SREBRENICË, 8 Korrik 2026 – Disa mijëra persona janë nisur sot në këmbë nga Nezuki, pranë Tuzllës, për të marrë pjesë në "Marshin e Paqes", një rrugëtim homazhi prej rreth 100 kilometrash drejt Srebrenicës. Ky marshim organizohet në kujtim të viktimave të gjenocidit të vitit 1995, të kryer nga forcat serbe në atë që atëherë njihej si zonë e mbrojtur nga Organizata e Kombeve të Bashkuara (OKB).

Pjesëmarrësit do të përshkojnë për tri ditë me radhë të njëjtat shtigje të vështira nëpër të cilat banorët e Srebrenicës, në korrik të vitit 1995, tentuan të çanin rrethimin për të mbërritur në territoret e lira në Tuzllë apo Klladanj. Mbërritja e tyre në Potoçari është planifikuar për mbrëmjen e 10 korrikut, ndërsa më 11 korrik do të marrin pjesë në ceremoninë zyrtare të përvjetorit dhe në varrimin kolektiv të mbetjeve mortore të identifikuara së fundmi.

Varrosen edhe 10 viktima të tjera, mbi 1,000 mbeten ende të zhdukur

Këtë vit, në varrezat e Qendrës Memoriale të Srebrenicës në Potoçari do të prehen edhe 10 viktima të tjera të gjenocidit.

Viktima më e re që do të varroset këtë të shtunë është Senad Jusiq (i lindur në vitin 1975), i cili u zhduk në korrik të vitit 1995 në zonën e Bratuncit, ndërsa mbetjet e tij u zhvarrosën në vitin 2022.

Viktima më e moshuar është Ramo Dautoviq (i lindur në vitin 1939), i zhdukur në zonën e Zvornikut.

Deri më tani, në këtë qendër memoriale janë varrosur 6,772 viktima, ndërsa rreth 250 të tjerë janë prehur në lokacione të ndryshme me kërkesë të familjarëve. Megjithatë, bilanci mbetet tragjik pasi më shumë se 1,000 persona nga Srebrenica dhe komunat përreth figurojnë ende zyrtarisht të zhdukur.

Drejtësia ndërkombëtare dhe dënimet

Në korrik të vitit 1995, forcat e Ushtrisë së Republikës Sërpska vranë mizorisht më shumë se 8,300 burra dhe djem boshnjakë. Në vitin 2007, Gjykata Ndërkombëtare e Drejtësisë (GJND) nxori një aktgjykim historik ku konstatoi se në Srebrenicë u krye gjenocid. E njëjta gjykatë e shpalli Serbinë përgjegjëse për mosparandalimin e kësaj masakre dhe për shkeljen e detyrimit ndërkombëtar për të ndëshkuar autorët.

Deri më sot, gjykatat e ndryshme kanë dënuar më shumë se 50 persona me rreth 700 vjet burgim në total për krimet e kryera në Srebrenicë. Mes të dënuarve me burgim të përjetshëm për gjenocid janë edhe ish-presidenti i Republikës Sërpska, Radovan Karaxhiç, dhe ish-komandanti i ushtrisë serbe të Bosnjës, Ratko Mlladiç. "Marshi i Paqes", i cili organizohet rregullisht që nga viti 2005, synon pikërisht forcimin dhe ruajtjen e kulturës së kujtesës ndaj kësaj tragjedie.