajse apokaliptik. Zëri i këngëtares shpërthen dhe çahet emocionalisht, ndërsa më pas vokali i butë i Dodd-it e qetëson përkohësisht atmosferën.

Rezultati është një këngë që tingëllon në mënyrë të pashmangshme epike.

Por a mund të quhet thjesht një “power ballad”?

Ky term përdoret zakonisht për këngët rock dhe metal të viteve ’80, të cilat fillojnë ngadalë dhe ngrihen gradualisht drejt kulmeve të fuqishme muzikore, vokale dhe emocionale. Ato zakonisht mbështeten në kitara elektrike, bateri të forta dhe refrene madhështore.

Megjithatë, termi është përdorur edhe për këngë që nuk i përkasin muzikës rock, si “Nothing Compares 2 U” e Sinéad O’Connor, “I Have Nothing” e Whitney Houston dhe versioni i saj i “I Will Always Love You”.

Studiuesi i muzikës David Metzer thotë se termi “power ballad” është përdorur që në vitin 1970, kur revista Billboard e aplikonte edhe për muzikën e Tom Jones dhe Engelbert Humperdinck. Pra, ai nuk ka qenë asnjëherë i kufizuar vetëm te muzika rock.

Sipas Metzer, një baladë e fuqishme përcaktohet më shumë nga formula e saj sesa nga zhanri. Elementi kryesor është përshkallëzimi i vazhdueshëm: një fillim relativisht i qetë, i cili zhvillohet drejt orkestracioneve të mëdha, ndryshimeve të tonalitetit dhe kulmeve emocionale.

Barry Manilow ishte një nga artistët që e përdori herët këtë formulë në vitet ’70. Këngët e tij shpesh fillonin me piano dhe vokal të thjeshtë, përpara se të arrinin në kulme të mëdha orkestrale. Edhe këngë si “All By Myself” e Eric Carmen dhe “When I Need You” e Leo Sayer ndiqnin një strukturë të ngjashme.

Gjatë viteve ’80, kjo formulë u përvetësua edhe më shumë nga grupet rock dhe hair metal.

Para publikimit të “Total Eclipse of the Heart”, baladat rock ishin të pranishme në klasifikimet britanike, por nuk dominonin. Vetëm disa prej tyre kishin hyrë në dhjetëshen më të mirë, si “Babe” e Styx, “Keep On Loving You” e REO Speedwagon, “In the Air Tonight” e Phil Collins, “Hard to Say I’m Sorry” e Chicago dhe “Africa” e Toto.

Kur kënga e Bonnie Tyler arriti në vendin e parë më 12 mars 1983, ajo u bë një nga baladat e para rock të këtij lloji që kryesonte klasifikimin britanik gjatë viteve ’80.

Një këngë që e tejkalon kategorinë

Megjithatë, për shumë kritikë dhe studiues, përkufizimi “power ballad” nuk është i mjaftueshëm për të përshkruar “Total Eclipse of the Heart”.

Për nga realizimi, drama dhe guximi artistik, ajo i tejkalonte shumicën e këngëve të ngjashme të periudhës. Baladat e zakonshme zhvillohen përgjithësisht në mënyrë lineare, ndërsa kompozimi i Steinman përmban ndryshime të papritura harmonike dhe kthesa dramatike.

David Metzer thotë se kompozimet e Steinman krijojnë një lloj madhështie muzikore dhe emocionale që shkon përtej kufijve të baladës së fuqishme.

Edhe kritikë të tjerë kanë argumentuar se vetë fjala “fuqi” nuk mjafton për të përshkruar intensitetin e këngës.

Basisti Steve Buslowe, i cili mori pjesë në regjistrim, tha se Steinman nuk shkruante thjesht këngë të mëdha. Kompozimet e tij kishin një karakter të veçantë dhe menjëherë të dallueshëm.

Inxhinieri i studios John Jansen e konsideronte këngën më të çuditshme dhe më origjinale sesa baladat e prodhuara sipas formulave tregtare të asaj periudhe.

Vetë Bonnie Tyler nuk përpiqej ta përcaktonte me një term të veçantë. Ajo thoshte thjesht se i pëlqente jashtëzakonisht shumë ta këndonte.

Sipas materialeve të shtypit të kohës, kënga nuk përshkruhej si “power ballad” kur u publikua. Ky emërtim iu vendos më vonë, ndoshta si një mënyrë për ta futur në një kategori të njohur një këngë që në të vërtetë sfidonte kategorizimin.

Ndikimet teatrale dhe muzikore

Studiuesja Freya Jarman, nga Universiteti i Liverpool-it, thotë se kënga dallohej qartë nga muzika që transmetohej në radiot e fillimit të viteve ’80.

Megjithatë, ajo nuk u krijua pa ndikime të mëparshme. Ishte rezultati i bashkimit të disa rrymave muzikore që u takuan në një mënyrë veçanërisht të fuqishme.

Një nga këto ndikime ishte rock-u progresiv, i njohur për këngët e gjata, strukturat me disa pjesë dhe ndryshimet e papritura muzikore.

Kënga mbart gjithashtu ndikimin e kompozitorit Richard Wagner dhe të prodhimit simfonik të Phil Spector, i njohur për tingullin e tij të dendur dhe efektet e forta të jehonës.

John Jansen e përshkroi atmosferën e këngës si ndjesinë e një luftëtari nordik të kapur në mes të një stuhie dëbore.

Për të arritur jehonën e dëshiruar, inxhinierët e studios përdorën shkallët dhe hapësirat e mëdha të ndërtesës Power Station në Nju Jork.

Steinman solli gjithashtu përvojën e tij nga teatri muzikor. Melodia e këngës ishte krijuar fillimisht për një përshtatje teatrale të historisë së vampirit “Nosferatu”, projekt që nuk u realizua në atë periudhë.

Pikërisht kjo natyrë teatrale e bëri këngën një rast të rrallë në historinë e klasifikimeve muzikore.

Përveç punës së Steinman me Meat Loaf, është e vështirë të gjenden shumë këngë të ngjashme që të kenë arritur kaq lart. Ndoshta krahasimi më i afërt është “Bohemian Rhapsody” e Queen, intensiteti operistik i së cilës i afrohet teprimit dramatik të “Total Eclipse of the Heart”.

Megjithatë, teatraliteti i Steinman tërhoqi edhe kritika.

Në një analizë të albumit “Faster Than the Speed of Night”, kritiku Trevor Dann u ankua për mungesën e finesës dhe sugjeroi se Bonnie Tyler duhej të dëgjonte më shumë artiste si Joni Mitchell.

Gazeta The Guardian e përshkroi albumin si një kuriozitet argëtues dhe disi të ekzagjeruar.

Pavarësisht kritikave, albumi arriti në vendin e parë. Përveç hitit kryesor, ai përfshinte këngën energjike që i dha titullin albumit dhe një version të fuqishëm të “Have You Ever Seen the Rain?” të Creedence Clearwater Revival.

Trashëgimia e Jim Steinman

Vdekja e Jim Steinman më 19 prill 2021 solli një numër të madh homazhesh nga artistë dhe kompozitorë të njohur.

Diane Warren, autore e baladave të famshme për Cher, Céline Dion dhe Aerosmith, e përshkroi atë si një kompozitor të jashtëzakonshëm.

Céline Dion, e cila interpretoi këngën e tij “It’s All Coming Back to Me Now”, e quajti Steinman një gjeni muzikor.

Bonnie Tyler kujtonte se pas albumit të saj të dytë me Steinman, “Secret Dreams and Forbidden Fire”, shumë autorë i dërgonin këngë që përpiqeshin të kopjonin stilin e tij. Megjithatë, sipas saj, askush nuk arrinte ta riprodhonte në mënyrë bindëse.

Pas suksesit të “Total Eclipse of the Heart”, baladat e mëdha emocionale u bënë më të dukshme në klasifikimet britanike.

Në vitet që pasuan, këngë si “I Want to Know What Love Is” e Foreigner, “China in Your Hand” e T’Pau, “Nothing’s Gonna Stop Us Now” e Starship dhe “First Time” e Robin Beck arritën në vendin e parë.

Është e mundur që suksesi i Bonnie Tyler dhe Steinman ta kishte përgatitur publikun për këngë më të mëdha, më dramatike dhe më emocionale.

Ndikimi i Steinman mund të dëgjohet edhe në baladat e dekadave të mëvonshme, nga “Battlefield” e Jordin Sparks dhe “Hold My Hand” e Lady Gaga deri te këngët e Olivia Rodrigo.

Sipas Freya Jarman, kontributi më i gjerë i Steinman ishte se ai e bëri emocionalitetin e fuqishëm pjesë të rëndësishme të muzikës rock dhe pop.

Gjurmë të këtij kombinimi mes rock-ut dhe ndjenjave të forta mund të dallohen edhe në këngë si “Nothing Else Matters” e Metallica, “Wind of Change” e Scorpions dhe “How You Remind Me” e Nickelback.

Kjo nuk do të thotë se Steinman ishte ndikimi i vetëm apo i drejtpërdrejtë, por ai ishte një nga figurat që ndihmoi në krijimin e kësaj gjuhe muzikore.

Një këngë që refuzon të zhduket

Pavarësisht mënyrës se si klasifikohet, “Total Eclipse of the Heart” i ka mbijetuar kohës.

Në vitin 1995, këngëtarja britanike Nicki French pati sukses me një version dance të këngës. Sipas saj, të dyja variantet mund të pëlqehen njëkohësisht: versioni i saj është për ata që duan të kërcejnë, ndërsa interpretimi i Bonnie Tyler është për ata që duan të përjetojnë të gjithë dramën emocionale.

Kënga është interpretuar edhe nga artistë të rinj dhe në programe televizive. Në vitin 2017, Chloe Kohanski e këndoi në versionin amerikan të “The Voice”, konkurs të cilin më pas e fitoi.

Ajo ka thënë se historia e këngës përshkruan në mënyrë të saktë dëshirën e dëshpëruar për të pasur pranë një person, deri në atë pikë sa lidhja duket si e vetmja gjë e drejtë.

“Total Eclipse of the Heart” është interpretuar gjithashtu në serialin e njohur “Glee” dhe është përdorur në prodhime të ndryshme televizive dhe kulturore.

Gjatë izolimeve të pandemisë, një familje nga Uellsi u bë e famshme në internet me një version humoristik të frymëzuar nga kënga.

Steve Buslowe thotë se është mahnitëse mënyra se si kënga nuk pranon të largohet nga kultura popullore. Breza të ndryshëm vazhdojnë ta rizbulojnë dhe ta përdorin.

Megjithatë, regjistrimi origjinal mbetet varianti i ngulitur më thellë në kujtesën e publikut.

Një nga arsyet është edhe titulli i këngës. Sa herë që ndodh një eklips diellor, dëgjimet e saj në platformat muzikore rriten ndjeshëm.

Edhe videoklipi i pazakontë ka luajtur një rol të rëndësishëm në jetëgjatësinë e saj.

Në video, Bonnie Tyler vrapon nëpër një shkollë me atmosferë gotike, e rrethuar nga figura të çuditshme, luftëtarë, burra gjysmë të zhveshur dhe djem kori që duket sikur fluturojnë.

Kur e pyesnin këngëtaren nëse e kuptonte domethënien e videos, ajo përgjigjej me humor se ndoshta askush nuk e dinte me siguri.

Në fund, ajo që vazhdon ta bëjë këngën kaq tërheqëse është kombinimi mes shkrimit madhështor të Jim Steinman dhe interpretimit të egër e të fuqishëm të Bonnie Tyler.

“Total Eclipse of the Heart” i kapërceu kufijtë e baladës së fuqishme, madje përpara se ky lloj muzike të bëhej një nga format dominuese të viteve ’80.

Për Rory Dodd, kënga ishte një koncept krejtësisht i ndryshëm nga çdo gjë tjetër e asaj periudhe. Ajo nuk ishte vetëm një këngë, por një histori, një pjesë teatrale dhe një përvojë e plotë emocionale.

Dhe funksionoi në mënyrë të përkryer.

Foto: Bonnie Tyler in 1976. Photograph: Nick Rogers/ANL/Shutterstock

‘Eklips total në zemrën time’, ikona botërore e këngës që u nda nga jeta, Bonnie Tyler