Një brez i ri shqiptarësh po ngrihet kundër Edi Ramës, duke e shndërruar një protestë për një investim të diskutueshëm në një lëvizje të gjallë që sfidon elitën politike të vendit

Nga Panajotis Zafiropulos / In – përktheu noa.al

Edi Rama, prej 13 vitesh kryeministër i Shqipërisë, konsiderohet pa dyshim si një nga liderët më të ndjeshëm ndaj imazhit të tij në nivel global. Qoftë kur vesh atlete në samitet e NATO-s, qoftë kur i kthen panelet e konferencave në shfaqje virale stand-up, politikani 61-vjeçar ka ditur gjithmonë si të tërheqë vëmendjen e publikut, duke marrë forcë nga taktika e tij e bollshme komunikuese. Sot, megjithatë, kërcënimi më i madh për dominimin e tij vjen nga një brez me shumë vetëbesim: Gen Z, e cila po përdor si armë meme-t e krijuara nga AI dhe gradualisht po e shtyn atë në territorin e njohur për të rinjtë: “OK boomer”.

Agon Maliqi thekson në Washington Post se Rama po vihet në provë të rëndë dhe po humbet narrativën e tij tradicionale. Si artist dhe piktor, ai u ngjit në pushtet në fillim të viteve 2000 duke paraqitur profilin e një “anti-politikani” ekscentrik, i cili u bërtiste burokratëve dhe transformonte fasadat gri komuniste të Tiranës me murale shumëngjyrëshe. Si kryeministër, ai e vazhdoi këtë vizion transformimi në brigjet e Mesdheut, duke e kthyer një nga vendet më të varfra të Evropës në një pol turistik tërheqës, plot resorte luksoze dhe qiellgërvishtës vezullues. Megjithatë, rinia e vendit të tij nuk duket e impresionuar.

Shkëndija që ndezi zjarrin

Deri vonë, pakënaqësia e të rinjve në Shqipëri pasqyrohej kryesisht në shifrat e emigracionit. Por kjo ndryshoi rrënjësisht për shkak të një incidenti zemërues. Në fshatin bregdetar Zvërnec, ku është planifikuar ndërtimi i një resorti të ri turistik — një projekt që lidhet drejtpërdrejt me amerikanin Jared Kushner, një fond investimesh nga Katari dhe oligarkë vendas — banorët protestuan kundër rrethimit të një plazhi publik në një zonë natyrore të mbrojtur. Pamjet e rojeve private që tërhiqnin zvarrë një banor vendas në rërë, nën vështrimin apatik të policisë, shkaktuan menjëherë një shpërthim shoqëror.

Simboli i flamingos

Protesta lokale u zhvendos me shpejtësi në kryeqytet dhe u rrit në atë masë sa edhe mediat sistemike u detyruan ta mbulonin. Prej gati katër javësh, protestat janë të përditshme. Simboli i tyre u bë flamingoja, një shpend që gjendet në Shqipëri dhe ekosistemi i të cilit kërcënohet drejtpërdrejt nga ndërtimi i resortit në fjalë. Klima në rrugë është një përzierje zemërimi — me kërkesa për rrëzimin e gjithë establishmentit politik dhe mediatik — por edhe feste. Një brez që dukej i mpirë fitoi papritur zë dhe solidaritet politik, duke komunikuar përmes humorit.

Përtej Kushnerit: Shkaqet e vërteta

Edhe pse mediat perëndimore fokusohen pothuajse me fiksim te përfshirja e dhëndrit të Donald Trump në projekt, dhe trollët e ndryshëm të internetit përpiqen ta etiketojnë revoltën si “anti-amerikane”, rrënja e problemit është thellësisht vendase. Dhjetëra mijëra shqiptarë nga çdo spektër ideologjik — liberalë, nacionalistë, ambientalistë, madje edhe fashion influencers — zbresin në rrugë sepse ndihen të braktisur nga një elitë që sistematikisht shet pronën publike përmes marrëveshjeve jotransparente. Në këtë elitë, madje, ata përfshijnë edhe partinë zyrtare të opozitës. “Drita jeshile” për resortin e Kushnerit ishte thjesht pika që derdhi gotën.

Pabarazia ekonomike e shton zemërimin:

Turizëm për pakicën: Modeli i turizmit luksoz pasuron vetëm “të vetët”. Vendasit zhvendosen dhe nuk arrijnë më të përballojnë ekonomikisht pushimet në brigjet e tyre.

Shfrytëzim në punë: Sektori mbështetet te punëtorë emigrantë të paguar keq për të mbajtur kostot e ulëta, ndërsa në të njëjtën kohë shqiptarët detyrohen të emigrojnë drejt Perëndimit për një pagë më të mirë.

Korrupsion institucional: Refuzimi i fundit i Ramës për t’i hequr imunitetin parlamentar ish-zëvendëskryeministrit të tij, i cili përballet me aktakuzë, minon rrugën e Shqipërisë drejt anëtarësimit në BE dhe zhvlerëson reformat për shtetin e së drejtës.

Edhe pse zgjedhjet e ardhshme kombëtare janë ende larg, pasi janë parashikuar për vitin 2029, profili i pamposhtur i kryeministrit tashmë është krisur. Kur Rama u përpoq të ironizonte protestuesit duke veshur vetë një bluzë me flamingo për të përvetësuar simbolin e tyre, lëvizja e tij ra krejtësisht në boshllëk. Për herë të parë në karrierën e tij të gjatë, ai duket i paaftë ta shkruajë vetë epilogun — dhe kjo në të ardhmen mund t’i kushtojë shtrenjtë.

* Agon Maliqi është një shkencëtar politik i njohur nga Kosova dhe studiues i lartë në Atlantic Council. Ai banon prej kohësh në Tiranë, Shqipëri, duke ndjekur dhe analizuar nga afër zhvillimet politike dhe shoqërore në Ballkan.