Shqipëria renditet mes vendeve më të prekura nga vala e të nxehtit që ka përfshirë Europën, ndërsa pjesa qendrore e vendit po përjeton temperaturat më të larta, sipas hartave të fundit të publikuara nga Organizata Botërore e Shëndetësisë (OBSH).

Të dhënat, të bazuara në matjet e 23 qershorit 2026 për Rajonin Europian, tregojnë se zonat qendrore të Shqipërisë, përfshirë Tiranën, Elbasanin, Fierin dhe Lushnjën, regjistrojnë temperatura mbi 35 gradë Celsius, ndërsa në disa zona ato afrohen me 40 gradë. Në hartën e OBSH-së këto rajone paraqiten me ngjyrat portokalli të errët dhe të kuqe, që përfaqësojnë nivelet më të larta të temperaturave.

Sipas analizës, Shqipëria ndodhet në të njëjtin brez të nxehtësisë me pjesë të Greqisë, Italisë jugore dhe Ballkanit jugor, ndërsa temperatura edhe më të larta raportohen vetëm në disa zona të Spanjës, Francës jugore dhe Turqisë.

Pasojat e valës së të nxehtit në Europë

OBSH paralajmëron se vala e të nxehtit po ushtron presion të madh mbi sistemet shëndetësore në shumë vende europiane. Shërbimet e urgjencës po përballen me rritje të ndjeshme të numrit të pacientëve, ndërsa ambulancat po regjistrojnë nivele rekord thirrjesh.

Në Francë, thirrjet për ndihmë mjekësore janë rritur deri në 50% në disa qytete. Në Londër është regjistruar numri më i lartë i thirrjeve për raste kërcënuese për jetën brenda një dite, ndërsa në Spanjë autoritetet kanë vlerësuar mbi 300 vdekje të lidhura me temperaturat ekstreme në vetëm pak ditë. Italia, nga ana tjetër, raportoi pesë viktima brenda 24 orëve.

Sipas OBSH-së, Europa po ngrohet me një ritëm më shumë se dy herë më të shpejtë se mesatarja globale, duke bërë që valët e të nxehtit të jenë më të shpeshta, më intensive dhe më të gjata.

Masat parandaluese shpëtojnë jetë

Organizata thekson se masat e përshtatjes kanë dhënë rezultate konkrete. Vlerësimet tregojnë se pa politikat e zbatuara për përballimin e temperaturave ekstreme, numri i vdekjeve të lidhura me të nxehtin gjatë vitit 2023 në Europë do të kishte qenë rreth 80% më i lartë. Për personat mbi 80 vjeç, numri i viktimave mund të ishte dyfishuar.

Planet për mbrojtjen e shëndetit, sistemet e paralajmërimit të hershëm, hapësirat publike për freskim dhe mbështetja për grupet më të rrezikuara konsiderohen ndër masat më efektive për uljen e rrezikut.

Këshillat e OBSH-së për qytetarët

Për të reduktuar ndikimin e temperaturave të larta, OBSH rekomandon mbajtjen e perdeve dhe grilave të mbyllura gjatë ditës, ajrosjen e banesave gjatë natës, konsumimin e rregullt të ujit dhe shmangien e alkoolit, pijeve me sheqer dhe kafeinës.

Po ashtu, këshillohet shmangia e ekspozimit në diell gjatë orëve më të nxehta të ditës, si edhe kujdesi ndaj të moshuarve dhe personave vulnerabël. Sipas OBSH-së, rreth 60% e pacientëve të shtruar në spital gjatë kësaj vale të të nxehtit janë mbi 75 vjeç, ndërsa një pjesë e madhe e rasteve mund të ishin parandaluar.

Si po reagojnë qytetet europiane

Disa qytete dhe shtete kanë ndërmarrë masa të posaçme për përballimin e temperaturave ekstreme. Barcelona ka zgjeruar rrjetin e strehëve klimatike në mbi 500 hapësira publike, ndërsa Parisi ka aktivizuar programe monitorimi për të moshuarit dhe ka kufizuar shitjen publike të alkoolit.

Në Itali janë vendosur kufizime për punën në ambient të hapur gjatë orëve më të nxehta të ditës në disa rajone, të shoqëruara me skema kompensimi për punonjësit.

OBSH thekson se edhe spitalet po përballen me vështirësi për shkak të temperaturave ekstreme, pasi sistemet e ftohjes po mbingarkohen, pajisjet mjekësore po hasin probleme funksionimi dhe stafi shëndetësor po punon në kushte të vështira. Organizata u bën thirrje autoriteteve që të forcojnë planet e përshtatjes për të mbrojtur shëndetin e qytetarëve gjatë valëve të të nxehtit.