BERLIN – Ndërsa Europa po përjeton një nga valët më intensive të të nxehtit të viteve të fundit, me temperatura rekord dhe qindra viktima, përdorimi i kondicionerëve mbetet ende i kufizuar në shumë vende të kontinentit, veçanërisht në Gjermani.

Në Shtetet e Bashkuara, rreth 90% e familjeve kanë sistem klimatizimi në banesa, sipas Departamentit Amerikan të Energjisë. Në Europë, kjo përqindje është vetëm rreth 20%, sipas Agjencisë Ndërkombëtare të Energjisë (IEA), megjithëse dallimet mes vendeve janë të konsiderueshme.

Në Spanjë, rreth gjysma e banesave janë të pajisura me kondicionerë, ndërsa në Gjermani vetëm 6% kanë sisteme fikse klimatizimi. Një tjetër 13% përdor pajisje portative, të cilat ofrojnë kapacitet më të kufizuar ftohës.

Ekspertët shpjegojnë se arsyeja kryesore lidhet me klimën tradicionale të Europës Veriore. Për dekada me radhë, verat nuk kanë qenë aq të nxehta sa të justifikonin investime masive në sisteme klimatizimi, ndërsa shumica e banesave janë projektuar për të ruajtur nxehtësinë gjatë dimrit dhe jo për t’u mbrojtur nga temperaturat ekstreme të verës.

Megjithatë, ndryshimet klimatike po e ndryshojnë këtë realitet. Paneli Ndërqeveritar për Ndryshimet Klimatike (IPCC) ka paralajmëruar se valët e të nxehtit në Europën Perëndimore po bëhen gjithnjë e më të shpeshta dhe më intensive.

Sipas analizës së fundit të grupit kërkimor ClimaMeter, temperaturat gjatë qershorit 2026 ishin 2 deri në 4 gradë Celsius më të larta krahasuar me periudha të ngjashme klimatike në fund të shekullit të kaluar, duke rritur ndjeshëm kërkesën për energji elektrike dhe pajisje ftohëse.

Në Gjermani, kërkesa për kondicionerë është rritur me 75% gjatë periudhës 2019–2024, ndërsa industria europiane e sistemeve të klimatizimit raporton një rritje të vazhdueshme të shitjeve.

Megjithatë, specialistët theksojnë se në shumë vende europiane kondicioneri vazhdon të perceptohet si një luks dhe jo si një domosdoshmëri. Ndërkohë, temperaturat e larta po shndërrohen në një problem serioz të shëndetit publik, duke shkaktuar dhjetëra mijëra vdekje çdo vit në kontinent.

Një tjetër pengesë mbetet infrastruktura e banesave. Instalimi i sistemeve moderne të klimatizimit në ndërtesat e vjetra, sidomos ato historike, kërkon investime të konsiderueshme dhe përballet me kufizime teknike e administrative. Po ashtu, rritja e çmimeve të energjisë elektrike e bën më të kushtueshëm përdorimin e tyre, ndërsa shumë familje nuk kanë mundësi të përballojnë kostot e ftohjes.

Ekspertët propozojnë alternativa më të qëndrueshme, si projektimi i ndërtesave me ventilim natyror, izolim më efikas termik, sisteme mbrojtëse nga dielli, përdorimi i pompave moderne të nxehtësisë me funksion ftohjeje, si dhe zgjerimi i hapësirave të gjelbra në qytete për të ulur efektin e "ishullit të nxehtësisë urbane".

Në disa qytete europiane, si Parisi, Stokholmi dhe Kopenhaga, po zhvillohen gjithashtu sisteme të centralizuara të ftohjes, të cilat synojnë të ofrojnë një alternativë më efikase dhe më miqësore me mjedisin ndaj klimatizimit tradicional.