Vullkani Erebus në Antarktidë, fenomeni i rrallë që shpërndan kristale ari në atmosferë

ANTARKTIDË – Mali Erebus, vullkani më jugor aktiv në Tokë, i vendosur në Ishullin Ross pranë Detit Ross, është një nga fenomenet më të veçanta gjeologjike në planet, për shkak të aktivitetit të tij të pazakontë dhe pranisë së një liqeni të përhershëm lave.

Sipas studimeve shkencore, Erebus është i vetmi vullkan i njohur që lëshon në atmosferë kristale mikroskopike ari elementar. Fenomeni është raportuar për herë të parë në një studim të vitit 1991 të publikuar në revistën “Geophysical Research Letters”.

Sipas të dhënave të atij studimi, vullkani mund të emetojë rreth 80 gramë pluhur ari në ditë, me grimca që përhapen nga erërat deri në qindra kilometra larg.

Hulumtime të mëvonshme kanë analizuar mostrat e mbledhura nga dëbora përreth kraterit dhe nga gazrat vullkanikë, duke konfirmuar praninë e grimcave të arit me struktura kristalore. Disa prej tyre arrijnë madhësi deri në dhjetëra mikrometra dhe kanë forma të rregullta gjeometrike.

Edhe pse vullkane të tjera si Kilauea në Hawaii dhe Etna në Itali mund të emetojnë sasi më të mëdha ari në ditë, Erebus mbetet unik për shkak të formës kristalore të grimcave që prodhon.

Shkencëtarët ende nuk kanë një shpjegim përfundimtar mbi mekanizmin e formimit të këtyre kristaleve. Një hipotezë sugjeron se ari ndahet nga magma përmes përbërjeve të klorit dhe kristalizohet gjatë ftohjes së gazrave vullkanikë. Një tjetër teori propozon se procesi mund të ndodhë në sipërfaqen e liqenit të lavës, përpara se grimcat të shpërndahen në atmosferë.

Pavarësisht studimeve të shumta gjatë dekadave, fenomeni mbetet ende i pashpjeguar plotësisht, duke e bërë malin Erebus një nga rastet më unike në vullkanologji.