Presidenti i Turqisë, Recep Tayyip Erdoğan, i konsideruar për vite me radhë si një aleat i vështirë brenda NATO-s, po shfaqet sot si një partner gjithnjë e më i domosdoshëm në arkitekturën e sigurisë perëndimore.

Blerja e sistemit rus të raketave S-400 solli në të kaluarën sanksione amerikane, përjashtimin e Turqisë nga programi i avionëve luftarakë F-35 Lightning II, si dhe ftohje të marrëdhënieve me Bashkimin Evropian, i cili paralelisht ngriu procesin e anëtarësimit të Ankarasë.

Megjithatë, zhvillimet e tre viteve të fundit — përfshirë luftën në Ukrainë, tensionet në Lindjen e Mesme dhe ndryshimet në prioritetet strategjike të SHBA-së — kanë rikonfiguruar rolin e Turqisë në sigurinë euroatlantike.

Samiti i NATO-s i 7–8 korrikut në Ankara shihet si simbol i kësaj kthese. Sipas raportimeve të mediave turke, presidenti amerikan Donald Trump pritet të zhvillojë një takim dypalësh me Erdoğan-in, ku mund të diskutohet edhe miratimi për shitjen e motorëve General Electric për avionin luftarak turk të gjeneratës së pestë TAI Kaan.

Nëse konfirmohet, kjo do të shënonte një sinjal të rëndësishëm afrimi mes Uashingtonit dhe Ankarasë, edhe pse nuk nënkupton rikthimin e Turqisë në programin F-35, i cili mbetet i pezulluar për shkak të mosmarrëveshjeve mbi sistemin S-400.

Ndërkohë, industria turke e mbrojtjes është shndërruar në një nga më dinamike në NATO, me eksportin e dronëve, mjeteve të blinduara dhe sistemeve ushtarake në dhjetëra vende. Më shumë se gjysma e eksporteve ushtarake turke shkon drejt shteteve aleate të NATO-s.

Në Evropë, rritja e nevojës për kapacitete mbrojtëse pas luftës në Ukrainë ka shtuar interesin për bashkëpunim industrial me kompanitë turke, të cilat shihen gjithnjë e më shumë si partnerë në projekte të përbashkëta ushtarake.

Për Erdoğan-in, ky zhvillim përfaqëson një kthesë strategjike të rëndësishme: politika e investimeve në industrinë vendase të mbrojtjes, e nisur për të ulur varësinë nga Perëndimi, sot e ka bërë Turqinë një aktor të pazëvendësueshëm për aleatët e saj.

Megjithatë, sfidat e brendshme mbeten të dukshme. Inflacioni vijon të qëndrojë mbi 30%, ndërsa zhvillimet politike, përfshirë arrestimet dhe tensionet me opozitën, kanë ndikuar në perceptimin e stabilitetit institucional dhe në klimën e investimeve.

Analistët vlerësojnë se, ndonëse pozicioni strategjik i Turqisë është forcuar ndjeshëm, afrimi me Bashkimin Evropian mbetet i kushtëzuar nga reformat në fushën e shtetit të së drejtës, pavarësisë së gjyqësorit dhe lirive civile.

Në këtë kontekst, samiti i Ankarasë pasqyron një realitet të ri gjeopolitik: siguria është bërë prioriteti kryesor i Perëndimit, duke i dhënë Turqisë një rol më të madh, edhe pse kontradiktat politike dhe ekonomike vazhdojnë të mbeten pengesë për një normalizim të plotë me Brukselin.